ColumnFrank Kalshoven

De enige superrijke die zijn vermogen in baar geld aanhoudt, is Dagobert Duck

null Beeld

De G7, een groep machtige landen, steunt het idee om wereldwijd een winstbelasting in te voeren van ten minste 15 procent, bleek vorig weekeinde. Het journalistieke onderzoeksplatform ProPublica onthulde woensdag, op basis van belastinggegevens, dat de 25 rijkste Amerikanen de afgelopen jaren nauwelijks belasting hebben betaald.

Gaat het één, die minimale winstbelasting, helpen tegen het ander, de onbelaste superrijken? Nauwelijks. Laten we kijken.

Het kernpunt: winstbelasting is (maar) een voorheffing op aandeelhoudersinkomen. Dit vraagt om een toelichting.

Stel u bent werknemer. U ontvangt maandelijks nettoloon op uw bankrekening. Wat doet uw werkgever met de rest? Overmaken naar de Belastingsdienst onder de noemer loonbelasting. Deze loonbelasting is een voorheffing op de inkomstenbelasting die u zelf ieder jaar aangeeft. Is er dat jaar verder niets bijzonders, dan is de loonbelasting gelijk aan de inkomstenbelasting en hoeft u de fiscus niet bij te betalen. Loonbelasting is een soort service; uw werkgever is het hulpje van de belastingdienst.

Bij aandeelhouders, de eigenaren van het bedrijf, werkt het in principe net zo. Omdat het bedrijf winstbelasting afdraagt, en dividendbelasting, de voorheffingen, hoeven de eigenaren aan het einde van het jaar minder inkomstenbelasting af te dragen. Ook in deze is het bedrijf een hulpje van de Belastingdienst.

Waarom maken mensen zich dan druk over die winstbelasting? Er is toch ook niemand die zich druk maakt over loonbelasting? Als je de voorheffing verhoogt, is de eindafrekening lager, en omgekeerd. Zet die winstbelasting lekker op nul, dan zijn we van het gezeur af. In een ideale belastingwereld kon dat, maar in de echte wereld voorlopig niet. Waarom?

Omdat aandeelhouders, anders dan de doorsnee werknemer, allerlei legale mogelijkheden hebben om de eindafrekening uit te stellen, zelfs om er helemaal onderuit te komen. Bijvoorbeeld omdat de afrekening plaatsvindt in een land waar de eindafrekening bijna nul is. Dat verandert de zaak natuurlijk, want dan is de voorheffing in praktijk de eindafrekening.

Daarom dragen bedrijven dus zonder morren uw loonbelasting af, als service van de zaak, en doen ze tegelijkertijd hun best de winstbelasting zo laag mogelijk te houden. Ook als service van de zaak, maar dan aan hun eigenaren.

Het is dus een prima plan van de G7 om een wereldwijde afspraak te maken over winstbelasting, al zal er nog heel wat water door de Rijn stromen voor dit daadwerkelijk is gelukt.

Raakt dit dan ook de superrijken? Hooguit een pietsje. Namelijk voor zover hun vermogensgroei het gevolg is van het winstinkomen uit de ondernemingen waarvan ze aandeelhouder zijn. Dit inkomen wordt dan met 15 procent (voor)belast.

Maar de bulk van hun vermogensgroei bestaat niet uit winstinkomen. Het bestaat uit waardestijging van hun bezit. Vooral: de prijsstijging van hun aandelen op de beurs. Maar ook: prijsstijging van hun onroerend goed. En: kunstwerken, cryptovaluta, muziekrechten. De (super)rijken boeken dus vooral vermogenswinst, ook en vooral op papier. De enige superrijke die zijn vermogen aanhoudt in baar geld, is Dagobert Duck, de rijkste eend ter wereld.

Dus om de puissant rijken te laten meebetalen aan de schatkisten wereldwijd, is een winstbelasting alleen onvoldoende. Er moet ook vermogensbelasting worden geheven. Oók op papieren vermogensgroei.

Enkele superrijken reageerden op de onthullingen van ProPublica met de opmerking dat ze de belastingen betaalden die ze verschuldigd waren, en dat de overheid de belastingwetten maar moest aanpassen. Zij zijn alvast vóór.

Dat lijkt me een uitnodiging om gretig gebruik van te maken.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden