De haven is solidair, maar niet heus

Marseille, de belangrijkste havenstad van Frankrijk, leek deze week revolutionaire tijden door te maken. Havenarbeiders toonden zich solidair met de 2400 werknemers van de SNCM, de vrijwel failliete bootmaatschappij die de Franse regering aan een Amerikaans-Franse zakenman wil verkopen....

Fokke Obbema

Dat is althans het romantische beeld dat de Franse media van het conflict gaven. Ter plaatse bleek dat de hartverwarmende solidariteit tussen arbeiders flinterdun is. Tekenend was de fax die de CGT-leden van het havenbedrijf woensdag de wereld instuurden. ‘Volkomen onjuist’ was het dat zij uit solidariteit met de SNCM-werknemers staakten, zoals hun directie en de media beweerden. In werkelijkheid protesteerden zij tegen de privatisering van hun eigen bedrijf; de SNCM’ers wensten zij veel succes bij hún strijd. Ondertussen waren de dokwerkers, ook CGT’ers, alweer aan het werk. Zij hadden maar één dag gestaakt en om wederom een heel andere reden. Als gevolg van het SNCM-conflict liepen er politieagenten over de kades, terwijl de dokwerkers willen dat die in de straten van de stad blijven. Die wens is terug te voeren op eerdere stakingen, waarbij agenten bescherming boden aan werkwilligen. De dokwerkers plegen daarom hun werk neer te leggen, zodra de politie zich in ‘hun’ haven ophoudt. Ook hun staking had dus niets met solidariteit te maken. ‘Ieder vecht hier voor zijn eigen zaak’, zo gaf een CGT-lid ruiterlijk toe.

De verdeeldheid aan werknemerskant wordt vergroot door de Corsicaanse inbreng. De werknemers van dat eiland zijn verenigd in een nationalistische bond, de STC. Met die geografische ideologie hebben de communisten van de CGT in Marseille helemaal niets. Vorig jaar botsten beide bonden nog, toen de STC met succes harde acties voerden voor de ‘Corsicaïsering’ van het personeelsbestand. Dat kon alleen maar ten koste gaan van de CGT’ers op het vasteland.

Deze week trok de STC de aandacht met de kaping van een SNCM-boot. Die was bedoeld om ‘een werktuig van Corsica aan het volk terug te geven’ en vooral – paradoxaal genoeg – de zo verguisde Franse staat als enige aandeelhouder te behouden. De regering reageerde met militair spektakel. De boot werd door vijftig commando’s overvallen. Inmiddels zijn alle ‘kapers’ vrij, op vier leiders na. Op Corsica roept de STC daar schande van; de CGT past ervoor de Corsicaanse heethoofden te steunen.

Bij al die verdeeldheid in het werknemerskamp is het een wonder dat de vakbonden niet aan de verliezende hand zijn. Dat houdt verband met de nationale dimensie die de kwestie heeft gekregen – de reputatie van premier Dominique de Villepin is op het spel komen te staan. Zijn regering heeft de Frans-Amerikaanse zakenman Walter Butler als redder van het bedrijf naar voren geschoven. Die blijkt een vriend van De Villepin, zo onthulden de media. Daarnaast heeft de premier in de afgelopen maanden de Franse werkgevers herhaaldelijk het begrip ‘economisch patriottisme’ voorgehouden: in de strijd voor het behoud van banen zou het landsbelang zwaarder moeten gaan wegen. In dat kader zette De Villepin vorige week de directie van Hewlett-Packard zwaar onder druk om minder dan de voorgenomen 1200 banen te schrappen. Nu de staat in het geval van de SNCM zelf besluiten moet nemen over een bedrijf met 2400 werknemers, kan De Villepin zich geen sociaal onacceptabele oplossing permitteren.

Woensdagavond ontving hij CGT-leider Bernard Thibault, donderdagochtend maakte hij een nieuw plan voor de SNCM bekend: de staat krijgt 25 procent, zijn vriend Butler 40 procent, het personeel 5 procent en 30 procent gaat naar een nieuwe partij, de vervoersmaatschappij Connex.

Het kostte de CGT in Marseille nauwelijks een uur om dat ‘ultieme voorstel’ te verwerpen. Iedere constructie waarin de staat niet de meerderheid behoudt, is onbespreekbaar, klonk het stoer.

Waar de bonden met hun hoge spel aan voorbijgaan, is dat de lege kas van de SNCM vooral terug te voeren valt op twee factoren: de staat die zijn rol als aandeelhouder slecht vervulde en de bonden die het bedrijf zo in hun macht hielden, dat reorganisaties onmogelijk waren. Die twee partijen moeten nu samen de oplossing bedenken. Die ligt voor de hand: er komt een voor de bonden sociaal acceptabele oplossing. De kosten zullen nog hoger uitvallen dan nu al is voorzien en de belastingbetaler gaat alles betalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden