© Thinkstock

De fooienpot: is die van de werknemers of van de baas?

Geldvraag

De baas van het café waar ik werk, dreigt onze fooienpot te gebruiken om het tekort in de kas aan te vullen. Van wie is die fooienpot eigenlijk? Van de werknemers of van de baas?

De fooi is in principe van degene die haar ontvangt. En dat is degene die op het terras werkt of achter de bar staat en die voor het goede werk beloond wordt met een fooi. De werkgever mag zich de fooien niet toe-eigenen.

Er is wettelijk weinig vastgelegd over fooien, maar er zijn wel veel rechtszaken over gevoerd. In 1993 kwam een zaak voor de Hoge Raad van een ober van een Grieks restaurant die ontslagen was omdat hij de fooi van een klant in eigen zak gestoken had.

Zijn werkgever had een fooienbeding in het arbeidscontract opgenomen, waarin vermeld stond dat alle fooien aan de werkgever moesten worden afgedragen. De ober werd op staande voet ontslagen.

De Hoge Raad vindt de fooi geen onderdeel van de arbeidsovereenkomst. Een fooienbeding is dus niet toegestaan. De fooi mag ook niet in mindering gebracht worden op het salaris.

personeel heeft recht op een eerlijke en transparante manier van beheren en verdelen van de fooienpot

Wat de werkgever wel mag doen, is een fooienpot instellen. De inleg kan dan later worden verdeeld onder de personeelsleden die niet aan aanraking komen met klanten, zoals de kok of de mensen in de spoelkeuken. Als een werknemer zijn fooien niet afstaat aan de pot of geld uit de kassa steelt, kan dat reden zijn voor ontslag.

Waar de baas van uw café mee dreigt, mag niet. In uw café maakt het bedienend personeel blijkbaar fouten bij het afrekenen. Iets wordt wel aangeslagen op de kassa, maar ze vergeten het geld in de lade te stoppen of geven per ongeluk te veel wisselgeld. Het kastekort gaat ten koste van zijn winst. Als de ondernemer met behulp van de fooienpot de kas kloppend maakt en het restant verdeelt onder het personeel, is hij illegaal bezig. Het personeel heeft recht op een eerlijke en transparante manier van beheren en verdelen van de fooienpot.

Het is niet makkelijk om de werkgever hierop aan te spreken. Je moet maar durven. Veel personeel in de horeca werkt op tijdelijke basis. Wie gaat zeuren, wordt daarna niet meer opgeroepen.

Uw werkgever riskeert een flinke boete als een van uw collega's naar de rechter stapt. Dat is best haalbaar. Er zijn genoeg mensen in de horeca die niet zoveel verdienen. Zij kunnen via gesubsidieerde rechtsbijstand een goedkope advocaat krijgen. Neem daarvoor eerst contact op met het Juridische Loket, voor extra korting op de eigen bijdrage voor een advocaat. Zie verder op rechtsbijstand.nl en juridischloket.nl.

Hang deze column naast de fooienpot of de kassa. Dan ziet de baas hoe het hoort.

Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids. Zelf een vraag aan Reinout? geldvraag@volkskrant.nl