columnKoen Haegens

De belastingbetaler kan slechts duimen dat die gevreesde tweede ronde er nooit komt

Een gouden crisisregel luidt dat de ramp zich nooit voltrekt waar iedereen haar verwacht: op de plek van de vorige. De coronacrisis houdt zich hier keurig aan. Sinds 2008 liggen wankele banken, ingewikkelde financiële producten en onhoudbare schulden onder een vergrootglas. Boekenkasten vol rapporten verschenen over het gevaar van zombiebedrijven, schaduwbanken en de nog altijd torenhoge Nederlandse hypotheekschuld. Waarna we alsnog verrast werden door iets compleet anders: een pandemie.

Kunnen de oude doemscenario’s in de prullenbak? Voor die conclusie is het te vroeg, suggereren twee nieuwe rapporten. ‘Hoewel Nederlandse banken weerbaarder zijn dan in 2008, kunnen we niet uitsluiten dat de coronacrisis alleen al vanwege de omvang ook een financiële crisis in gang zet’, schrijft het Centraal Planbureau (CPB). ‘Kwetsbaarheden die al bestonden voor de coronacrisis, worden door deze crisis vergroot’, voegt De Nederlandsche Bank (DNB) daaraan toe.

Minder omfloerst gezegd: bereid u voor op een tweede ronde. Hoe heviger het virus oplaait dit najaar, hoe langer een vaccin op zich laat wachten, hoe groter de kans dat de huidige economische recessie gezelschap krijgt van een zware financiële crisis.

De afgelopen maanden werd de wereld alvast getrakteerd op een sneak preview. Zo’n beetje alle financiële vulkanen waarover het voorbije decennium alarm is geslagen, begonnen te roken. Het CPB waarschuwt voor een nieuwe eurocrisis. Ook de toestand in opkomende economieën (landen als Argentinië en Turkije) baart zorgen. Tussen januari en april zagen die voor 120 miljard dollar aan buitenlands kapitaal wegvluchten. Daardoor kelderen hun eigen valuta in waarde. Dat maakt het lastig voor bedrijven ter plaatse om schulden in dollars terug te betalen.

In die snel aangezwollen berg bedrijfskredieten lijkt het allergrootste gevaar te schuilen – en niet alleen in voormalige ontwikkelingslanden. De schulden van Nederlandse ondernemingen bedroegen aan de vooravond van de coronacrisis 166 procent van het bbp. Dat is veel meer dan het gemiddelde in de eurozone van 105 procent. Het Internationaal Monetair Fonds schatte vorig jaar dat bij een recessie wanbetaling dreigt bij 40 procent van de mondiale bedrijfsschulden.

Misschien klinkt dat nog altijd abstract, een ver-van-mijn-bedshow. Dat hoeft niet zo te blijven. In 2008 namen overheden veel van het gif over dat zich in de bankensector had opgehoopt – en werden terstond zelf ziek. Met als gevolg jaren van bezuinigingen en lastenverhogingen.

De kans op herhaling is niet gering. Denk aan de leningen en garantiestellingen waarmee de Nederlandse overheid strooit. Zelfs staatssteun voor Hema, voor de crisis al een met schulden volgeladen zombiebedrijf, is naar verluidt niet uitgesloten. En woensdag meldde persbureau Reuters dat de Europese Centrale Bank de oprichting van een bad bank overweegt. Europese banken zouden daar dan voor honderden miljarden aan probleemleningen – bedrijfsschulden, maar ook creditcards en hypotheken – kunnen dumpen.

De belastingbetaler kan slechts duimen dat die gevreesde tweede ronde er nooit komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden