De busreisverkoopshow

'U komt toch niet voor de cadeautjes, hè?', vraagt Monique Peters ondeugend. 'Tuurlijk niet', lacht de zaal. 'Nou ja, we hebben soms van die mensen.'..

JOS MOERKAMP

Monique Peters - een jaar of veertig, het haar strak naar achter, een mantelpakje met bontkraag - verzorgt al zes jaar bijna dagelijks een zogeheten verkoopshow. Plaats van handeling is restaurant 'Zum alten Kaiser' in het dorpje Heek, net over de grens bij Enschede. Zo'n veertig hoogbejaarden zijn er in alle vroegte met de bus heengebracht. Ze hebben een bon ingevuld uit een huis-aan-huis-folder, die voor een bedrag van 34,50 gulden een 'onvergetelijke Beierse middag' beloofde. 'Beierse melodieën om mee te zingen, dansen en inhaken zorgen ervoor dat u en uw gasten deze middag lang in herinnering zullen houden.'

In Heek is het pas tien uur, dus de Beierse middag laat nog op zich wachten. Voorlopig bepaalt Monique wat er gebeurt. Zij zal de komende uren beddengoed aanprijzen. Daarbij bedient ze zich van een wat gedateerde, maar beproefde verkoopmethode, waarbij de ratio van de klant zoveel mogelijk moet worden uitgeschakeld en de psyche bespeeld.

Fase één is het creëren van een band. Monique doet dat door impliciet een gemeenschappelijke vijand te benoemen: domme oudjes. Die zitten gelukkig niet in deze groep, maar gisteren had ze er een paar bij. . . 'Van die mensen die wél duizenden guldens over hebben voor hun slaapkamermeubeltjes, maar het matras mag niks kosten. ''Daar zie je toch niks van'', zeggen ze dan. En dan komen ze in zo'n beddenzaak en dan nemen ze liever een matras van 298 gulden dan van 1598 gulden. En die verkoopster zegt natuurlijk dat zo'n goedkoop: ding ook prima is. Want u weet hoe ze zijn die verkoopsters: verkocht is verkocht.'

De aanwezigen weten precies over wat voor bejaarden en wat voor verkoopsters Monique het heeft. Nee, dan hué groep en hué verkoopster. 'Mensen, laat u niets wijsmaken', waarschuwt Monique. 'U weet zelf wat het beste voor u is.'

In fase twee gaat Monique uitleggen wat alle dommeriken die niet die niet zijn meegegaan missen. Zij verkoopt namelijk spullen die in de winkel niet verkrijgbaar zijn. Het 'lubago'-matras bijvoorbeeld - lubago is de Latijnse benaming voor spit - is voorzien van heuse eliocellen en luchtkanalen. En natuurlijk, andere firma's verkopen ook dekens, maar daarmee mag je haar merinodekens toch echt niet vergelijken. 'Texels wol is prima, maar haalt het niet bij merinowol. Want dat komt uit Australië.'

Met een stortvloed van woorden maakt Monique overtuigend duidelijk dat de aanwezigen getuige zijn van niet zomaar een productpresentatie. Het publiek gaat zelf een steeds belangrijkere rol spelen in het verkoopproces. 'Als u op dit ondermatje slaapt, wordt de pijn stukken. . ' '. . . Minder', valt de zaal in. 'En heeft u nog een elektrische deken nodig?' 'Néé'

Na een voordracht van anderhalf uur breekt de meest precaire fase aan: er moeten prijzen worden genoemd. Er gaat dreiging uit van Monique, want tegenspraak kan nu fataal zijn. Een set tweepersoonsbeddengoed exclusief matras, komt op 2098 gulden. 'En nu wil ik niet horen: 'dat kan ik niet betalen'. Hoe ze het doen, doen ze het, maar die nieuwe tv komt er.' Monique verbiedt de mensen om met elkaar te overleggen. 'U hoeft mekaar echt niet zitten aan te kijken en dan zeggen: 'Het zal wel.' Ik sta hier met hart en ziel achter. En dan heb je nog mensen die erom gaan zitten lachen.'

De laatste fase is aangebroken. Het gemoed van de bejaarden wordt bewerkt. 'Ik wil niet dat u gaat klappen als ik zo dadelijk klaar ben. Het enige dat ik wil is een beetje waardering', pruilt ze. Een uur later is menig bejaarde de trotse bezitter van een aankoopcertificaat. Voor de mensen die nog niets hebben gekocht, wordt het matras nog volgezet met smeerseltjes en andere gezondheidsprullaria. 'Mijn man heeft nogal schilferige benen', zegt een vrouw die net een tube zalf heeft aangeschaft.

Het bedrijf dat Monique vertegenwoordigt, doet aan directe verkoop. Secretaris Gody van den Hurk van de Vereniging Direkte Verkoop, moet echter niets hebben van busreis annex verkoopshows. 'Het zijn bedrijven die niet eens de moeite nemen zich bij een brancheorganisatie aan te sluiten. Een crimineel circuit mag ik het niet noemen, maar schemerig is het er wel.'

In het verleden werden verkoopreizen naar het buitenland georganiseerd, om de Nederlandse colportagewet te omzeilen. Die bepaalt dat een koper binnen zeven dagen van zijn aankoop af kan. Inmiddels gelden min of meer dezelfde regels in alle EU-landen en lijken de reisjes vooral bedoeld om het moeilijker te maken de verkoper te achterhalen. 'Het camoufleren van je verkoopbedoelingen, dat kan gewoon niet', vindt Van den Hurk.

Om drie uur 's middags is het dan eindelijk tijd voor de onvergetelijke Beierse middag. De bus levert veertig tevreden bejaarden af bij een vrijwel lege bierhal in Dorf Münsterland, een nagebouwd middeleeuws dorpje. Na een uur wordt iedereen de bus weer ingejaagd. Eenmaal uit het zicht van Monique verdwenen, durven enkelen ouderen hun twijfels te uiten. 'Ik zeg niet dat haar spullen niet deugen hoor. Maar vroeger sliepen de mensen op strozakken en toen werden ze ook negentig.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden