De beesten waren juist zo goed van kleur

Fotocamera's flitsen, filmploegen duwen en trekken. Miss Piggy zou van kleur verschieten onder zoveel aandacht. Maar de zeven kerngezonde hobbyvarkentjes van de familie Van Oord uit Venhorst geven geen kik....

Van onze verslaggever

Bas Mesters

ODILIAPEEL

Geconfronteerd met zeventig in wit plastic verpakte journalisten doen ze zacht knorrend wat van ze wordt verwacht. Ze laten zich op commando van de afdeling voorlichting van het ministerie van Landbouw 'ruimen', zoals dertigduizend soortgenoten dat later deze week zal overkomen. Vastberaden betreden ze de vrachtwagen die ze naar de provisorische slachterij zal vervoeren. Daar eindigt het schoolreisje voor de pers, achter dranghekken zoekend naar een plaatje van een niet zichtbare varkenselektrocutie.

Drie kilometer verderop in Odiliapeel siddert de familie Rutten nog na van de dood die zaterdag hun erf bezocht. Het was een leuk bedrijf, gezond ook. De beesten waren de laatste jaren erg goed van kleur. Maar nu staat de stal leeg. Tweehonderd van de veertienhonderd varkens bleken besmet met de pest. 35 Jaar geleden moesten de koeien vanwege mond- en klauwzeer worden geruimd, nu is het de beurt aan de varkens.

De Ruttens zitten er aangeslagen bij aan de keukentafel. 'Ik loop hier vier dagen helemaal leeg rond. Het voelt bijna als een sterfgeval in de familie', zegt vader Albert Rutten. 'Zelfs mijn ergste vijanden gun ik dit niet. Ik durf niet meer voor een praatje naar de buurman, bang dat ik zijn beesten besmet.'

Ze zijn de hele dag bezig geweest met het verwijderen van het veevoer uit de automatische voederinstallatie. De brokken worden vernietigd, 30 duizend kilogram. Morgen nemen ze een snipperdag. Vanaf woensdag tot en met zondag duiken ze met de hogedrukspuiten de hokken in. Alles moet schoon.

In het midden van de volgende week begint het grote wachten. Allereerst dertig dagen, totdat het bedrijf ziektevrij kan worden verklaard.

Dan is het uitzien naar de opheffing van het vervoersverbod. Op zijn vroegst over vijf weken kan de familie Rutten op zoek naar nieuwe vulling voor de hokken.

Maar als de pest zich flink heeft verspreid, kan het nog veel langer duren. Dan wordt het ook nog eens moeilijk om nieuwe varkens te vinden.

Het begon allemaal tien dagen geleden. Op vrijdag lag er een dood beest in een van de hokken. De anderen in die afdeling waren wat sloom. Zoon Willem besloot ze via het drinkwater medicijnen tegen griep te geven.

Zondag was er geen verbetering, in andere hokken werden de beesten ook slomer. Willem: 'Maandag ben ik gaan spuiten. Ik heb de zieke varkens een voor een iets tegen de koorts gegeven, maar ook dat hielp niet echt. Toen ik hoorde dat er in Venhorst een geval van varkenspest was geconstateerd, werd ik bang.'

Woensdag kwam de dierenarts voor het eerst langs. Die vertrouwde het niet. Hij gaf andere medicijnen, maar die sloegen niet aan.

Donderdag meldde de arts het bedrijf aan als verdacht, waarna de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees er vijf doodspoot om sectie te verrichten. Ze namen de amandelen mee.

Senior: 'Vrijdagmorgen om tien uur wisten we het. We waren het vierde bedrijf met de pest. Vanaf dan is het enige gespreksonderwerp pest, pest, pest. De beesten zijn vrijdagavond getaxeerd en zaterdag is het bedrijf geruimd.

Over de schade wil de familie niet veel kwijt. Op zijn vroegst over vier maanden draait het bedrijf weer als vanouds, want het duurt na de uitziektijd nog vijftien weken voordat alle afdelingen opnieuw vol zitten. Willem denkt dan minstens vijftig tot honderdduizend gulden schade te hebben geleden.

Varkensfokker Toon Bevers uit Venhorst zou zich in de handen wrijven als zijn nadeel zo klein zou blijven. Maar de pestuitbraak heeft veel ernstiger gevolgen voor fokkers dan voor varkensmesters.

Het bedrijf van Bevers staat op de lijst van 26 bedrijven die deze week preventief moeten worden geruimd. De beesten zijn nog niet ziek, maar leven binnen een straal van twee kilometer van de eerste varkenspesthaard.

Bevers schat dat zijn schade kan oplopen tot vier ton.

Hij is niet te spreken over de ruiming. 'Dinsdag zijn zoveel biggen vervoerd, dat de pest nu al over het hele land is verspreid. Als je hier preventief ruimt, moet je dat eigenlijk overal doen.'

De fokker denkt minstens een half jaar nodig te hebben om al zijn 230 plaatsen voor zeugen weer vol te krijgen. Om het juiste productieritme te realiseren kan hij wekelijks maar een beperkt aantal beesten laten dekken.

Het is daarbij afwachten of het juiste fokmateriaal voor handen zal zijn. 'Jullie begrijpen dat niet, maar je hebt F1's, Dallands, Hypers. De een draait goed met Hyper, de ander met Dallands. Ikzelf heb allemaal F1 zeugen.'

En niet elke F1 is een goede F1. Pas na drie worpen, dat is na ruim een jaar, weet de fokker of hij een goede zeug heeft aangekocht.

'Heeft ze in die tijd geen 28 biggen grootgebracht, dan voldoet ze niet en moet de kop eraf.

'Maar of ik er ooit nog aan begin. Ik weet het nou niet. Dag en nacht heb ik met de vrouw gesjouwd. Omdat de hoge heren te laat hebben ingegrepen bij de eerste pesthaard, moeten wij nu ons picobello gezond bedrijf ruimen. Straks als ze het virus hebben gestopt doen zij dik, dan vangen zij een ton extra, en liggen wij bij de beren. Ik heb mijn hele zeugenstapel vandaag op video gezet, want ik weet hoe die dingen worden afgehandeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden