Column Peter de Waard

Dat de WTO onbedoeld samenspant met Trump is de paradox van het jaar

De Chinees- Amerikaanse handelsoorlog dreigt te escaleren tot een mondiale clash.

Handel gold ooit als het beste recept voor welvaart en vrede. Op de rokende puinhopen van de Tweede Wereldoorlog werden daarom niet alleen de Verenigde Naties opgericht, maar werd ook in 1947 de Algemene Overeenkomst betreffende Tarieven en Handel (Gatt) afgesloten.

Hiermee moest worden voorkomen dat protectionisme de wereld nog eens in een economische depressie zou storten met een verschrikkelijke oorlog als gevolg.

De erfenis daarvan is de wereldhandelsorganisatie WTO die in de fraaie villa William Rappard in de vredesstad Genève zetelt. Doel is internationale handel te bevorderen, handelsbarrières op te heffen en handelsconflicten uit de weg te ruimen. Dat de WTO nu onbedoeld samenspant met Donald Trump – de grootste naoorlogse protectionist –  is de paradox van het jaar.

Trump treedt sinds zijn aantreden alle WTO-afspraken met voeten. Hij zou het liefst de organisatie zo snel mogelijk om zeep helpen. ‘Ze hebben ons slecht behandeld, jaar na jaar’, aldus Trump in een van zijn vele Twittertirades. Opkomende landen zoals China en Indonesië zouden de WTO ten eigen voordele misbruiken. ‘De VS verliezen alle zaken daar.’

Maar nu moet de verdoemde WTO de president hebben behaagd. De VS mogen heffingen op 7,5 miljard dollar (bijna 7 miljard euro) leggen op Europese producten vanwege het feit dat de EU ongeoorloofde staatssteun heeft gegeven aan vliegtuigbouwer Airbus. Het is de uitkomst van een vijftien jaar oud dispuut. 

De VS dienden de klacht al in 2004 in bij het arbitragepanel van de WTO, niet toevallig het eerste jaar dat Airbus meer vliegtuigen verkocht dan Boeing. Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en Spanje zouden de ontwikkeling van nieuwe vliegtuigen hebben gesteund met ‘leningen tegen niet-commerciële voorwaarden’– een eufemisme voor subsidies. Vorig jaar stelde het panel de VS in het gelijk. En nu is een straf uitgesproken, de hoogste in de WTO-geschiedenis.

De WTO gooit hiermee onbedoeld olie op het vuur van de handelsoorlog die Trump op eigen houtje heeft ontketend. Vast staat dat de EU vergeldingsmaatregelen zal nemen middels heffingen op Amerikaanse producten. De EU heeft bij de WTO ook een klacht ingediend vanwege Amerikaanse staatssteun aan Boeing (via militaire opdrachten),  waarin zij al in het gelijk is gesteld, maar waarvan de strafmaat nog moet worden bepaald. De Amerikaans-Chinese handelsoorlog dreigt op deze wijze te ontaarden in een wereldoorlog. Eerder voerden de Amerikanen al heffingen op Europees staal en aluminium in.

Het enige voordeel voor de WTO is dat over de organisatie, die sinds het mislukken van de Doha-ronde in 2001 een slapend bestaan leidt, weer wordt gesproken. Maar de reden waarvoor het is opgericht, is helemaal vergeten.

De wereld staat graag stil bij de bloedige slagen in de oorlog, zoals die bij Arnhem, slechts zelden bij de lessen die daarvan zijn geleerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden