Analyse Britse pond sterling

De Brexit heeft de Britse pond een speelbal van de politiek gemaakt

Beeld de Volkskrant

Wie handelt in het Britse pond sterling, houdt de Brexitverwikkelingen in Westminster en Downing Street angstvallig in de gaten. Economische indicatoren doen er veel minder toe. ‘De grote beslissingen over de economie van dit land worden door politici genomen.’

Pound dips as traders brace themselves for dramatic swings (Pond zakt als handelaren zich schrap zetten voor dramatische schommelingen), kopte The Financial Times woensdag. Financiële markten mogen dan verguisd worden als bolwerk van speculatie, ze blijven wel het beste middel om de temperatuur van politieke en economische ontwikkelingen te meten. Ze verzwelgen alle publieke informatie die er beschikbaar is en drukken dat uit in een prijsstijging of prijsdaling.

De handelaren in het Britse pond sterling kijken al drie jaar naar Westminster, naar de Houses of Parliament en de ambtswoning van de premier, in plaats van naar de City. ‘Economische indicatoren zijn ondergeschikt geworden’, zegt Simon Harvey van valutahandelaar Moneyview in Amsterdam. ‘Als de inflatie naar 3 procent stijgt, is dat marginaal van invloed. Maar de echte grote beslissingen over de toekomst van de economie van dit land worden door politici genomen.’

Het pond sterling is sinds 2016 een politieke speelbal. De munt schiet ten opzichte van de dollar en euro alle kanten op. Het pond is per saldo gezakt van 1,45 euro in de aanloop van het referendum naar 1,12 nu. Maar dat gebeurde met enorme  schommelingen. 

De grootste klap kwam op 24 juni 2016, de dag nadat het volk voor de Brexit had gekozen. Sindsdien is onzekerheid troef. Brexit is Brexit, maar niemand weet wat voor Brexit het wordt. Een No Deal-Brexit is slechter dan een Brexit met een deal. Maar als er een deal is, kan het Lagerhuis die weer doorkruisen. 

Harvey zegt dat het pond – ‘als je kijkt naar de economische indicatoren’ – 12 procent wordt ondergewaardeerd. ‘Maar als er een No Deal komt zou het pond best naar 1,02 à 1,07 euro kunnen gaan.’ En als er wel een deal komt, zou de munt naar 1,20 euro kunnen stijgen. Ondanks de spectaculaire daling van het pond sterling ten opzichte van de dollar, de euro en bijna alle andere valuta in de wereld tijdens het Brexitproces, is het tekort op de Britse handelsbalans nauwelijks afgenomen. 

Sinds 2016 zijn buitenlandse vakanties en importgoederen voor Britten veel duurder geworden. Harvey: ‘Je zou denken dat een veel lager pond tot een fikse stijging van de export had moeten leiden en daling van de import. Maar dat is niet het geval. Enerzijds komt het omdat Groot-Brittannië nauwelijks een maakindustrie heeft. Er zijn weinig goederen te exporteren. Het land zou diensten moeten binnenhalen, omdat het nu veel goedkoper is geworden. Maar zo lang er geen zekerheid is over wat er gebeurt met de Brexit, gaat niemand diensten overhevelen naar Londen of andere Britse steden.’ Ook beleggers die in Britse ponden willen gaan, worden door de voortdurende onzekerheid afgeschrikt. Dat is een probleem, omdat het land het tekort op de handelsbalans moet financieren met het aantrekken van kapitaal.

De koers van de britse pond in euro's op chronologische volgorde. Beeld de Volkskrant

De koers van de Britse pond in euro’s 

1 - 24 juni 2016: De remainers verliezen het referendum. Premier David Cameron neemt ontslag. Analisten voorspellen meteen dat de economie van het land in zwaar weer zal komen. Het pond sterling keldert ten opzichte van de euro met 15 cent van 1,30 naar 1,15 euro. Dat is het laagste niveau ooit. De Bank of England kondigt aan desnoods via interventies – het verkopen van dollars en euro’s in ruil voor ponden – een grotere koersval te willen voorkomen. Op 11 juli wint Theresa May de strijd om het premierschap. Zij zegt de uitslag van het referendum te eerbiedigen: ‘Brexit is Brexit.’

2 - 7 oktober 2016: Het pond sterling keldert in twee minuten met 6 cent. De financiële markten spreken van een flash crash. In het najaar blijkt het dat May in de onderhandelingen met de EU tamelijk machteloos zal zijn, omdat de Britten veel afhankelijker zijn van de EU dan andersom. Daarnaast verliest May een proces dat is aangespannen door de zakenvrouw Gina Miller, een hartstochtelijk bremainer. Hierbij bepaalt de rechter dat de regering alleen een uittredingsprocedure – een zogenoemde artikel 50 – kan starten met instemming van het parlement. May heeft voor elke stap in het brexit-proces een meerderheid van het parlement nodig, terwijl in haar eigen partij vele dissidenten zijn die of voor bremain zijn of van geen deal met de EU willen weten.

3 - 8 juni 2017: May schrijft onverwacht Lagerhuisverkiezingen uit, omdat ze denkt haar meerderheid in het parlement te kunnen vergroten, zoals ook de opiniepeilingen voorspellen. Maar ze komt van een koude kermis terug. Ze verliest de meerderheid. Kranten spreken van ‘mayhem’ (chaos) en een minister van Financiën noemt haar ‘a dead woman walking’, net nu de onderhandelingen met de EU zijn begonnen over de uittredingsprocedure. De uitslag wordt in Brussel geïnterpreteerd als een keuze voor een softere Brexit. Uiteindelijk kan May haar regering voortzetten, dankzij gedoogsteun van de DUP, de partij van de protestanten in Noord-Ierland die zo hecht mogelijk met het Verenigd Koninkrijk verankerd willen blijven.

4 -  juli 2018: Boris Johnson neemt ontslag als minister van Buitenlandse Zaken omdat hij het niet eens is met het Brexitplan dat May dat voorjaar met Brussel is overeengekomen. Een dag daarvoor is ook de minister voor Brexitzaken David Davis opgestapt. Zij vinden het voorstel dat May op haar buitenverblijf Chequers heeft voorgelegd aan het kabinet veel te slap. Het zou een Brino (Brexit in name only) zijn in plaats van een echte Brexit. Johnson zegt dat May van Groot-Brittannië een kolonie van de EU wil maken.

5 -  mei 2019: Theresa May kondigt aan op 7 juni af te zullen treden als premier, nadat ze drie keer in het Lagerhuis een stemming over haar akkoord met de EU over uittreding heeft verloren. Eerder heeft ze de datum van de Brexit al moeten uitstellen van eind maart naar eind juni. Nu is uitstel tot eind oktober onontkoombaar. Haar positie is ook verzwakt door een groot verlies bij de gemeenteraadsverkiezingen. Hierdoor is ze het vertrouwen kwijt geraakt van haar partij. Na een nieuwe leiderschapsstrijd wordt Boris Johnson de nieuwe premier. Die zegt een Brexit op 31 oktober – zonder mitsen en maren – te willen, bij voorkeur met een deal, maar eventueel zonder. Bij zijn aantreden begin augustus is het pond gedaald naar 1,06 euro – een nieuw diepterecord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden