COLUMNFrank Kalshoven

De kiezer heeft gesproken: zes Hercules-taken voor Rutte IV

null Beeld

De kiezer heeft gesproken. Wie de afgelopen weken op deze plek de serie over faaldemocratie heeft gevolgd, weet dat dit ironisch is bedoeld. Wát de kiezer woensdag precies heeft gezegd over de inhoudelijke koers van Nederland? Geen idee. Maar er is een uitslag, dat is een feit, en we zullen het er nu mee moeten doen. Het (in)formeren van een coalitie is van start.

De samenstelling van de coalitie is bekend, op één partij na. VVD, D66 en CDA plus een kleinere partij om tot een Kamermeerderheid te komen. De kleinere partij is de ChristenUnie of de PvdA. Dat het zo eenvoudig is, wil niet zeggen dat het ook snel zal gaan. Om politieke redenen niet, maar ook vanwege de inhoud.

Deze coalitie staat namelijk voor een indrukwekkende lijst grote uitdagingen, nog even los van het afronden van de coronacrisis door vaccinaties. Ik maak een lijstje, in het volle besef niet uitputtend te kunnen zijn.

Onderwijshervorming. Deze coalitie zal de neerwaartse trend in de onderwijsprestaties van Nederland moeten keren, te beginnen bij de jongste kinderen. Nog een kabinetsperiode pappen en nathouden is géén optie.

Landbouwhervorming. De ‘kringlooplandbouw’ die het huidige kabinet als doel heeft gesteld moet in de praktijk worden gebracht. Een stevig deel van de veestapel moet verdwijnen. Dat gaat een luidruchtig deel van de sector niet leuk vinden, maar moet toch gebeuren.

Arbeidsmarkthervorming. De werk- en inkomensonzekerheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt, de perverse fiscale, verzekerings- en pensioenprikkels die het aantal zelfstandigen zo doen groeien, de schimmige constructies met arbeidsmigranten, het beperkte doorleren en doorgroeien tijdens de loopbaan – deze kabinetsperiode moet er een einde aan komen. De adviezen liggen op dit onderwerp tenminste klaar.

Pensioenhervorming. Het huidige kabinet heeft met de sociale partners de grote pensioendeal gemaakt. Maar deze periode komt het aan op de uitvoering hiervan. Op dit pad staan zwarte en bruine beren, en er liggen voetangels en klemmen. Het is deze kabinetsperiode erop of eronder.

Belastinghervorming. Het systeem met toeslagen voor huishoudens voor van alles en nog wat is failliet. Ter illustratie: de kinderopvangtoeslag. Hervorming hiervan betekent dat het hele stelsel van de inkomstenbelasting op de schop moet. Dit kost veel smeergeld (dat er eigenlijk niet is). En de hervorming is niet alleen inhoudelijk razend ingewikkeld, uitvoerder de Belastingdienst kan er eigenlijk ook geen taken bij hebben. En toch moet het deze kabinetsperiode gebeuren.

Woningmarkthervorming. Bouwen, bouwen, bouwen? Ja, ook. En dat is moeilijk genoeg. Er is een directe link met de landbouwhervorming en de grondpolitiek. Maar de financiële kant van het wonen is minstens zo belangrijk als het stapelen van stenen. De eigen woning moet naar box 3, en ‘wonen’ is dus ook onderdeel van de belastinghervorming.

Het is niet alsof er naast deze zes Hercules-taken uitsluitend rust, reinheid en regelmaat bestaat voor de nieuwe coalitie. Het klimaat- en energiebeleid moet dóór, net als de circulariteit van de economie, en de groei van de zorgkosten moet ook deze kabinetsperiode weer worden afgeknepen. Er zijn bovendien thema’s die het niveau van het individuele ‘dossier’ overstijgen. Kwaliteit van de overheid, om er één te noemen. Vertrouwen in elkaar, de overheid en de samenleving, is een tweede. Mentale naast materiële vooruitgang, is een derde.

Rutte IV, kortom, mag best even op zich laten wachten. Als in de formatie deze onderwerpen maar opgepakt worden. De kiezer heeft immers gesproken?

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden