De kleine vaart

De kleine veerponten raakten een jaar of vijftien geleden in de versukkeling. Wil Thijssen en fotograaf Marcel van den Bergh horen dat de fiets- en voetveren helemaal terug zijn....

Rie van Spronsen en Lenny van de Lugt uit De Lier komen aansnorren op hun elektrische Gazelles. Fietsmandjes met lunchpakketten, rode regenjacks. De vrouwen van 83 en 73 jaar fietsen ‘voor de lol’ een route tussen de uitgestrekte rietlanden van Midden-Delfland. Op de Kwakelweg, bij het snelstromende Maassluise Middelvliet houden ze stil, in afwachting van de pont uit Vlaardingen die de steiger nadert.

De groenwitte motorveerboot legt aan, de schipper schuift het hek open. ‘Welkom op de mooiste pont van Nederland!’, roept hij met wijd gespreide armen. ‘Dertig cent, alsjeblieft.’ Hij scheurt roze kaartjes van een rol. Vijf mensen stappen aan boord, waarna ‘De Kwakel’ over de Foppenplas en het Bommeer vaart, naar Vlaardingen.

Het wandel- en fietsseizoen is begonnen, de kleine fiets- en voetveren liggen deze maand weer in de vaart. Het zijn seizoenspontjes; de meeste varen tot en met augustus de laatste gaan eind september naar haven of dok.

Nederland telt 41 voetveren, 143 voetfietsveren en 62 autoveren. Dat zijn er 42 meer dan drie jaar geleden. De voet- en fietsveren dreigden eind vorige eeuw te verdwijnen, omdat ze inefficiënt en onderhoudsgevoelig werden bevonden, en het overheidsbeleid erop was gericht zo veel mogelijk in wegen en bruggen voor comfortabel autorijden te investeren. Veel kleine pontjes werden uit de vaart gehaald, of zo slecht onderhouden dat ze niet meer konden worden gebruikt.

Dankzij de Vereniging Vrienden van het Voetveer bleven de pontjes niet alleen behouden, maar komen er steeds meer bij. ‘Nu is de overheidsaandacht juist weer gericht op fietsen en wandelen’, zegt bestuurslid Wim Kusee.

De meest bijzondere zijn de ‘zelfbedieningskabelveerponten’ met een betaalde kracht die de opvarenden naar de overkant trekt. Daarvan zijn er nog twee in Nederland: op de Overijsselse Vecht in Haerst bij Zwolle en langs de Haringkade in Den Haag. Het trekpontje in Ouderkerk aan de Amstel wordt niet door opvarenden, maar door een vrijwilliger bediend.

Motorveerboot De Kwakel is een van Kusees favoriete pontjes, evenals het nabijgelegen trekveer ‘De Trekschuit’, in de Duifpolder, naast het gemaal uit 1872. Gasten kunnen zichzelf met een draaiwiel naar de overkant trekken, maar vandaag is de schuit stuk.

‘Vanmorgen deed ie het nog’, zegt visser Harry Tetro, die juist een voorn uit de Vlaardingervaart hengelt. Wandelaar Hans Struik, oud-binnenvaartschipper, is nog vrijwilliger geweest op De Kwakel. ‘Ik vertelde altijd iets over de omgeving. Over het orchideeënveldje, het kerkepad, de jachthaven. Want mijn passagiers fietsten altijd om voor mijn pont, dan doe je graag iets extra’s.’

Voet- en fietsveren zijn niet alleen nostalgie; sommige zijn heel modern, zoals die in Rotterdam. ‘Ik heb een sms gekregen dat de pont niet vaart’, zegt een voorbijganger op de Willemskade. Op de plek van waterbus ZH60, bij de steiger van de fast ferry naar Dordrecht, ligt vandaag een watertaxi, omdat het voetveer wordt gerepareerd. ‘We sturen vaste klanten altijd een mail of een sms’je als de vaartijden zijn veranderd of als we niet varen vanwege slecht weer’, zegt de schipper van de watertaxi.

De bemanning van die pont over de Nieuwe Waterweg van de Rotterdamse Maasvlakte naar Hoek van Holland heeft onlangs de Reizigersprijs van de reizigersorganisatie Rover gekregen vanwege haar klantvriendelijkheid – vaste klanten worden niet alleen gewaarschuwd bij verstoringen, ze mogen zelf ook sms’en als de trein een paar minuten is vertraagd. Dan wacht de pont op deze klant.

‘Het mooiste van al die pontjes: ze hebben een lange traditie en de schippers zijn bijna allemaal vrijwilligers’, zegt havenmeester Joop Tettelaar op de Foppenplas in Midden-Delfland.

‘Soms, als het de hele dag regent, denkt zo’n schipper: ik sta hier niet voor m’n brood, ik ga lekker naar huis. Wat doet een student die toch naar de overkant wil? Die belt de havenmeester. Nou, die komt dan met z’n eigen bootje, en zet je toch even over. Daar doet niemand moeilijk over.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden