De ideale deal: gratis woonruimte in ruil voor vrijwilligerswerk

Een eigen kamer in Amsterdam is voor veel studenten onbetaalbaar. Het project VoorUit biedt ze gratis woonruimte in ruil voor vrijwilligerswerk in de buurt. Het vertrouwen in de wijk groeit zienderogen.

Student-vrijwilliger Joshua de Roos bij de knutselclub in VoorUit-buurthuis Overhaalstraat in Amsterdam-Osdorp. Beeld null
Student-vrijwilliger Joshua de Roos bij de knutselclub in VoorUit-buurthuis Overhaalstraat in Amsterdam-Osdorp.

Ingeborg van der Stuijt (19) haast zich deze dinsdagmiddag van college naar het buurthuis in de Amsterdamse wijk Osdorp. Het is kwart voor vier, de meidenclub begint pas over vijftien minuten, maar de eerste deelnemers komen al binnen: 'Wat gaan we doen juf?'

Met een collega haalt Van der Stuijt de knip- en plakspullen snel bij elkaar. Een kwartier later zit de huiskamer van het buurthuis helemaal vol. Twee uur houdt ze de kinderen bezig met knutselen, verven of make-up. En dat doet ze niet uit liefdadigheid: in ruil voor tien uur vrijwilligerswerk per week in de wijk krijgt ze er gratis woonruimte.

Er zijn meer universitaire studenten als Van der Stuijt. Het is de ideale deal, zeggen vier deelnemers aan VoorUit, een project met in totaal zeventig studenten. Ook al wonen ze in sloopwoningen en is het minstens een half uur fietsen naar het centrum: met de steeds duurdere studentenkamers in Amsterdam is dit een manier om een torenhoge studieschuld te voorkomen. Woningcorporaties (50 procent), de stadsdelen (30 procent) en andere fondsen en donaties (20 procent) faciliteren de huizen en het materiaal.

Zonder de deal was Van der Stuijt bij haar ouders in Heemstede blijven wonen. 'Een kamer in Amsterdam had ik niet kunnen betalen. Op en neer reizen was dan voordeliger geweest. Ik moet er nu trouwens ook nog bij werken. Ik hoef dan voor mijn woonruimte alleen 50 euro servicekosten te betalen, maar ik moet ook geld hebben voor eten, telefoonrekening en zorgverzekering.'

Daarom werkt ze in de weekeinden nog als badmeester in een subtropisch zwembad, voor 4,50 euro per uur. 'Met mijn studie antropologie en VoorUit erbij is dat soms best zwaar. Maar ik krijg er heel erg veel voor terug.'

null Beeld null

Er wordt vrijuit gekletst in de meidenclub vanmiddag. Geen jongens die met stoer gedoe alle aandacht van de meesters en juffen opeisen. De meisjes, tussen de 8 en 13 jaar oud, komen samen om te knutselen, maar dat blijkt vooral een excuus om te kunnen roddelen over blogger Enzo Knol, wie op wie is en welke leraren stom zijn. Soms neemt het gesprek een serieuze wending, dan gaat het over pesten, seksualiteit of, zoals vanmiddag, over de Tweede Wereldoorlog.

Muberra (11) is de gangmaker van het stel. Ze zit vol van de geschiedenistoets die ze morgen moet doen. 'Nederland was echt slap in de Tweede Wereldoorlog', vindt ze. 'In vijf dagen was het leger weg. Hoe dan?!'

'We zijn maar een klein landje, ons leger was nu eenmaal niet zo sterk', legt Van der Stuijt uit. Nour, die tot nu toe alleen maar heeft gegiecheld, is opeens serieus: 'Mijn opa zat bij het Marokkaanse leger. Dat vond ik eng.'

Doel van het project - tien jaar geleden begonnen en gebaseerd op het Israëlische Open Apartments Project - is 'verbinding en participatie' in de negen Amsterdamse wijken waar VoorUit actief is en waar voornamelijk mensen wonen met een migrantenachtergrond.

In de praktijk komt dat neer op het aanpakken van taalachterstanden en laaggeletterdheid, en het schoonhouden van de buurt. De studenten proberen dat te bereiken via taallessen, huiswerkbegeleiding, sport-, kook- en meidenclubs. 'Maar', zegt projectleider Aldert de Boer, een van de betaalde medewerkers van VoorUit: 'Het gaat er ook om dat de studenten er iets van opsteken. Dit zijn de toekomstige leidinggevenden van het land.'

Doel van het project is 'verbinding en participatie' in de negen Amsterdamse wijken waar VoorUit actief is en waar voornamelijk mensen wonen met een migrantenachtergrond. Beeld null
Doel van het project is 'verbinding en participatie' in de negen Amsterdamse wijken waar VoorUit actief is en waar voornamelijk mensen wonen met een migrantenachtergrond.

Het is daarom goed dat de studenten in aanraking komen met de leefwereld van gezinnen waar het sociaal-economisch niet altijd voor de wind gaat, vindt De Boer. 'Veel mensen voelen zich hier tweederangsburgers, het is niet voor niets dat een partij als Denk in Nieuw-West de grootste is. Maar ik weet wel dat als een van mijn studenten later een sollicitatiebrief ontvangt van iemand met een buitenlands ogende naam, hij daar geen vooroordeel over heeft.'

Heel divers is de studentenpopulatie trouwens niet. Van de 70 vrijwilligers, ondergebracht in 36 woningen, zijn er 45 vrouw. Veruit de meesten studeren antropologie, psychologie of pedagogiek. Wie in aanmerking wil komen voor het project, moet door een uitgebreide sollicitatieprocedure heen. Eerst via een brief met een video van jezelf, daarna volgt een groepssollicitatie.

Van der Stuijt kwam terecht in een sloopwoning met een scheur in het plafond en moest de eerste week koud douchen. Maar met 60 vierkante meter voor twee personen is ze dik tevreden. 'Het tofst vind ik dat je hier niet verdwijnt zonder dat iemand het doorheeft, het is alsof je woont in een dorp, terwijl je in een stad bent. Volgens mij zou ik me in het centrum heel alleen gaan voelen.'

Groeiend wij-gevoel

Studenten die in ruil voor vrijwilligerswerk woonruimte krijgen. Wat levert dat de wijk op? VoorUit bereikte vorig jaar met enkele honderden activiteiten ruim 6.700 Amsterdammers. Die namen 27 duizend keer deel aan de activiteiten.

Uit bescheiden onderzoek van de Universiteit van Amsterdam in Slotervaart (een van de negen VoorUit-wijken) blijkt dat die activiteiten leiden tot een sterk wij-gevoel en dat het vertrouwen tussen de oorspronkelijke bewoners en mensen met een migranten-achtergrond is gegroeid.

Studies naar de totale impact van VoorUit zijn er niet. De organisatie is op verschillende terreinen actief. Onderzoek is meestal gericht op een deelgebied, terwijl de integrale aanpak kenmerkend is voor VoorUit, alsdus projectleider De Boer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden