De Euroïsering van Finland

Wat moeten die Finnen eigenlijk met de euro? Ze liggen ver van alle andere eurolanden af, ze zijn nog maar net lid van de Europese Unie en ze doen veel zaken met landen buiten het eurogebied....

Vanwege de rust, is het antwoord van de Finse regering. Finland maakte, zeker in het begin van de jaren negentig, turbulente tijden door. De wisselkoers kwam onder druk te staan, het bankwezen dreigde failliet te gaan, de rente liep schrikbarend op, net als de werkloosheid, het financieringstekort en de staatschuld terwijl de aandelenmarkt en de huizenmarkt instortten. In drie jaar tijd kromp de Finse economie met 13 procent. Dat kwam vooral door de economische ineenstorting van een van de belangrijkste handelspartners, Rusland.

Na 1993 kwam de ommekeer en hebben de Finse regeringen er alles aan gedaan om de economische rust in het land te bewaren. Door zich aan te sluiten bij Europa en de euro moet die stabiliteit ook voor de komende jaren behouden blijven.

'De Economische en Monetaire Unie lost de meest nijpende problemen van de Finse economie niet op', schreef het ministerie van Financiën in oktober 1996, vlak voordat de markka zich aansloot bij het Europese wisselkoerssysteem. 'Maar zij biedt wel betere voorwaarden voor een gunstige ontwikkeling van de groei en de werkgelegenheid dan door buiten het eurogebied te blijven.'

De ontwikkeling die de Finse economie in de jaren negentig heeft doorgemaakt grenst aan het verbijsterende. Zij laat zich goed illustreren aan de hand van het verloop van financieringstekort en staatsschuld, twee kerngrootheden voor deelname aan de euro.

In 1990 leek er nog niet veel aan de hand. De economie was weliswaar gestopt met groeien, maar de overheid leefde nog met een gelukzalig financieringsoverschot van zo'n 5 procent en een staatsschuld van net iets meer dan 14 procent.

Drie jaar krimp dompelden de staatsfinanciën echter in de ellende. In 1993 was van het overschot op de begroting al lang niets meer over en keek de regering tegen een tekort van zo'n 8 procent aan. De staatsschuld was inmiddels opgelopen tot 58 procent.

'De ontwikkeling in de jaren negentig is een voorbeeld van de krachtige effecten die bijzondere omstandigheden, gecombineerd met een sterke verslechtering van de macro-economische situatie, op de staatschuld kunnen hebben', schreef het Europees Monetair Instituut vorige maand in zijn beoordeling over Finland.

En niet alleen op de staatsschuld, ook bijvoorbeeld de werkloosheid. In 1990 zaten net iets meer dan drie op de honderd Finnen die kunnen werken zonder baan, in 1993 waren dat er al meer dan zeventien op de honderd.

Het meest opzienbarende aan de Finse economie is de ommekeer die sinds 1993 heeft plaatsgevonden. Na een krimp van 13 procent in drie jaar volgde een groei van 18 procent in vier jaar. In plaats van een financieringstekort van 8 procent is er dit jaar een (verwacht) overschotje van 0,3 procent. De staatsschuld is van een piek van bijna 60 procent al weer op de weg terug en schommelt nu rond de 53 procent.

Alleen met de werkloosheid wil het minder snel lukken. De werkloosheid daalt wel - volgens de laatste telling voor maart zijn er nu bijna veertien op de honderd Finnen werkloos - maar het tempo ligt aanzienlijk lager dan de snelheid waarmee de rest van de economie zich aanpast.

Die vrij hardnekkige hoge werkloosheid heeft Finland mede te danken aan een verschijnsel dat ook in Nederland optreedt. De banengroei in Finland is fors, wat mede te danken is aan twee centrale loonakkoorden die eind jaren negentig zijn gesloten. Maar net als in Nederland worden de nieuwe banen vooral door nieuwkomers of niet-officiële werklozen bezet.

Van het diepste punt van de economische neergang in 1993 heeft Finland zich inmiddels opgewerkt tot een van de weinige landen waarover het EMI, in zijn advies over de euro, zich niet bezorgd heeft uitgelaten. Het enige probleem waarmee Finland nu worstelt is dat het misschien te goed gaat.

Harko van den Hende

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden