De Geus laat smeerolie uit sociaal overleg lopen

Het kabinet wil af van het prepensioen en laat 57-plussers weer solliciteren. Dat maakt reorganisaties en het sociaal overleg een stuk stroever....

o kunnen we geen CAOoverleg 'Zvoeren', concludeerden FNV Bondgenoten en FME/CWM vorige week. De bond en werkgeverspartij bij de CAO voor de metaal-en elektrotechnische industrie hebben de onderhandelingen weer verdaagd. De maatregelen die het CAOoverleg raken, duikelden over elkaar heen.

Weliswaar heeft minister De Geus van Sociale Zaken aangekondigd klaar te zijn met zijn hervormingen, maar veel details zijn nog onduidelijk.

Neem VUT en prepensioen. Per 2006 mogen werknemers hun prepensioen tegoed opvragen. Volgend jaar moeten de pensioenfondsen aan de werknemers laten weten waar ze aanspraak op kunnen maken.

De sociale partners zijn niet blij met dat besluit. Prepensioenregelingen staan of vallen met solidariteit. De maatregel van De Geus doorbreekt dat. Maar, zo heeft De Geus laten weten, pensioenfondsen moeten eerst beslissen of werknemers hun geld mogen opvragen. De richtlijnen voor die besluitvorming gaat hij nog vaststellen. Dat kan betekenen dat de zeggenschap bij de sociale partners komt te liggen, maar het kan ook het tegendeel betekenen.

De uitwerking laat echter nog op zich wachten. Dat drijft FNV Bondgenoten en FME/CWM tot het opschorten van het overleg.

VUT en prepensioen waren altijd smeerolie voor de arbeidsverhoudingen. Het waren prachtregelingen om bij reorganisaties oudere werknemers een mooie regeling te bieden, vaak zonder al te veel financiële pijn werden zij op een zijspoor gezet. Vaak grotendeels op kosten van de betaler van sociale premies en gestimuleerd door de overheid. Omdat dit kabinet een mentaliteitsomslag wil afdwingen, en werknemers langer wil laten doorwerken, worden de maatregelen geschrapt.

Geen wonder dat VNO/NCW deze week in reclamespotjes oproept een 'overgangsregeling' voor 50-plussers te bedenken.

De hele reeks maatregelen van De Geus brengt het CAO-overleg krakend tot stilstand: De herinvoering van de sollicitatieplicht voor 57-plussers, het schrappen van de vervolguitkering in de WW, de hogere minimumleeftijd voor IOAW – een uitkering op bijstandsniveau maar zonder 'vermogenstoets' voor oudere werklozen –, de korting van de 'gouden handdruk' op de WWuitkering, en het schrappen van de belastingvoordelen bij het sparen voor VUT en prepensioen.

Allemaal raken ze de afspraken die doorgaans in sociale plannen en CAO's worden gevangen, kortom: het hele netwerk dat arbeidsverhoudingen heet. Elke maatregel versoepelde die gesprekken. Nu ze afgeschaft worden, loopt het ineens veel stroever.

En dus zitten de vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers met de handen in het haar. Met elkaar hebben ze geen ruzie, maar voortgaan op de oude weg kan bijna niet. Als ze per CAO alles zelf moeten betalen, wordt het erg prijzig.

Hoewel, De Geus doet hen daarbij een handreiking. Hij wil loonsverhogingen in bedrijfstak-CAO's niet algemeen verbindend verklaren waardoor de loonstijging ook zou gelden in bedrijven die geen lid zijn van de werkgeversclub. Het liefst wil hij nergens loonsverhoging zien.

Door af te zien van loonsverhogingen zouden de sociale partners smeerolie vervangende afspraken kunnen maken, en die via de algemeen verbindend verklaring aan de hele bedrijfstak laten opleggen.

Dat past in de filosofie van CDA en CNV, de vakcentrale waar De Geus ooit bestuurder was. Het gaat dan om 'soevereiniteit in eigen kring'; de mogelijkheid dat de sociale partners per CAO zelf uitmaken wat goed voor de sector of het bedrijf is. Dit gaat een stap verder dan de andere CDA-filosofie, het subsidiariteitsbeginsel. Daarin vullen maatregelen van overheid en de sociale partners elkaar aan, zoals tot nu toe het geval was.

De soevereiniteit mag wat kosten, want De Geus kijkt niet naar loonkosten, maar naar loonstijging als norm voor de verbindend verklaring.

Deze gedeelde CDA/CNV-filosofie geldt nog sterker bij de uitwerking van de nieuwe WAO-opzet in CAO's. Al shet aan De Geus ligt, wordt in 2006 de nieuwe WAO van kracht. Die geeft de sociale partners de mogelijkheid om per sector of bedrijf specifieke afspraken te maken met verzekeraars. Dat spoort met de VVDideeën over privatisering.

Op één punt tornt De Geus aan de soevereiniteit van de sociale partners. Hij wil collectieve aanvullingen op de ziekteuitkering in het tweede jaar verzuim verbieden. Wel mogen werknemers individueel bijverzekeren of van de baas een aanvulling krijgen. Het verbod op CAO-afspraken is gericht tegen de vakbondspositie.

De sociale partners krijgen nu zoveel tegelijk op hun bord, dat dat niet op een achternamiddag geregeld is. Ze moeten de arbeidsverhouding opnieuw doordenken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden