Dagboek van een vertraagde treinreiziger

Forensen met de trein in Nederland is puur gokken. Want wie of wat geloof je als het treinverkeer spaak loopt en je binnentreedt in het casino dat De Alternatieve Reisroute heet? Een treinreiziger - Breda - Amsterdam - blikt terug op 2010.

Emoties lopen af en toe hoog op bij reizigers die van de NS een duidelijke verklaring eisen. Duizenden reizigers zijn in november op Utrecht CS gestrand in de avondspits. Beeld anp

Dinsdag 9 februari: 'De NS zet bussen in'
'Nee, daar mag u beslist niet komen.' Paniek in Den Bosch. Wat is er aan de hand, vragen treinreizigers elkaar. 'De NS zei net op het nieuws dat er een explosief in een stilstaande trein ligt. Volgens mij hebben ze die het station uitgesleept.' 'Nee joh, die trein is daar neergezet omdat alle toiletten waren overgestroomd en nu staat hij in de weg.' 'Welnee, ik hoor net van thuis dat een man in een jurk een paar mensen in die trein heeft gegijzeld.'

Ik ben gestrand op station 's-Hertogenbosch, mijn vaste overstapstation. Terug naar Breda mag niet, door naar Amsterdam ook niet. Waarom niet? NS-personeel houdt het erop dat er 'iets aan de hand is'. Op de vertrekborden staat: let op de omroepberichten. De stationsomroeper verschuilt zich achter een andere organisatie: 'Op last van de brandweer rijden er geen treinen van en naar dit station.'

De massa op de overvolle perrons kent zijn eigen dynamiek. Iemand belt met thuis, doet luidkeels verslag van dat gesprek, waarna een deel van de kluwen zich in beweging zet. Als de groep stuit op een vrouw in NS-uniform, verandert de massa van richting als een school vissen.

'De NS zet bussen in', klinkt het na een paar uur. Een paar mensen hebben kennelijk superieure informatie over waar die bussen stoppen. Als ze trappen af rennen, volgen er meer gestrande treinreizigers. Veel meer. Uiteindelijk staat er een man of duizend voor een dicht hek, met daarachter twee touringcars - de wegens de calamiteit extra ingezette bussen. Oorzaak van alle misverstanden: een verwarde man die zichzelf dreigt op te blazen.

Dinsdag 4 mei: 'Deze gaat naar Amsterdam'
Gaat deze trein naar Den Haag?' De conducteur schudt van nee. Hij oogt wanhopig. Logisch, want het treinverkeer is ontregeld, dit keer door een doorgeknipte kabel. En erger: het lot heeft hem verbonden aan een veel te korte trein die in Utrecht CS staat. 'Deze gaat naar Amsterdam', zegt hij. 'Tenminste, dat krijg ik net door.' Dat er 'Den Haag CS' op de trein zelf staat, daar moeten we ons niks van aantrekken.

Een andere reiziger wil instappen. 'Deze trein gaat toch naar Maastricht? Dat staat op het vertrekbord daar.' Als de overvolle trein na lang wachten gaat rijden, wordt omgeroepen: 'U bevindt zich in de trein naar Den Haag Centraal.' Her en der klinkt gemopper en gevloek van reizigers die in de verkeerde trein blijken te zitten. Op het balkon bewegen twintig mensen als één lichaam heen en weer zodra de trein over wissels rijdt.

Ik blijk ook verkeerd te hebben gegokt. Want ik koos ervoor af te gaan op een menselijke bron, de conducteur. Wie moet ik geloven? Bij ontregeling van de treinenloop staan NS'ers vaak met een vraagteken op hun voorhoofd. Soms adviseert de conducteur bij het ene uiteinde van de trein het tegenovergestelde van zijn collega aan de andere kant.

De vertrekborden die boven de perrons bungelen, vertrouw je die? Of de lichtkranten op de treinen zelf? Vaak staat daar de naam van het station waar je bent. Het laatste jaar zijn er de treinenapps bijgekomen. Ze heten NS Reisplanner Xtra, 9292ov-Pro of Trein. Ze maken het gokken alleen maar ingewikkelder.

Donderdag 23 september: 'Uw aansluitende trein wacht'
'Ik heb slecht nieuws en goed nieuws', roept de olijke conducteur door de trein. Goed nieuws hebben we al een tijd niet gehoord. De NS experimenteert met ons, de gebruikers van het traject Amsterdam-Eindhoven. In de spits zou een hele maand lang elke tien minuten een trein komen. Maar om de dag is dat in meer of mindere mate fout gegaan. Het spoorboekjeloos rijden onthandt ook conducteurs. Althans, als je ze vraagt of en wanneer de volgende trein komt, halen ze hun schouders op. 'Ik wit 't ok nie', zei een sympathieke Brabander, 'ze hebben alles veranderd.'

'Het slechte nieuws is dat we ruim een kwartier vertraging hebben als we Den Bosch binnenkomen, maar...', de conducteur laat als een volleerde trein-dj een strategische pauze vallen, 'maar we hebben contact gehad met de centrale en uw aansluitende trein richting Roosendaal zal op u wachten.'

En inderdaad, als we langs perron 6 glijden, staat tegenover ons, op perron 7, de trein naar Roosendaal klaar. Als renpaarden maken wij, de reizigers die die trein per se moeten hebben, ons op voor een sprint zodra we eruit mogen. Maar dan zien we bij de tegenoverliggende trein de deuren sluiten. Als die van ons opengaan, rennen we tamelijk nietsontziend naar de overkant. Maar hoe we ook drukken op de knoppen van de trein naar Roosendaal, open gaan de deuren niet. Als hij zich in beweging zet, gaat mijn fantasie met me op de loop. Anders kan ik het diabolische gelach dat uit de wegrijdende kop van de trein komt, niet verklaren.

Vrijdag 17 december: 'Nog heel even uw geduld'

'Ik heb goed nieuws en slecht nieuws voor u', schalt het weer eens door de trein. Door het winterse weer staan we nu een kwartier geparkeerd vlak voor Utrecht Lunetten. 'Het slechte nieuws is dat de kachel het niet doet, maar we horen net dat we Utrecht Centraal zo gaan binnenrijden. We vragen u nog héél eventjes geduld.'

Flauwekul, roepen de reizigers met een iPhone. Die heeft hun verteld dat we nog zeker een uur stil zullen staan. 'Wat denken die lui van de NS', roept een man, 'dat we domme blondjes zijn?' Het breekt de spanning, een opstand van treinreizigers blijft uit. Na een half uur rijden we weer.

Vooral bij calamiteiten is de informatie opmerkelijk divers. Een duwbakboot die tegen de spoorbrug over de Dieze voer, bracht me op advies van de stationsomroeper via Arnhem en Eindhoven op dezelfde plek als waar ik drie uur eerder was vertrokken: station Breda.
Natuurlijk, dit is een zeldzaam geval, net als die bommeldingen op station Den Bosch in februari en nog eentje in augustus. Ik heb talloze treinreizigers meegemaakt die er alle begrip voor hebben als ze vertraging oplopen. Maar zodra zij informatie krijgen waarop ze niet kunnen vertrouwen, verdwijnen hun vriendelijke gezichten.

Gestrande treinreizigers kijken naar de informatieborden op Utrecht Centraal. Beeld anp
Beeld anp
Beeld anp
Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden