POSTUUM

De laatste hoeder van de D-mark

Als topman van de Bundesbank drukte Hans Tietmeyer zijn stempel op de Europese geldpolitiek. Zijn strikte eisen voor euro-landen zijn nog altijd van kracht. Dinsdag overleed hij op 85-jarige leeftijd.

Hans Tietmeyer in het hoofdkantoor van de Bundesbank in Frankfurt, 1999. Beeld reuters

De eurozone kampt nog altijd met het keurslijf dat de lidstaten door de voormalige Bundesbank-president Hans Tietmeyer kregen aangemeten. Wie meedoet, moet het begrotingstekort beperken tot 3 procent en de staatsschuld tot 60 procent van het bruto binnenlands product.

'En als de landen daaraan niet voldoen, dan kunnen we de introductie van de monetaire unie nog altijd uitstellen', suggereerde hij in 1997 tot ontsteltenis van toenmalig bondskanselier Helmut Kohl en diens minister van Financiën Theo Waigel. En tot woede van het Nederlandse kabinet. Tietmeyer verdedigde zich fel: 'De trein van de monetaire eenheid mag niet ontsporen als die eenmaal in beweging is gekomen. Zo nodig levert een uitstel minder problemen op dan een ontsporing in een later stadium.'

In die tijd klopte VVD-leider Frits Bolkestein bij hem aan in de hoop een bondgenoot te vinden die net als hij geen instabiele landen zoals Italië in de euro wilde. Tietmeyer stuurde hem met een kluitje in het riet. 'Dat is een zaak voor politici, niet voor ambtenaren', gaf hij hem te kennen. En de politici wilden Italië erbij.

Hans Tietmeyer, die dinsdag op 85-jarige leeftijd overleed, was de laatste hoeder van de D-mark. Tussen 1993 en 1999 zwaaide hij de scepter bij de Bundesbank, waar hij gold als een havik. Dat betekende niet dat hij geen loyaal uitvoerder was van de plannen van zijn partijgenoot Kohl voor de vorming van een Europese muntunie.

Hans Tietmeyer in 1995. Beeld epa

Maar toen minister van Financiën Waigel bedacht de Duitse schuld, die door de eenwording enorm was opgelopen, in één keer te kunnen verlagen via een opwaardering van de goudvoorraad, ging Tietmeyer op zijn achterste benen staan. Dat was een onacceptabele aantasting van de onafhankelijkheid van de Bundesbank. Zijn standvastigheid verklaarde Tietmeyer als volgt: 'Ik ben een Westfaalse eik. En die houden het lang uit.'

Daarom was hij ook een van de architecten van het Stabiliteits- en Groeipact, dat strikte criteria eiste voor deelname aan de euro. Dat politici daar later mee gingen sjoemelen, speet hem enorm.

Tietmeyer werd geboren in het plaatsje Metelen, vlak bij de Nederlandse grens. Als jong gepromoveerd econoom kwam hij in dienst van het ministerie van Economische Zaken tijdens het Wirtschaftswunder. Hij werd lid van de CDU en was in 1982 nauw betrokken bij de val van de SPD-FDP-coalitie van Helmut Schmidt, waardoor Helmut Kohl zijn kans kreeg. Tietmeyer werd staatssecretaris in diens regering, waar hij later een belangrijke rol zou krijgen bij de hereniging. In 1988 mislukte een aanslag op hem door de Rote Armee Fraktion. In 1993 volgde hij Helmut Schlesinger op als topman van de Bundesbank.

Hij kreeg bijnamen als 'het Icoon van de Geldpolitiek' en 'de Greenspan van Europa'. Andere presidenten, zoals Wim Duisenberg, hoefden hem maar te volgen met de rentebeslissingen. Dat hij twee handen op één buik was met Duisenberg leidde ertoe dat die laatste de eerste president van de Europese Centrale Bank (ECB) mocht worden. Tietmeyer zou nog lid zijn van het eerste bestuur van de ECB. Later had hij nog enige bijbaantjes bij Duitse banken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden