De halve wereld mag Jan van V. wel bedanken

Vastgoedfraudeur Jan van V. werd vandaag veroordeeld tot zeven jaar cel. Hij kreeg eerder vier jaar cel, maar justitie wil hem langer achter de tralies hebben en ging in hoger beroep. Opmerkelijk is dat alle betrokkenen hebben geprofiteerd van wat de zaak-Klimop is gaan heten.

null Beeld null

Als Jan van V. morgen in Amsterdam wordt veroordeeld in hoger beroep als hoofdverdachte in de vastgoedfraude, dan mag er wel een bedankje af, van deze en gene. Want hij heeft toch mooi het Openbaar Ministerie aan de personifiëring geholpen van een knetterzieke bedrijfscultuur in de vastgoedbranche. Die ongebreidelde zelfzuchtigheid, schaamteloze decadentie diende aangepakt te worden en de Heemsteedse vastgoedmagnaat, was daarvoor - ogenschijnlijk - het ideale boegbeeld. Hij was in de optiek van het OM het archetype van de brutale cynicus, een godfather zelfs, in een wereld waarin een plundertocht gaande was naar grotere huizen, jachten, feesten en partijen en peperdure horloges.

In de zaak-Klimop, die vanaf 13 november 2007 publiek werd, schetste het OM een apenrots van dubieuze projectontwikkelaars, met Jan bronstig brullend bovenaan. 50 duizend taps werden gebruikt om dat beeld te ondersteunen. De totale constructie bevatte 119 verdachten, waarvan 49 natuurlijke personen. Het dossier, dat uiteindelijk 200 ordners besloeg, werd uitgesmeerd over honderden zittingsdagen. Jan hoorde het elke dag gelaten aan, het haar keurig in een scheiding, met naast hem een koffertje papieren, wat boterhammen en een stukje fruit.

De namen van Eric F., Olivier L., Jack de L. en Wil F. werden om Jan heen gehangen. Het Rabo Bouwfonds en het Philips Pensioenfonds waren voor honderden miljoenen euro's opgelicht, via een door hem opgetuigde constructie. Hij had zich als steenrijke vastgoedboeman laten adviseren door een hoegenaamd mysterieus familielid, Ome Nico Vijsma, die zich door sportschooljongens en hooggehakte blondines liet escorteren en zo nu en dan een lijntje coke snoof.

Het bekende toneelstuk De Verleiders, 120 keer opgevoerd, is gebaseerd op de zaak-Klimop. Beeld null
Het bekende toneelstuk De Verleiders, 120 keer opgevoerd, is gebaseerd op de zaak-Klimop.

Suffe kakker

Dat Jan van V. in werkelijkheid een wat suffe kakker is uit een gekend Bloemendaals nest, die nu in een tweedehands Mercedes rijdt, niet rookt of drinkt, weloverwogen en met zachte toon zijn verhaal vertelt, dat werd pas later duidelijk. Hij pronkte niet met het ongebreidelde hedonisme van zijn soortgenoten, maar zei als zakenman een model te hebben bedacht om iedereen in een klus te laten meeverdienen: makelaars, beleggers, projectontwikkelaars en bouwbedrijven.

Harmonie was het woord dat hij noemde in dit verband, als man van het compromis. Hij kocht om, jazeker, maar nooit ambtenaren, en liet zich nooit omkopen - van de extravaganza van de vastgoedbranche moest hij weinig hebben. Hij deed mee in de markt, omdat iedereen meedeed in de markt. Hij was normaal, hij wilde rijk worden.

Overigens mag er van zijn collega frauderende projectontwikkeaars die nadien werden aangehouden, ook wel een bedankje voor Jan af. Denk daarbij maar eens aan paardenman Ger Visser van Eurocommerce, of autofanaat Evert Kroon. Ze werden aangehouden, na Klimop. Ja, ja, ook fraude, maar de ophef was veel kleiner. Want hun gerommel viel natuurlijk in het niet bij dat van Jan. Bovendien, Jan had het gras al voor hun voeten weggemaaid; dat de vastgoedbranche stonk, daar keek niemand meer van op.

Op de ochtend van Jans aanhouding, nu zeven jaar geleden, vulde hij in de keuken van zijn landgoed de broodtrommels van zijn dochters. Verantwoordelijk was de officier van justitie Robert Hein Broekhuijsen. In de zaak-Klimop hield hij een imposant slotpleidooi over Jan en zijn trawanten, waarin hij op bevlogen wijze en in barokke bewoordingen de verdachten moreel de maat nam. Dankzij Jan kon hij daarna een eigen advocatenkantoor beginnen: Ivy, wat Engels is voor Klimop. Hij werkt nu samen met een voormalig raadsvrouw van een van de verdachten in de zaak-Klimop.

FD-journalisten Van der Boon en Van der Marel schreven een bestseller over de zaak-Klimop. Beeld null
FD-journalisten Van der Boon en Van der Marel schreven een bestseller over de zaak-Klimop.

Glazige blik

Aan de andere kant had ook de advocatuur een goeie aan Jan en zijn trawanten. Advocaat Willem Koops werd een bekend gezicht en verhuisde gedurende de zaak drie keer van kantoor. En telkens nam hij Jan mee als trofee onder zijn arm naar zijn nieuwe werkgever. Overigens mag de advocatuur sowieso wel een bloemetje sturen naar Jan, honderden raadsmannen en vrouwen bemoeiden zich met Klimop.

Een iets groter boeket mag er wel vanaf van de auteurs van De Vastgoedfraude, FD-journalisten Gerben van der Marel en Vasco van der Boon. Zij mochten tien dagen van het Rabo Bouwfonds in het strafdossier van het Openbaar Ministerie koekeloeren en schreven toen een bestseller. Het boek verkocht ruim honderdduizend exemplaren, het vervolg nog eens 17 duizend.

Acteur George van Houts las het boek en was gegrepen door Jan en zijn vastgoedvrienden. Hij zat in de rechtszaal Jan te observeren en wist dat er een toneelstuk in zat, over het goed en kwaad in de branche. Dat werd De Verleiders, de casanova's van de vastgoedfraude. Vijf jaar nadat Jan werd opgepakt, ging het toneelstuk in DeLaMar Theater in Amsterdam in première.

Van Houts zette Jan neer als een man van korte zinnen, met af en toen Engelse woorden. No Sweat. De voorstelling was een ongekend succes: 120 keer mocht de nep-Jan in het spotlicht verschijnen. Bankiers en makelaars trokken naar het theater om een avond zichzelf uit te lachen. Voor wie het theater toch een opgave vond, bracht de VPRO vervolgens de televisieserie De ontmaskering van de vastgoedfraude uit. Jan heette hierin niet Vlijm, maar Ger van Woerkom en werd nu door Ian Bok neergezet als een extreem onderkoelde zakenman, zonder emotie, met een glazige blik in zijn ogen.

Ook deze serie van de VPRO is gebaseerd op de zaak-Klimop. Beeld null
Ook deze serie van de VPRO is gebaseerd op de zaak-Klimop.

Zeven jaar cel

De echte Jan liet het aan zich voorbijtrekken en concentreerde zich zeven jaar op zijn verweer, alsof hij een bedrijventerrein aan het ontwikkelen was. Hij schikte met Rabo en Philips en kreeg in januari 2012 vier jaar gevangenisstraf. Nu heeft het Openbaar Ministerie in hoger beroep zeven jaar cel gevraagd.

De afgelopen zeven jaar werden voor Jan getekend door argwaan en achterdocht. Tot inkeer was hij niet gekomen, hij wilde herstellen wat hij fout had gedaan. Valsheid in geschrifte en het omkopen van mensen - daar was hij aan gewend geraakt. Aan sorry zeggen heb je niks, zei hij.

Jan mag daarom ook zichzelf bedanken - Jan bedankt. Dat hij ondanks alles weer functioneert, dat relaties in zijn zakelijk netwerk weer zijn genormaliseerd. Hij werkt niet meer zoals vroeger, want zoals vroeger gaat het niet meer.

En Jan is weer opgenomen in de gelederen van HC Bloemendaal, zijn thuishonk. Moest hij een tijdlang bijna ineengedoken naar hockeywedstrijden van zijn dochter kijken, nu speelt hij zelf weer in een veteranenteam. Zijn teamgenoten hebben hem bedankt dat hij als vanouds het spel verdeelt, als mid-mid. Als de scheidsrechter een vreemde beslissing neemt, slaan ze hem met hockeyhumor om de oren: 'Zeg Jan, kan je die man niet met een horloge omkopen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden