Dankzij de consument zijn er veel kleine bierbrouwers

Zelfs op markten die helemaal worden beheerst door een of twee grote spelers kunnen nieuwkomers zich een plaatsje verwerven. Mits de consumenten zich krachtig afzetten tegen de grootmachten in de markt.

Beeld anp

Dat stelt Jochem Kroezen op basis van een onderzoek naar de opkomst van kleine brouwerijen op de Nederlandse biermarkt. Kroezen promoveert vandaag op zijn onderzoek aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

In 1900 had Nederland nog circa 500 onafhankelijke brouwerijen, in 1980 nog 13. Inmiddels zijn er alweer 250 onafhankelijke brouwerijen. Volgens Kroezen begon de opmars van de kleine brouwerijen in 1981. Toen besloot de Britse brouwerijgroep Allied Breweries om de oude brouwerij in Arcen te sluiten. 'Werknemers namen het initiatief het bedrijf voort te zetten.'

Hertog Jan werd een enorm succes. Dat hadden de nieuwe brouwers mede te danken aan toegewijde bierdrinkers die zich rond die tijd verenigden in de vereniging PINT: Promotie Informatie Traditioneel Bier. 'De oprichting van PINT tekende het verzet van de consument tegen de overmacht van de grote brouwers. Bovendien kwamen daar liefhebbers bij elkaar en ook veel deskundigheid. Hertog Jan heeft er in het begin heel veel steun aan gehad.'

Steve Jobs vond dat consumenten nooit iets nieuws bedachten, en dat je ze dus ook niets hoefde te vragen. Maar in het bier is het juist de consument geweest die de initiatieven nam.

Oud recept

Het succesverhaal van Jopen, een brouwerij in Haarlem, illustreert een ander aspect van het succes: de wortels in de historie. Kroezen: 'Haarlem had vroeger honderd brouwerijen en was een van de belangrijkste brouwerijsteden in Europa. Maar die brouwers zijn allemaal verdwenen. Toen de stad in 1994 haar 750-jarig bestaan vierde, wilde een groep historici iets met bier doen. Ze hebben een oud recept opgediept, noemden het naar een oud woord voor biervat, en nu is het een enorm succes. Het is de grootste kleine brouwerij in Nederland.'

Kan dat mechanisme van vernieuwing dankzij de boze consument en teruggrijpen op de geschiedenis ook in andere bedrijfstakken werken? 'Tot op zeker hoogte', denkt Kroezen. 'Je ziet het bijvoorbeeld wel in het bankwezen. Daar is in ieder geval veel verzet bij de consumenten en er zijn initiatieven om iets alternatiefs op te zetten. In België leeft het meer dan hier; daar heeft De Financiële Coöperatie al vijftigduizend leden.' Ook bij supermarkten ziet hij het gebeuren, waar nieuwe initiatieven zoals Marqt een snelle opmars doormaken.

Inmiddels blijkt ook al dat succesvolle nieuwkomers deels hetzelfde lot beschoren is als de kleine brouwerijen die hen voorgingen: zij worden weer overgenomen. Zo zijn twee van de succesvolste nieuwen, Hertog Jan en Raaf, nu eigendom van AB Inbev, 's werelds grootste bierconcern.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden