De baggermarkt is net een klaverjasspel

Boskalis zoekt naar een nieuw bestaansrecht. De Papendrechtse baggeraar had ooit een onaantastbare positie, maar na de baggeroorlog moet het concern ook op zoek naar andere middelen van bestaan....

De Queen of the Netherlands ligt voor de kust van Qatar. Hetvlaggenschip van baggeraar Boskalis zuigt ver uit de kust zand op (23duizend kubieke meter per keer) en vaart dat naar het vaste land, waar eennieuw vliegveld wordt opgespoten. In totaal is hiervoor zestig miljoenkubieke meter zand nodig.

Ruim honderd kilometer naar het noordwesten in Bahrein heeft Boskalisook twee schepen aan het werk. Ze zuigen zand op voor het FinanciëleCentrum. Verder naar het oosten verrijst in Dubai het ene eiland naar hetandere.

De Golfstaten komen om in de oliedollars en willen groeien. Niet in dewoestijn, waar nog ruimte genoeg is, maar in het water. Elke nieuwe wijkkomt op nieuw land te staan, want elke nieuw appartement of kantoor moetuitzicht op het azuurblauwe water hebben. Bovendien is landaanwinning indeze regionen goedkoop. De kust is ondiep, vaak zo'n twee meter en zand iser in overvloed.

De Nederlandse baggeraars Van Oord (2400 medewerkers, omzet: 763miljoen) en Boskalis (2870 medewerkers, omzet: 1 miljard euro) varen er welbij. Van Oord haalt inmiddels 40 procent van zijn omzet uit hetMidden-Oosten en dat zal de komende jaren alleen maar meer worden, nu hetbedrijf net een mega-opdracht heeft geaccepteerd voor de aanleg van weereen palmeiland voor de kust van Dubai. Boskalis haalde vorige maand eenmiljardencontract binnen voor de aanleg van havenhoofden in Ras Laffan, hetcentrum van de Qatarse gaswinning. De beurskoers van Boskalis is hetafgelopen jaar meer dan verdubbeld, van ruim 20 euro eind vorig jaar totbijna vijftig euro nu. Afgelopen week werd de winstverwachting voor ditjaar naar boven bijgesteld.

De baggermarkt is net een klaverjasspel, legt Michel Aupers, analist bijFortis uit. 'De grote vraag is: zet ik mijn troeven nu in of bewaar ik zetot de laatste slag.' De troeven zijn in dit geval de grootste schepen uitde vloot: de hopperzuigers die meer dan vijftienduizend kuub bagger kunnenvervoeren en vaak meer dan honderd miljoen euro kosten.

Deze hoppers moeten optimaal worden ingezet. Een dag stilliggen kost dattienduizenden euro's.

Wie zijn troeven vroeg inzet door bijvoorbeeld laag in te schrijven opeen groot werk, weet zeker dat zijn vloot de komende jaren voldoende werkheeft. Wie wacht kan echter hogere marges halen. De eerste manier is destrategie van Van Oord. Boskalis doet het andersom. Het bedrijf verwachtdat er nog veel meer werk aan komt. 'De boten van Van Oord zitten danvast, waardoor er minder concurrentie en dus een hogere winstmarge is',zegt Aupers.

De baggeroorlog heeft de verhoudingen in de baggerwereld totaalveranderd. Toen de oorlog in 2001 begon, was Boskalis de onbetwiste nummeréén. Het bedrijf stond op het punt de concurrentie een definitieve slaguit te delen door de overname van HAM, het baggerbedrijf van bouwbedrijfHBG. Maar die overname mislukte. Na drie jaar strijd en tal van overnameswas er een onbetwiste winnaar: Van Oord. Dit familiebedrijf kocht in eenklap 80 procent van de voormalige baggerdochters van HBG en Ballast. Defamilie Van Oord moest zich daarvoor diep in de schulden steken, maardankzij de historische lage rente leverde dat weinig problemen op.

Van Oord had ook al snel voldoende werk voor de gigantische baggervloot. Het bedrijf werd uitverkoren om het eerste palmeiland voor de kust vanDubai op te spuiten. 'Ze kozen ervoor heel laag in te schrijven in de hoopdat er allerlei vervolgopdrachten kwamen', zegt een bron. 'Die strategieis een succes gebleken.' Onlangs haalde Van Oord ook de opdracht voor hetderde palmeiland binnen.

Boskalis heeft nu een concurrent die - qua omzet uit baggerwerkzaamheden- ongeveer even groot is. Een nieuwe overname is onmogelijk. Het grootstedeel van de wereldbaggermarkt is verdeeld onder een beperkt aantal spelers.Twee Nederlanders (Van Oord en Boskalis), twee Belgen (Jan de Nul enDredging International) en een Amerikaan (Great Lakes).

De groei moet ergens anders vandaan komen. Boskalis is zich daarom aanhet verbreden. De Papendrechtse onderneming heeft enkele jaren geleden eengroot belang (40 procent) genomen in het Griekse Archirodon (9000werknemers een jaaromzet van 500 miljoen dollar). Dit bedrijf bouwt vanalles: van een nieuwe brug tot steenbestortingen en van eenelektriciteitscentrale tot een vliegveld.

Boskalis heeft niet de intentie het Griekse bedrijf over te nemen. DeGrieken zijn projectmanagers die alles zorgvuldig plannen, baggeraarsdenken anders. Samenvoegen van beide culturen is onmogelijk. Hetzelfdegeldt voor Lamnalco (1100 werknemers, jaaromzet 100 miljoen dollar), datin de Verenigde Arabische Emiraten is gevestigd. Boskalis heeft al sinds1963 een belang van 50 procent in dit sleepbedrijf.

'In de baggerwereld draait alles om goede contacten', zegt Bart deWitt, de directeur van Boskalis voor het Verre Oosten. 'Techniek alleen isniet voldoende om je te onderscheiden. Succesvolle baggerbedrijven moeteneen netwerk van goede contacten hebben met overheden overal ter wereld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden