'De bonden zijn bezig met zaken uit het verleden'

Zomaar langer moeten werken en niet meer betaald krijgen, dat kan niet, vinden de vakbonden. 'Het bedrijf speelt een spelletje om kosten te besparen.'

Bij de vestiging in Hoogezand waar de langere werkweek deze maand is ingevoerd werken 140 mensen, die onder meer de hangmappen van het merk Atlanta maken. Het gaat de bonden niet alleen om die 140 mensen. De werknemersorganisaties vrezen dat, als de rechter het besluit van Smead toestaat, grotere bedrijven zullen volgen. Terwijl de Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO) dat volgens de bonden niet toestaat. Ook niet op vrijwillige basis.

Meer werk voor hetzelfde geld. Het bedrijfsleven ziet langere werkweken zoals Smead nu voorstelt als een oplossing voor de verslechterende concurrentiepositie van Nederland. In Duitsland, dat met dezelfde problemen te kampen heeft, zijn vorige maand al een paar grote bedrijven, zoals Siemens en autofabrikant DaimlerChrysler, overgegaan tot het invoeren van veertigurige werkweken, zonder meer salaris te betalen.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW pleit ervoor zulke maatregelen ook in Nederland mogelijk te maken. Ook multinationale ondernemingen als Philips en ABN Amro willen een langere werkweek invoeren.

Als dat al zou gebeuren, dan alleen in samenspraak met de bonden, stellen FNV en CNV. En niet, zoals Smead nu doet, buiten de CAO om.

Het verweer van Smead klonk dinsdag simpel. Volgens de advocaat van de kantoorartikelenfabrikant, Anne-Henk van der Wal, heeft het bedrijf heeft zich al enige jaren geleden teruggetrokken uit de organisatie van werkgevers die met de bonden samen de collectieve arbeidsvoorwaarden regelen. Smead is dus ook niet gebonden aan afspraken in de CAO, betoogde Van der Wal.

De ondernemingsraad van het bedrijf stemde vorige maand toe om wekelijks vrijwillig vier uur meer te gaan werken. Dat betekent nogal wat, zegt voorzitter Mennie Oosterhuis. Want deze week werkt hij voor het eerst niet vier keer negen uur, maar vijf keer acht uur. Maar omdat de maatregel tijdelijk is, en niemand verplicht is langer te werken, ging de OR toch akkoord.

Oosterhuis was wel verrast toen hij gisteren in de Groningse rechtbank hoorde dat zijn baas zich niet gebonden voelt aan de afspraken in de CAO. 'Ik had dat van directeur Simon Feenstra nooit zo begrepen en ik ben het ook niet met hem eens. We rijden straks in dezelfde auto terug naar Hoogezand, dus dan zullen we het er vast nog eens over hebben.'

Feenstra liet er na afloop van het kort geding echter geen misverstanden over bestaan: 'Wij hebben als bedrijf problemen en daar moet nu een oplossing voor komen, maar de bonden zijn bezig met zaken uit het verleden. Regeltjes en afspraken die ik nauwelijks kan uitleggen.'

Maar volgens FNV en CNV is Smead wel degelijk aan de CAO gebonden en in die overeenkomst is geen ruimte voor extra afspraken, zegt advocaat André Schellart: 'Een spelletjes zoals dit van Smead om kosten te besparen is volgens de wet niet toegestaan.'

De opstelling van de directie van Smead is niet alleen onwettig, zegt Schellart, de bonden lijden er volgens hem ook schade door. De vakbond moet volgens de raadsman opkomen voor een breder belang en de collectiviteit komt volgens hem in gevaar als de rechter de langere werkweek voor hetzelfde geld zou toestaan.

Schellart: 'Je komt aan de essentie van het arbeidsrecht als je zegt ''het werk dat ik nu doe, is vrijwillig, dus daar heeft niemand iets over te zeggen''. ABN Amro heeft ook opgeroepen de veertigurige werkweek weer toe te staan. Maar die hebben het fatsoen en het verstand om dat op tafel te leggen daar waar het thuishoort: bij de CAO-onderhandelingen.'

De Groningse rechter doet vrijdag uitspraak in het kort geding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden