De bankiers zijn eruit, nu de politici nog

Met een-tweetje tussen de Europese Commissie en het Europees Monetair Instituut is woensdag besloten dat Europa een grote monetaire unie zal vormen: elf van de vijftien landen van de Europese Unie, waaronder Nederland, zijn er rijp voor....

Van onze redactie economie

AMSTERDAM

Nu zelfs de meest conservatieve mannen van Europa akkoord zijn met een euro voor elf landen, inclusief Italië, wat zouden de tegenstanders van de nieuwe Europese munt dan nog kunnen? Hopen, bidden en smeken - zonder resultaat.

De euro mag er komen van de centrale bankiers en móet er komen van de politici. De bankiers hebben gisteren gesproken, de politici zijn over vijf weken aan de beurt.

De bankiers, verenigd in het Europees Monetair Instituut, hebben de indruk willen wegnemen dat de politieke beslissing nog slechts een formaliteit is. In het rapport dat zij gisteren presenteerden, lieten ze zorgvuldig elke zin weg die zweemt naar een advies; het is een zorgvuldige toetsing van de economische situatie in alle vijftien landen van de Europese Unie aan de eisen die in het Verdrag van Maastricht worden gesteld.

Die toetsing leverde de verwachte conclusie op dat niet alle landen voldoen aan de eisen. Dit geldt vooral voor de omvang van de staatsschuld. Maar aan deze conclusie werd in het rapport niet het advies verbonden dat de

grote overtreders, zoals België

en Italië, nu buiten de euro

moeten worden gehouden.

Maar behalve het rapport was er ook nog een persconferentie. EMI-president Wim Duisenberg formuleerde in Frankfurt op ietwat ingewikkelde wijze de bottom line: 'De Europese Commissie heeft in het EMI-rapport geen argumenten gevonden om niet te kiezen voor elf landen.'

De Commissie had die duidelijke keuze een half uur voordat Duisenberg sprak, in Brussel bekendgemaakt. Deze keuze was gebaseerd op eigen onderzoek én op het EMI-rapport. Met dit een-tweetje tussen Brussel en Frankfurt was de zaak gisteren, en voor de toekomst, beklonken - tenzij kan worden aangetoond dat de centrale bankiers zich niet goed van hun taak hebben gekweten, dat zij de eisen van het Verdrag van Maastricht te losjes hebben toegepast. Met enige kwade wil is dit wel duidelijk te maken.

Neem de staatsschuld. Het Verdrag van Maastricht schrijft voor dat landen slechts in aanmerking komen voor de euro als hun schuld niet te hoog is. Als dat wel het geval is, moet de schuld 'in voldoende mate' dalen. Bovendien moet een land een 'degelijk' begrotingsbeleid voeren.

Hoe zit dat in Italië, het land dat het meest ter discussie heeft gestaan? De schuld is twee keer hoger dan de norm. Die schuld is vanaf het hoogste punt van 124,9 procent in 1994 gedaald naar 121,6 procent eind vorig jaar. De verwachting is dat de schuld in snel tempo verder kan dalen. Maar het verdrag zegt niets over verwachtingen.

Dan de degelijkheid. Het EMI heeft berekend dat van alle eurokandidaten Italië vorig jaar de grootste greep in de trukendoos van eenmalige maatregelen heeft gedaan. Dat maakt de Italiaanse begroting het minst degelijk van alle landen.

Ook hier geldt weer de verwachting dat Italië solide begrotingen zal gaan presenteren. Het EMI gebiedt Italië ook min of meer dat te doen. Maar 'Maastricht' spreekt niet van hoop en verwachtingen, maar van 'moeten'. Het begrotingsbeleid moet degelijk zijn.

Dit soort exegeses van verdragen en rapporten heeft veel weg van muggenzifterij. Maar dat is het niet voor de tegenstanders van de euro, of voor de velen die vrezen dat het toelaten van ondeugdelijke landen tot een zwakke munt zal leiden. Ondanks de geruststellende woorden van Duisenberg kan die grote groep twijfelaars in het EMI-rapport nog genoeg munitie vinden om de komende weken mee te knallen. Het zullen alleen losse flodders zijn.

Harko van den Hende

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden