ProfielBernd Osterloh

De ‘geheime chef’ van Volkswagen heeft alweer een topman gewipt

Als een topman van Volkswagen het aan de stok krijgt met OR-voorzitter Bernd Osterloh, is het vaak de topman die het veld moet ruimen. Met zijn laatste slachtoffer Herbert Diess had Osterloh nog een appeltje te schillen.

De premier van Nedersaksen (rechts) in gesprek met de manager van de Volkswagen-fabriek in Wolfsburg. Staand onder andere OR-voorzitter Bernd Osterloh (links) en topman Herbert Diess (rechts, met stropdas).Beeld Getty Images

Om te stellen dat voorzitters van Nederlandse ondernemingsraden krachteloze figuren zijn, die hooguit mogen meepraten over het inclusieve beleid van de bedrijfskantine, zou wat al te kras zijn. Maar in vergelijking met hun invloed is de macht van de Duitse Bernd Osterloh oneindig. Osterloh, sinds 1990 in de OR van Volkswagen, hield in de jaren nul hoogstpersoonlijk een fusie met Porsche tegen. Hij zag ‘geen atmosfeer voor constructieve gesprekken’. Waarna verder overleg werd afgeblazen.

Osterloh (in krantenartikelen wordt zijn naam steevast vergezeld door het adjectief ‘machtige’) staat pal voor de VW-werknemers. Telkens als een bedrijfsbaas probeert de winst te vergroten (of lang geleden: verliezen te beperken) door in de kosten te snijden, springt Osterloh voor hen in de bres. Gevolg: het merendeel van de lopendebandmedewerkers in Wolfsburg verdient flink meer dan collega’s aan de productielijn in Tsjechië, Frankrijk of Spanje.

Diverse topmannen van VW die het met hem aan de stok kregen, moesten het veld ruimen. Neem voormalig VW-bestuursvoorzitter Wolfgang Bernhard, die eerder bij Daimler faam had verworven als harde saneerder. Toen die in de jaren nul hetzelfde trucje bij VW wilde doen en sluiting van een aantal fabrieken voorstelde, vond hij Osterloh en VW-patriarch Ferdinand Piëch (later mede door toedoen van Osterloh zelf gewipt) op zijn weg. Osterloh liet Bernhard weten dat de werknemers van het concern niet bereid waren te betalen voor de fouten van het management. Waarna Bernhard vrij snel vertrokken was.

Andere slachtoffers van Osterloh: Bernd Pischetsrieder en dus Ferdinand Piëch, de wijlen machtige kleinzoon van Ferdinand Porsche. Piëch verloor een machtsstrijd met ceo Martin Winterkorn, die juist goede maatjes was met Osterloh. Tot ook deze ceo enkele maanden later struikelde over het dieselschandaal.

Herbert Diess

Sinds deze week kan Osterloh ceo Herbert Diess bijplaatsen in zijn pronkkast met jachttrofeeën. Diess werd maandag gedwongen te vertrekken als topman van Volkswagen, na een knallende ruzie met Osterloh. (Hij mag wel de baas blijven over de hele VW-groep, waartoe ook merken behoren als Audi, Seat en Skoda.)

Beide mannen liggen elkaar niet en Osterloh had nog een appeltje met Diess te schillen. Diess, afkomstig van BMW en daarmee ‘Volkswagenvreemdeling’, was een van de weinige leden van de directie die de confrontatie met Osterloh niet schuwden. Toen Diess in 2016 (destijds nog geen ceo) 30 duizend banen langs natuurlijk verloop wilde schrappen, om het concern concurrerender te krijgen, stelde Osterloh in de Duitse pers dat ‘oom Herbert’ het dieselschandaal ‘in het geniep’ misbruikte om de afvloeiingen mogelijk te maken. Diess, volgens Der Spiegel het ‘meest gehate lid van de directie’, gaf geen krimp en zette zijn plannen door, tot groot ongenoegen van Osterloh, die op de website van vakbond IG Metall sprak van een ‘ernstig verlies aan vertrouwen’.

Diess klom op tot ceo bij Volkswagen en zette koers naar een meer duurzame toekomst. De laatste maanden ging daarbij veel mis: zo vertoonde de software van de nieuwe Golf talloze gebreken, waardoor de verkoop tijdelijk gestaakt moest worden. Van de honderdduizend geplande Golfs in 2019 rolden er slechts 8.400 van de band. Ook de elektrische ID3, door VW alvast uitgeroepen tot een vergelijkbaar icoon als de Kever en de Golf, kampte met ernstige softwareproblemen. Een racistische commercial op Instagram maakte de ellende compleet.

Coup

‘Inmiddels is een situatie ontstaan waarin steeds meer collega’s zich schamen voor hun werkgever en soms zelfs ontkennen bij VW te werken’, aldus Osterloh in het Handelsblatt. Eind mei maakte Bild – als het om VW gaat vaak goed ingevoerd – melding van een coup tegen Diess door Osterloh, die toen nog ontkende. ‘Ongegrond’, zei hij. Maar achter de schermen rommelde het. De ‘geheime VW-chef’, zoals insiders hem noemen, zou wel degelijk bezig zijn om Diess te wippen, sinds de eerdere botsing. Volgens de Frankfurter Allgemeine was sprake van een ‘regelrechte machtsstrijd’.

Osterloh weet de pers op momenten van onrust altijd te vinden. ‘De Duitse pers is snoeihard’, zegt een insider binnen het concern. ‘Ze weten een aangeschoten hertje altijd feilloos richting de wolf te duwen.’ Dit keer was Diess het aangeschoten hertje. Maandagavond laat werd bekend dat hij zijn belangrijke functie als ceo van het Volkswagenmerk moest opgeven. Een hoogst ongebruikelijke stap binnen het concern en een waarschuwing voor erger als Diess zich niet herpakt.

Meer over de immer smeulende machtsstrijd bij VW

Ferdinand Piëch, een van de machtigste mannen van het Duitse bedrijfsleven, liep in 2015 in het mes dat hij voor een ander had bedoeld...

... en even later trof de overwinnaar van die strijd, Martin Winterkorn, hetzelfde lot...

... diens rechterhand Matthias Müller nam het stokje over...

... en die is inmiddels alweer opgevolgd door Herbert Diess, die nu in de problemen zit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden