De boer kan mest zonder stank krijgen

De centrale mestverwerking is mislukt. Maar er is een idee voor een beter en schoner proces...

BROER SCHOLTENS

DE MEST staat de Nederlandse varkenshouder tot de lippen. Er wordt te veel geproduceerd, waardoor de lucht verzuurt en ongebreidelde hoeveelheden mineralen als fosfaten en nitraten over het land worden uitgestort. Groeimiddelen, dat wel, maar te veel is echter niet goed, onder meer voor het drink- en oppervlaktewater. Een boetesysteem, dat volgende week in de Tweede Kamer aan de orde komt, moet het mestprobleem beteugelen.

Veestapelreductie is de ene optie, mestverwerking een andere. Centrale verwerking in grote fabrieken, waar de mest wordt ingedampt tot een poeder, is echter mislukt. Die processen zijn te duur, en het geproduceerde mestpoeder bracht niet genoeg op. Bovendien wilden de boeren niet garanderen dat ze over een lange periode mest zouden leveren; ze wilden de mogelijkheid van extra uitrijden niet bij voorbaat uitsluiten.

Decentrale verwerking op de boerderij, daar zullen we het deels van moeten hebben, denkt dr. ir. D. Kuiper, bedenker van een milieuvriendelijk systeem. Zijn proces is het afgelopen jaar op kleine schaal beproefd bij een middelgrote varkensfokker in Oploo, in de Brabantse Peel.

De drijfmest uit de gierkelder gaat naar een mestscheider. Daar vindt scheiding plaats tussen een dikke en een dunne, waterige fractie. De dikke, met veel organische materialen, gaat naar een reactorvat waar thermofiele bacteriën bij zestig tot zeventig graden Celsius de organische stoffen omzetten in koolzuurgas.

De micro-organismen zitten van nature in de mest. De groei ervan wordt gestimuleerd, onder meer door krachtige beluchting. Deze compostering duurt zo'n drie weken, met als resultaat compost met mineralen.

De dunne fractie - 85 procent van de geproduceerde gier - wordt in een installatie ingedampt door er stallucht van twintig tot dertig graden Celsius doorheen te blazen. De stallucht wordt daarbij tevens gezuiverd. Ammoniak, en andere schadelijke gassen uit die lucht, zoals blauwzuurgas en fenolen, lossen op in die dunne fractie. Bacteriën breken ze af tot onschuldig stikstof- en koolzuurgas. Het deel dat achterblijft na indikking, wordt naar de composteringsreactor gepompt voor verdere verwerking.

Een kubieke meter mest resulteert uiteindelijk in vijftig kilo compost die - in tegenstelling tot de gier - het hele jaar kan worden uitgereden over bouw- en weiland, zonder dat het stinkt, ook niet bij regen. Dit in tegenstelling tot gedroogde mestkorrels die bij de meeste verwerkingsprocessen ontstaan. 'Daaruit komen bij regen ammoniak en andere stinkstoffen weer vrij', zegt Kuiper, die de afgelopen vier jaar aan de ontwikkeling van het proces heeft gewerkt.

'Exporteer je die korrels, dan exporteer je eigenlijk ook ammoniak. Dat levert een bijdrage aan de zure regen in het buitenland. Ons proces is fundamenteler, stoffen zoals ammoniak worden eerst afgebroken.'

De experimenten het afgelopen jaar in Oploo zijn goed verlopen. De installatie wordt, op basis van de opgedane ervaringen, uitgebreid tot de volledige, vier maal grotere capaciteit, geschikt voor vierhonderd zeugen. Deze produceren tweeduizend kubieke meter mest per jaar.

Twee demonstratieprojecten op basis van de nieuwe techniek zijn in voorbereiding, één bij een varkenshouder in Heenvliet op Voorne-Putten (Zuid-Holland) met vijfduizend vleesvarkens. Het andere is gepland bij een bedrijf in Herpen met vijftienhonderd fokzeugen.

Met de uitvoering van deze demonstraties, die binnen een half jaar zijn te realiseren, is anderhalf miljoen gulden per project gemoeid. 'Zo'n investering verdien je zonder subsidies niet terug', stelt Kuiper. De overheid zou 75 procent ervan moeten betalen. Aanvragen voor geld uit verschillende subsidiespotten zijn ingediend.

'Vooral die eerste proefprojecten zijn extreem duur, het zijn prototypes. Commerciële installaties zijn vijf tot zes maal goedkoper', verwacht Kuiper. 'Deze schone techniek kan dan wat kosten betreft ruimschoots concurreren met bijvoorbeeld het afvoeren van mest, om elders te worden uitgereden.'

Broer Scholtens

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden