Maurizio Marinella strikt een van zijn zijden dassen om in zijn traditionele winkel in Napels.

reportage Maurizio Marinella

De koning van de stropdas, Maurizio Marinella, ziet zijn rijk afbrokkelen

Maurizio Marinella strikt een van zijn zijden dassen om in zijn traditionele winkel in Napels. Beeld Zolin Nicola

Maurizio Marinella staat bekend als de koning van de stropdas. Maar de Napolitaanse kleermaker ziet zijn koninkrijk krimpen nu de das meer en meer uit de gratie raakt.

De koning van de stropdas glijdt met zijn handen over zijn op maat gemaakte kroonjuwelen van zijde en verzucht: ‘In een ideale wereld zijn mannen niet verplicht een stropdas te dragen, maar doen ze dat gewoon uit vrije wil. Helaas leven we niet in een ideale wereld. We leven in tijden van crisis.’

Vraag een willekeurige Napolitaan wie de koning van de stropdas is en hij wijst je zonder twijfel richting het piepkleine winkeltje met de notenhouten vensters van Maurizio Marinella, een van de bekendste kleermakers ter wereld wiens familie al 105 jaar dassen maakt en die door iedereen ‘il re delle cravatte’ wordt genoemd – de koning van de stropdas. Dat etiket is terecht, want de Marinella’s maakten dassen voor de Kennedy’s, Bill Clinton, George W. Bush en Barack Obama. Tegen Donald Trump, die veel te lange dassen draagt, zei hij nee, maar een overtuigend ja klonk voor onder anderen Winston Churchill, de koning van Spanje, prins Charles, James Bond, Magic Johnson, Gerhard Schröder, Boris Jeltsin, Benjamin Netanyahu en Nicolas Sarkozy.

Een van zijn dassen eindigde in het MoMA in New York, deze maand nog deelde Poetin Marinella’s uit aan zijn ambassadeurs en in Italië werden zijn creaties gedragen door alle presidenten van de Republiek, door Fiat-baas Gianni Agnelli, sterregisseur Luchino Visconti en zelfs door meervoudig premier Silvio Berlusconi. Want hoe machtig je ook bent in Italië, iedereen weet dat je pas echt meetelt nadat je het hoofd hebt gebogen voor de koning van de stropdas.

Alle dassen van Marinella worden met de hand gemaakt. Beeld Zolin Nicola

Dieptepunt

En toch, ondanks al dat succes, is het koninkrijk van Maurizio Marinella de laatste jaren aan het afbrokkelen. Zo bereikt de Italiaanse stropdassenmarkt – nog altijd de meest toonaangevende ter wereld – dit kalenderjaar wederom een historisch dieptepunt: in 2019 zal de stropdassensector voor het eerst minder dan 200 miljoen euro omzetten, aldus cijfers van Confindustria Moda, de belangrijkste vertegenwoordiger van Italiaanse modeproducenten. In slechts vijf jaar tijd verloor de sector een kwart van zijn waarde. Vooral de export krijgt de laatste jaren zware klappen.

Waarom? Kijk naar Nederland, waar bij vrijwel geen enkel bedrijf een stropdasverplichting geldt en waar nota bene een staatshoofd, prins Claus, de stropdas ooit een ‘slang om de hals’ noemde. Tijdens een toespraak, en terwijl hij theatraal zijn das afknoopte en richting zijn publiek smeet, zei Claus: ‘Stropdasdragers aller landen verenigt u: werpt het touw af dat u hindert! Zet uw nek op het spel! Bevrijdt u en waagt u in het openboordenparadijs.’

Voor Marinella waren dat puur blasfemische teksten, die de afgelopen jaren helaas steeds meer weerklank vonden in landen waar de liefde voor de strop tot voor kort onaantastbaar leek. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld, een van de belangrijkste afzetmarkten van Italiaans zijde, waar sinds de opkomst van in T-shirt gestoken Silicon Valley-entrepreneurs als Steve Jobs en Richard Branson ook een daling gaande is. Afgelopen maart was er een voorlopig dieptepunt toen zelfs de toonaangevende zakenbank Goldman Sachs via een interne memo aan haar 36 duizend medewerkers liet weten de ooit heilige stropdasverplichting officieel af te schaffen ‘ten faveure van een meer ontspannen werkomgeving’.

Trend

Het is een wereldwijde trend: in Frankrijk kondigde de topman van modehuis Hermès aan om, vanwege een structurele afname op de stropdassenmarkt, voortaan vooral te investeren in sjaals voor mannen. In het wat mannenmode betreft zeer klassiek geachte Engeland ‘versoepelde’ verzekeraar Lloyd’s of London in 2018 de kledingvoorschriften ten faveure van de open boord en in Duitsland gebeurde in 2017 iets soortgelijks bij de Hamburger Sparkasse en de Sparkasse Fürstenfeldbruck. Vooral die Duitse beslissing beschouwde Marinella als een veeg teken, omdat Zuid-Italianen als geen ander weten dat een crisis echt heel groot moet zijn voor Duitse bankiers bereid zijn tot enige versoepeling.

Toch kwam het slechtste nieuws onlangs uit zijn eigen Italië, toen het parlement in Rome besloot dat alleen een jasje voortaan netjes genoeg was voor mannelijke volksvertegenwoordigers – een puur symbolische nederlaag in het land waar, tot op dat moment, alleen de eet- en kledingregels echt heilig waren.

‘Ik begrijp het gewoon niet goed’, zegt Marinella vanuit zijn winkeltje aan de baai van Napels, omgeven door zijden dassen in alle kleuren van de regenboog. ‘De das is een van de weinige accessoires die mannen tot hun beschikking hebben om de alledaagse grijsheid te bestrijden. De stropdas is ideaal om een beetje licht op je kleding te werpen, een beetje enthousiasme aan je werkdag mee te geven. Het is het enige vleugje kleur dat je kunt toevoegen aan een verder volledig donkerblauw of grijs pak. Waarom zou je dat niet willen? Waarom zou je de mannelijke elegantie willen afzweren?’

Made in China

Omdat de strop beknelt, te warm is en een nodeloos formele afstand creëert in een wereld die juist streeft naar meer gelijkheid, aldus zij die hun dassen afwerpen. Het heeft niets met weerzin tegen de Italiaanse mode te maken, aldus cijfers van Confindustria Moda. Overhemden, maatpakken, truien – allemaal boeren ze goed. Het is puur de stropdas. Daar komt bij dat de weinige dassen die nog wel worden verkocht, steeds vaker Made in China zijn, waar de arbeid goedkoper is en de fabrieken groter.

In het atelier van Marinella werken medewerkers aan de dassen. Beeld Zolin Nicola

Het gevolg: bezuinigingen, ontslagen en zelfs faillissementen bij veel Napolitaanse en Milanese dassenmakers. ‘De crisis is vooral terug te zien bij bedrijven die veel willen produceren’, zegt Marinella. ‘Daarom richten wij ons vooral op kwaliteit.’ In zijn geval betekent dat enkel handgemaakte dassen van zijde, geen verkoop via internet en nooit meer dan vier producten met hetzelfde patroon. Het is een tactiek die aanslaat, want in tegenstelling tot de markt, lukt het de koning van de stropdas wel om jaarlijks steeds ietsje machtiger te worden.

De vraag is alleen: over wat voor koninkrijk regeert Marinella straks? De crisis heeft immers al zulke harde slagen uitgedeeld, dat de 160 stropdassen die Marinella dagelijks verkoopt (vanaf 110 euro per stuk), inmiddels goed zijn voor bijna 10 procent van de volledige Italiaanse dassenomzet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden