CPB: extra uitgaven amper stimulans voor economisch herstel

Het stimuleren van de economie met extra uitgaven in plaats van te bezuinigen heeft na 2011 het herstel van de economie nauwelijks bevorderd. Dit blijkt uit een studie van het Centraal Planbureau (CPB) naar het zogenoemde multipliereffect in de laatste vier jaar. Daarmee laat het CPB een kleine bom in economenland ontploffen, waar fel is gepleit voor stimulering en werd gesproken van het kapotbezuinigen van de economie.

CPB-directeur Coen Teulings en hoogleraar economie Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit pleitten eerder voor verdere stimulering. Beeld anp

De multiplier is een formule die moet aantonen dat één enkele euro die via de begroting in de economie wordt gestoken dankzij het sneeuwbaleffect veel meer oplevert dan een euro en dat elke euro die wordt bezuinigd veel meer kost dan een euro.

Uit eerder onderzoek van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) na de kredietcrisis was gebleken dat de wereldwijde stimuleringin de jaren 2008 en 2009 dankzij het multipliereffectpositief had gewerkt voor het economisch herstel. In 2010 werd op de G20-top in Toronto besloten het stimuleringsbeleid te stoppen en de begrotingstekorten terug te dringen. Het IMF verzette zich hiertegen op grond van haar eerdere studie. Ook economen zoals voormalig CPB-directeur Coen Teulings en hoogleraar economie Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit grepen de studie aan om te pleiten voor verdere stimulering.

'Wij vinden voor Europese landen geen overtuigend bewijs dat de begrotingsmultiplier groter was dan verwacht tijdens de eurocrisis (2012-2013) en tijdens het zwakke herstel daarna', schrijven de CPB-economen Wim Suyker en Jan Möhlmann. Suyker wil ineen mondelinge toelichting zijn voormalig directeur Teulings niet meteen afvallen en noemt de studie een van de belangrijke bouwstenen voor een 'policybrief' voor de begroting. 'Er zullen meer onderzoeken volgen.' Suyker wijst er wel op dat het onderzoek van Blanchard het debat sterk heeft beïnvloed en 'mogelijk heeft geleid totminder bezuinigingen in een aantal landen'.

Bijgeloof

Het CPB heeft het onderzoek van Blanchard overgedaan voor 28 landen. Daaruit blijkt dat het IMF-onderzoek voor de jaren 2008 tot 2010 klopt, maar dat het effect daarna is uitgewerkt. Econoom Sweder van Wijnbergen zegt dat een student van hem al dezelfde conclusie had getrokken. 'Ik zeg dat al jaren. Jacobs en Teulings redeneren puur op basis van bijgeloof en weigeren onwelgevallige feiten onder ogen te zien.'

Harald Benink, hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg, is het met hem eens.' Bezuinigingen na de eurocrisis hebben geen extra negatief effect gehad. Uitzondering is mogelijk Griekenland waar de staatsschuldquotum is gestegen.' Bas Jacobs vindt dat het CPB veel te ver gaat met zijn conclusie. Coen Teulings zegt te druk te zijn om te kunnen reageren op dit voor hem zo gevoelige onderzoek. Bas Jacobs vindt dat het CPB veel te ver gaat met de conclusie dat er geen bewijs is voor een grotere dan verwachte begrotingsmultiplier tijdens de eurocrisis en daarna. Volgens hem kan uit de door het CPB gehanteerde statistische methode alleen de conclusie worden getrokken dat de eerdere schattingen kennelijk te laag en de latere schattingen adequaat waren om de schade van de bezuinigingen te schatten. 'Maar dit zegt niets over de gebruikte omvang van de begrotingsmultipliers en over de schade van de bezuinigingen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.