De invloedssfeer van de aandeelhouder

Reportage..

den haag De aandeelhouder staat sinds het uitbreken van de kredietcrisis in politiek Den Haag in een kwade reuk. Want waren het niet de aandeelhouders die ABN Amro tot splitsing dwongen? En die bedrijfsbestuurders verleidden tot het nemen van veel te grote risico’s?

Peter Paul de Vries, voormalig voorman van de Vereniging van Effectenbezitters, had woensdag dan ook moeite om zijn gevoel te onderdrukken dat mensen die tegenover hem zaten vooringenomen waren. Sterker nog, hoe de politiek de aandeelhouder beziet ‘doet me denken aan de fobie die Wilders heeft ten aanzien van de islam’, zei hij tegen de commissie-De Wit, die de oorzaken van de kredietcrisis onderzoekt.

De irritatie van De Vries was gewekt doordat commissievoorzitter Jan de Wit (SP) in zijn vragen liet doorschemeren dat hij grote vraagtekens heeft bij de rol die aandeelhouders in de crisis hebben gespeeld. De Vries stelde daartegenover dat aandeelhouders nauwelijks een rol hebben kunnen spelen, om de simpele reden dat ze nauwelijks invloed hebben. ‘De positie van aandeelhouders in Nederlandse financiële instellingen is nul of verwaarloosbaar.’

Om dat te onderstrepen, had De Vries ten behoeve van de commissie een overzicht gemaakt van alle beschermingsconstructies die bedrijven als ING, Aegon en SNS hebben ingesteld om zich tegen al te bemoeizuchtige aandeelhouders te beschermen. ‘De mensen die in de stichtingen zitten, zijn ja-knikkers. Ik heb een keer aan zo iemand gevraagd of hij nee wilde zeggen, gewoon om te kijken of hij dat überhaupt wel kon.’

Maar Jos Streppel, de voormalige financiële topman van verzekeraar Aegon, heeft wel degelijk druk van de aandeelhouder gevoeld. ‘De tucht van de markt is er. Geld is geld, je kunt het ook in Shell of Unilever beleggen.’ Het gevolg: grotere risico’s bij de afdelingen die het geld van de verzekeraar beleggen. ‘Daar hebben we op gelet. Maar achteraf gezien onvoldoende.’

Tegenwoordig is Streppel voorzitter van een commissie die de machtsverhoudingen binnen bedrijven in de gaten houdt. ‘Enkele jaren geleden voelde de raad van bestuur zich eigenaar van het bedrijf, was de raad van commissarissen daar niet al te kritisch over, en konden de werknemers meepraten via de ondernemingsraad. De aandeelhouders hadden helemaal niets te vertellen.’

Roderick Munsters, voorheen superbelegger bij pensioenfonds APG en nu voorman van fondsenfabriek Robeco, vindt ook dat De Vries zichzelf tekort doet als die zegt dat de aandeelhouder helemaal geen invloed heeft. ‘Je kunt beleggers mobiliseren, heeft de VEB bewezen. Maar aandeelhouders zouden wel meer tijd en moeite moeten besteden om inzicht in bedrijven te krijgen.’

Bijvoorbeeld in ABN Amro, de bank die uiteindelijk ten val kwam nadat één kleine aandeelhouder het bestuur een klachtenbrief schreef over de strategie. Geen reden om de invloed van aandeelhouders te beperken, vindt De Vries. De schuld ligt bij het slechte bestuur. ‘De zoektocht naar een partner was al lang ingezet toen die brief kwam. Lees het boek De prooi, dat ongeveer 400 pagina’s dik is. Op pagina 100 had bestuursvoorzitter Rijkman Groenink ontslagen moeten worden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden