ColumnKoen Haegens

De coronacrisis is een zeldzaam goed moment om de farmaceuten aan te pakken

Koen Haegens artikel columnBeeld .

In een ideale wereld zouden farmaceuten, overheden en de door hen gefinancierde onderzoekers nu innig samenwerken om een middel tegen corona te vinden. Omdat winst niet boven mensenlevens gaat, wordt zo’n vaccin of medicijn vrijelijk ter beschikking gesteld. Rijk of arm, Europeaan of Afrikaan, het maakt even niks uit. Want, in de woorden van premier Rutte, ‘alleen samen krijgen we corona onder controle’.

De werkelijkheid is minder verheffend. Allereerst de overheden. Het wondermiddel tegen covid-19 moet nog gevonden worden, maar is nu al het middelpunt van een geopolitiek steekspel. Deze maand lanceert Rusland de Spoetnik V. Geen satelliet, maar het eerste geregistreerde coronavaccin. Het Amerikaanse antwoord in deze virale Koude Oorlog heet Operatie Warp Speed − een verwijzing naar de warpsnelheid waarmee ruimteschepen in Star Trek zich verplaatsen. De farmaceutische industrie krijgt miljarden. In ruil voor die investeringen staan de Amerikanen straks vooraan in de rij. 

Eigen economie eerst. Ook Nederland doet hieraan mee. Samen met Duitsland, Frankrijk en Italië kocht het alvast 300 miljoen doses van het kansrijke Oxford-vaccin. En de ontwikkelingslanden? Die moeten maar hopen dat ze straks voldoende restjes krijgen toegeschoven.

De tweede factor in de vaccinrace zijn de farmaceuten. Op het eerste gezicht gedragen zij zich als liefdadigheidsinstellingen. AstraZeneca, dat het Oxford-vaccin op de markt zal brengen, belooft de doses tegen kostprijs te verkopen. Zolang de pandemie duurt. ‘Reputatie is belangrijk, en die kunnen we nu verbeteren’, stelde ook een vertegenwoordiger van concurrent Pfizer in deze krant. ‘Big is Beautiful in plaats van Big is Bad.’

Prima oneliner, maar de beurskoersen verraden dat beleggers op winst rekenen. Neem Remdesivir, het ebolamedicijn dat helpt tegen corona, van producent Gilead Sciences. Een behandeling kost zo’n 3.200 dollar. Daarbij verwachten wetenschappers dat een coronavaccin, net als de jaarlijkse griepprik, vaker moet worden toegediend. Alle gelegenheid dus om te cashen met corona.

Is er ook goed nieuws? Misschien bent u dat wel, de derde partij. De coronacrisis beperkt zich namelijk niet tot de armste landen. Net zomin als het virus een kleine, makkelijk te negeren minderheid treft. De slachtoffers van het coronavirus zijn hier en nu zichtbaar. Hoe zal het publiek reageren als er straks een behandeling is – voor een flink deel ontwikkeld met belastinggeld − maar de fabrikant de hoofdprijs vraagt? Of als er onvoldoende vaccin beschikbaar is omdat er patent op rust?

Vooruitlopend op de volkswoede heeft de Tweede Kamer al in april de wens uitgesproken dat producenten van een succesvol covid-19-middel vrijwillig hun patent opgeven. Mocht dat niet helpen, dan valt bijvoorbeeld te denken aan dwanglicenties. Daarmee kan Den Haag een bedrijf dwingen om zijn dure medicijn ook elders te laten vervaardigen tegen een lagere prijs. Corona is een geseling. Maar zelden was er een beter moment om de farmaceutische industrie aan te pakken.

Meer lezen over de economische strijd om het coronavaccin?

Eerlijk zullen we een coronavaccin delen? Dit zijn de vier obstakels die dat in de weg staan

Onderzoek: hoe farmalobbyisten het advies aan de minister over dwanglicenties, bedoeld om dure medicijnen aan te pakken, met succes dwarsboomden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden