De hypotheek lekt

'In 1996 is een gigántisch aantal kleine hypotheken afgesloten. We hebben de indruk dat die steeds vaker gebruikt worden voor consumptieve bestedingen', zei E....

RENE BOGAARTS

Van onze verslaggever

René Bogaarts

AMSTERDAM

'We maken ons grote zorgen over dat weglekeffect, omdat het gepaard gaat met een zekere argeloosheid', stelde Vola-directeur L. Wijngaarden, voorzitter van de vereniging van financieringsondernemingen VFN. Sinds invoering van een nieuwe belastingwet per 1 januari 1996 kijkt de fiscus of tweede hypotheken wel gebruikt worden voor verbetering van de woning. 'Als blijkt dat iemand het geld heeft gebruikt voor een boot of een auto, is de rente niet meer onbeperkt aftrekbaar.'

Uit cijfers van het CBS blijkt dat vorig jaar ruim 90 duizend hypotheken onder de 50 duizend gulden werden afgesloten, tegen 64 duizend in het jaar ervoor.

Consumptief krediet, dat de laatste jaren minder sterk groeide, lijkt in 1996 ineens weer enorm aan populariteit te hebben gewonnen. Vorig jaar werd liefst 16,1 miljard gulden aan consumptief krediet verstrekt, een toename van 14,4 procent ten opzichte van 1995. Uit het feit dat het uitstaande saldo slechts met 5,1 procent groeide tot 23,5 miljard, blijkt dat meeste mensen - zonder twijfel vanwege de lage rente - hun oude lening hebben ingeruild voor een goedkopere.

'Zijn we daar blij mee?', vroeg Wijngaarden retorisch. 'Nee! We hebben veel werk aan het oversluiten, het rondpompen van andermans kredieten.

Wat ons zorgen baart, zijn die tweede hypotheken. Als je daarvoor een auto koopt, ben je na een jaar of vijf toe aan een nieuwe, maar moet je er nog wel een jaar of twintig voor betalen. Bovendien hebben mensen het holistische denkbeeld dat hypotheken onbeperkt aftrekbaar zijn. Dat is onjuist. Consumptieve kredieten vallen niet onder het hypotheekregime. Nu de wet veranderd is, zal de fiscus daar meer op letten. Als de rente stijgt, kunnen mensen in de problemen komen.'

Wijngaarden verwacht dat mensen die hun hypotheek verhogen, met rekeningen moeten aantonen dat ze extra geld voor hun huis nodig hadden. 'En als ze dat niet kunnen, zal de fiscus aannemen dat het om consumptief krediet gaat', aldus Wijngaarden. De rente op dergelijke kredieten is sinds 1996 niet meer volledig aftrekbaar. De rente-aftrek wordt beperkt: dit jaar tot 10 duizend gulden, volgend jaar 7,5 duizend en daarna 5 duizend. 'Het lijkt ons een voor de consument redelijke wet, maar als de rente stijgt, zullen er mensen in de problemen komen.'

De pure financieringsmaatschappijen, met bekende namen als Vola, Direct Bank en Finata, verliezen door de verschuiving langzaam marktaandeel aan de banken. De suggestie dat de waarschuwing bedoeld is om overstappers binnenboord te houden, wordt verontwaardigd van de hand gewezen. 'Niet alleen zijn veel financieringsmaatschappijen onderdeel van een bank, het gaat er ons om dat er geen overkreditering optreedt', verdedigde Wijngaarden. 'Dan komen mensen in problemen en kunnen ze hun schulden niet terug betalen.'

De kredietverschaffers zijn naarstig op zoek naar mogelijkheden om hun klanten aan zich te binden. Hoge boetes voor vervroegd aflossen worden door de consumenten niet meer gepikt, dus ligt de oplossing in goedkopere leningen. Om al te grote risico's te vermijden - hypotheekverstrekkers hebben altijd nog een huis als onderpand - zoeken de VFN-leden het in 'verfijnde systemen'. Op basis van algemene gegevens, waarbij gedacht moet worden aan beroep, gezinssituatie en woonplaats, trachten ze in te schatten of een nieuwe klant zijn lening wel netjes zal afbetalen.

Erg veel vertrouwen hebben de kredietverschaffers nog niet in het systeem. Uitzendwerkers kunnen sinds kort een beperkte hypotheek bij de Postbank krijgen, maar een doorlopend krediet of een persoonlijke lening zit er voor die groep nog niet in.

'De doorbraak moet komen van de uitzendorganisaties. Die moeten beloven dat iemand met een detacheringsovereenkomst ander werk krijgt als die onverhoopt wordt verbroken', stelde W. van den Heuvel, directeur van de Direct Bank, toen Wijngaarden even aarzelde. 'Anders zijn de risico's zo groot dat we het niet doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden