Rubriek De Kwestie

De Britse schaduwminister van Financiën McDonnell is niet alleen een dwaze idealist

Het is precies het tegenovergestelde van Ruttes plan om twee miljard aan dividenden weg te geven aan buitenlandse aandeelhouders.

De Britse schaduwminister van Financiën John McDonnell – zeg maar de tweede man van Labour achter Jeremy Corbyn – wil dat werknemers een directe bijdrage krijgen van het succes van de ondernemingen waarvoor ze werken.

Hij wil dat alle bedrijven met meer dan 250 werknemers 10 procent van de aandelen in een werknemersfonds deponeren. Van het dividend dat daarop wordt uitgekeerd, krijgt elke werknemer jaarlijks een bedrag van maximaal 500 pond (560 euro). De rest eindigt in de schatkist. Stel dat een bedrijf met 5.000 werknemers 1 miljard pond aan dividend uitkeert, dan ontvangt het fonds 100 miljoen. De werknemers krijgen in dat geval 25 miljoen pond, de resterende 75 miljoen wordt overgemaakt naar de minister van Financiën.

Labour wil een einde maken aan het ‘greed is good’–tijdperk van het Thatcherisme en terugkeren naar een interventionistische staat. Werknemers moeten eenderde van de bestuurszetels krijgen in ieder bedrijf en bepaalde nutsvoorzieningen, zoals de waterbedrijven, moeten worden gerenationaliseerd.

De radicale plannen werden overschaduwd door het Brexitgeweld, zodat er weinig aandacht voor was, maar de werkgevers fronsten wel even de wenkbrauwen. Critici riepen dat McDonnell na Unilever nog andere multinationals het land uit probeert te jagen.

McDonnell is niet alleen een dwaze idealist, Labour zou daadwerkelijk weer aan de macht kunnen komen. En hiermee benadrukt hij tenminste dat de staat een rol heeft in de economie – het Griekse woord voor huishoudkunde.

De oudste vereniging van economen is de in 1849 in Nederland opgerichte Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde. In 1863 werd het vak ‘staathuishoudkunde’ op het rooster van de nieuwe Hogere Burgerschool (hbs) gezet. En eigenlijk bleef het zo ook heten, totdat met de Mammoetwet in 1968 de hbs verdween en het vak op de nieuwe havo- en vwo-scholen economie ging heten.

Sindsdien is staathuishoudkunde een even verouderde wetenschap als alchemie. Of in de wetenschap van de behoeftebevrediging is de rol van de staat vervangen door die van de markt.

Met de neoliberale golf van de jaren tachtig maakte de staat ook een enorme terugtrekkende beweging: privatisering en liberalisering werden de toverwoorden voor nieuwe welvaart. De gemengde economie, die de na-oorlogse welvaartsstaat had gecreëerd, werkte niet meer. Zachte heelmeesters hadden stinkende wonden gecreëerd, zoals oplopende werkloosheid, stagflatie en sluitende bedrijven.

Er werd gekozen voor een geplaveide ‘greed is good’–route van nog hogere groei, meer welvaart en grotere ongelijkheid. Maar als er geen drempels in worden gelegd, eindigt die meestal in een diepe afgrond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.