De directeur moet zelf de schol fileren

De kredietcrisis brengt veel visbedrijven op Urk in de problemen. De vraag naar schol is sinds oktober ingestort...

Van onze verslaggeefster Yvonne Hofs

Gezien de zorgelijke omstandigheden waarin het bedrijf zich bevindt, is de sfeer opmerkelijk jolig bij Urk Vis. De werknemers van het Urker visverwerkingsbedrijf grappen en grollen zich door hun ingekorte werkdag heen. Verse schollen plonzen van de lopende band in een bak met ijswater en worden vervolgens in de fileermachine gekieperd. Als ze die als filet weer verlaten, neemt het personeel de platvissen onder handen. Met een scherp mes verwijderen ze de laatste restjes scholhuid.

Nog maar kort geleden stond Gabriëlle Gnodde, een opgeruimde jonge Urkse, hier geregeld tien tot twaalf uur achter de lopende band. ‘We maakten veel overuren. Nu hoeven we nog maar tot een uur te werken, maar meestal zijn we om twaalf uur al klaar.’

Zeven weken geleden verschenen de eerste wolken aan de hemel bij Urk Vis. De vaste afnemers lieten het ineens afweten. De situatie ging daarna in rap tempo van kwaad tot erger, met als voorlopig dieptepunt het faillissement van de grootste opdrachtgever, Baarssen Fish International.

Een van de drie fileerinstallaties staat nu al vijf weken stil. Drie weken geleden werd ook de tweede uitgeschakeld. En vanaf 1 januari neemt directeur Jelle Loosman in arren moede zelf maar het fileermes ter hand. Het grootste deel van de 36 werknemers wordt dan naar huis gestuurd.

Urk Vis is lang niet het enige visbedrijf op het industrieterrein van Urk waar de machines zwijgen. Het gaat slecht in de visverwerkende industrie, de bedrijfstak die 1.400 Urkers werk biedt en waarmee het voormalige eiland toonaangevend is in Europa. Op Urk wordt jaarlijks 100 duizend ton vis – meest platvissen als schol, tong, bot en schar – verwerkt. De handel in verse vis loopt nog redelijk, maar in het diepvriessegment is het momenteel huilen met de pet op, vertellen betrokkenen.

Albert Romkes, directeur van visverwerkingsbedrijf Neerlandia-Urk, schetst de problemen. ‘Gewoonlijk houden supermarktketens en groothandelaren waaraan wij schol en andere diepgevroren vis leveren, enkele maanden voorraad aan. Nu krimpen ze die voorraden allemaal in tot twee weken. Ze moeten wel, want voorraden zijn duur en de banken zitten vanwege de kredietcrisis iedereen op de nek.’ Romkes heeft daar zelf ook mee te maken. ‘Vroeger mocht je je banklimiet wel eens overschrijden, maar dat accepteert de bank nu echt niet meer.’ Ook Neerlandia heeft vanwege de ingezakte vraag de productie teruggeschroefd.

Een ander probleem is dat kredietverzekeraars hun limieten hebben verlaagd. Veel visverwerkingsbedrijven exporteren voor tonnen euro’s vis tegelijk. Nu de verzekeraars die bedragen niet meer volledig verzekeren, dragen de exporteurs zelf het risico.

De economische crisis gaf Baarssen Fish International, een van de grootste visverwerkers op Urk, de nekslag. Het platvisbedrijf was kwetsbaar omdat het nog herstellende was van zware verliezen in het rampjaar 2005, vertelt managing director Yvonne Baarssen. Ze zit moederziel alleen in een bouwkeet achter de verlaten visfabriek. ‘De bank dwong ons in het voorjaar al onze twee winstgevendste bedrijfsonderdelen te verkopen. Toen kwam de kredietcrisis eroverheen. Engeland, onze belangrijkste exportbestemming, is volop in recessie. Onze belangrijkste klant, een Brits bedrijf met een IJslandse moeder, zette een grote order stop. Dan gaat het hard.’ Door het faillissement zijn 136 banen verloren gegaan.

Urk Vis heeft nog 70 duizend euro van Baarssen tegoed. Het bedrijf kan er waarschijnlijk naar fluiten. Ook andere klanten zijn al maanden te laat met betalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden