Vier vragen

De economie groeit spectaculair, dus waarom nog die overheidssteun?

Nooit eerder sinds de Tweede Wereldoorlog groeide het Nederlandse bbp zo hard. Is het economische hoofdstuk van de coronacrisis nu definitief afgesloten? Vier vragen over het groeirecord.

De Rotterdamse haven. Het verschepen van een container uit Azië is flink duurder geworden. Beeld Arie Kievit
De Rotterdamse haven. Het verschepen van een container uit Azië is flink duurder geworden.Beeld Arie Kievit

1) Hoe kan het dat de Nederlandse economie zo goed presteert?

De huidige boom is het spiegelbeeld van de bust een jaar geleden. Toen lag de economie op haar gat in het tweede kwartaal. Het resulteerde in een historische krimp. Nu gebeurt het omgekeerde. Op het nachtleven en de grote evenementen na is vrijwel de complete samenleving opengegooid. Dat zorgt voor een toename van het bbp met 3,1 procent ten opzichte van de eerste drie maanden van 2021.

Vergeleken met een jaar terug bedraagt de groei zelfs 9,7 procent. ‘Dat is de grootste toename sinds de Tweede Wereldoorlog’, stelt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen in een toelichting. ‘De economische groei in Nederland is ook aanzienlijk hoger dan in de meeste andere landen van de Europese Unie.’ Alleen Portugal, Oostenrijk en Letland deden het beter.

De groei wordt aangejaagd door de huishoudens, die hun opgespaarde euro’s deze zomer laten rollen. De consumptie nam toe met 5,7 procent ten opzichte van het eerste kwartaal. Van Mulligen: ‘Mensen gingen massaal naar de kapper.’

Er zijn ook economische sectoren die meer doen dan alleen de opgelopen achterstand goed maken. Zo ligt de export, bijvoorbeeld van machines en chemische producten, alweer ruim boven pre-coronaniveau. Alleen de investeringen van bedrijven dalen. Dat komt vooral door de bouw. Die kampt volgens Van Mulligen met een tekort aan mensen en materialen.

2) Is het economische deel van de coronacrisis hiermee achter de rug?

Bijna, maar nog niet helemaal. De coronarecessie is in elk geval voorbij. Nederland was daarin deze winter terechtgekomen door de lange, strenge lockdown. Winkels moesten de deuren sluiten, net als cafés en restaurants. Consumenten gaven noodgedwongen minder geld uit.

Dat is verleden tijd, maar het duurt nog even voordat alle coronaschade is goedgemaakt. Ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2019, dus voor de pandemie, is de economie 0,4 procent kleiner. Bovendien zijn de vooruitzichten zonnig – het Centraal Planbureau gaat uit van een plus van 3,2 procent in 2021 – maar ook extreem onzeker. Mochten de besmettingen en ziekenhuisopnames dit najaar harder stijgen dan verwacht, dan kunnen er toch weer extra contactbeperkende maatregelen komen. Met alle gevolgen voor de horeca, het toerisme en de culturele sector van dien.

3) Hoe groot is het gevaar voor Nederland van oververhitting?

De prijzen voor uiteenlopende producten als computerchips en hout schieten inderdaad de lucht in. Het verschepen van een simpele container van Azië naar Noord-Europa is in een jaar tijd bijna 12 duizend dollar duurder geworden. Met als gevolg dat wereldwijd de inflatie voorzichtig begint op te lopen.

In Nederland valt het mee. Vorige maand nam de geldontwaarding zelfs weer af: van 2 naar 1,4 procent. Het is wel mogelijk dat de prijzen via een omweg stijgen. Op de arbeidsmarkt heerst namelijk krapte. Het aantal werklozen is gedaald naar 307 duizend mensen. Ondernemers klagen dat ze amper geschikt personeel kunnen vinden. Zou dat op termijn leiden tot hogere lonen, dan kan ook de inflatie toenemen.

4) Wordt het niet tijd dat het kabinet de steunmaatregelen afbouwt?

De loonsubsidie (NOW) en de tegemoetkoming vaste lasten (TVL) zijn verlengd tot eind september, maar niet zonder slag of stoot. Sommige economen vrezen dat de miljardensteun de innovatie belemmert. Zwakke bedrijven worden immers kunstmatig in leven gehouden. Toch zijn er ook sectoren die door de van hogerhand opgelegde beperkingen onverminderd hulp nodig hebben, zoals de cultuur.

Er lopen ook heel andere steunmaatregelen. Zo kreeg de zware industrie extra vrijstellingen voor de nieuwe CO2-heffing, bedoeld om de klimaatverandering te temperen. De betroffen bedrijven hadden op dat moment al genoeg financiële problemen, was het idee. Inmiddels produceert de Nederlandse industrie meer dan ooit tevoren. Reden voor een deel van de oppositie om alsnog te pleiten voor een snelle terugkeer naar de strengere klimaataanpak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden