Corruptie tot in de hoogste kringen op Wall Street

AMSTERDAM - Op Wall Street nadert een van de grootste 'handel met voorkennis'-zaken uit de geschiedenis zijn climax. De hoofdverdachte in de krimi rond het hedgefonds Galleon Tech verschijnt morgen voor de rechter. Het misdaaddrama biedt een verontrustend inkijkje in de mores van de financiële wereld.

Wall Street.Beeld epa

Ooit droomde de 34-jarige Donald Longueuil van gouden medailles. Als getalenteerd shorttracker viel hij in 2002 net buiten de Amerikaanse selectie voor de Olympische Spelen. In zijn latere loopbaan in de financiële wereld maakte hij alsnog naam, maar niet zoals hij had gehoopt.

Longueuils bijdrage aan de wereldgeschiedenis bestaat uit een met schuttingtaal doorspekt telefoongesprek. Daarin bralt hij tegen een medeplichtige over het verdonkeremanen van belastend bewijsmateriaal. Hij vertelt hoe hij harddisks en geheugenkaarten in stukken knipte en deze bij nacht en ontij dumpte in vuilniswagens in Manhattan. Helaas voor Longueuil luisterde de FBI met rode oortjes mee.

Vuilniswagentape

De vuilniswagentape is een belangrijk bewijsstuk in de almaar uitdijende voorkenniszaak op Wall Street. Longueuil, ten tijde van zijn avonturen werkzaam bij het grote hedgefonds SAC Capital Advisors, is een van de 47 verdachten die tot dusver zijn aangeklaagd. Dertig van hen hebben schuld bekend. De toezichthouder van Wall Street, de SEC, heeft samen met de FBI ruim twee jaar aan de zaak gewerkt. Het grote aantal verdachten en betrokken financiële instellingen en bedrijven maakt dit de omvangrijkste voorkennisaffaire sinds de jaren tachtig. Het is ook voor het eerst dat de SEC telefoontaps inzette om het bewijs tegen Wall Street-criminelen rond te krijgen.
De SEC legde een wijdvertakt illegaal netwerk in de Amerikaanse financiële wereld bloot. De spil in dat netwerk is het hedgefonds Galleon Tech, dat zich specialiseert in beleggingen in technologiebedrijven. De winsten die Galleon Tech de afgelopen jaren rapporteerde, opgeteld meer dan 50 miljoen dollar (36 miljoen euro), zijn volgens de SEC vrijwel geheel te danken aan handel met voorkennis.

De topman van Galleon Tech, Raj Rajaratnam (53), is een Amerikaanse miljardair van Sri Lankaanse afkomst die vroeger aan het hoofd stond van het adviesbureau McKinsey. Hij stond (net als die andere hedgefondsmanager Bernard Madoff) onder grote druk om hoge beleggingsrendementen te leveren. Rijken die hun geld door een hedgefonds laten beheren, rekenen erop dat het fonds beter presteert dan de beurs. Ze moeten immers een hoge beheersvergoeding betalen. Rajaratnam besloot daarom vals te spelen. Hij verzamelde een groep corrupte insiders op Wall Street om zich heen, die geheime informatie over bedrijfsresultaten en overnameplannen van ict- en computerbedrijven aan hem doorspeelden. Dankzij die voorkennis kon Galleon menige klapper maken op de beurs.

Sommige rekruten van Rajaratnam verkeerden in de hoogste kringen van Wall Street, blijkt uit de aanklachten van de SEC. Vorige week werd Rajat Gupta aangeklaagd, voorheen bestuurslid bij zowel Goldman Sachs als Procter & Gamble. Gupta was in de tweede helft van 2008 een van de belangrijkste tipgevers van Rajaratnam, bewijzen de opgenomen telefoongesprekken van de FBI.
De transcripties van die gesprekken lezen als een thriller.

Op de avond van 10 juni 2008 licht de bestuursvoorzitter van Goldman Sachs, Lloyd Blankfein, alle leden van de raad van bestuur vertrouwelijk in over de uitstekende kwartaalresultaten die de zakenbank over een week zal presenteren. Blankfein belt ook Gupta. Gupta belt diezelfde avond, en nogmaals de volgende ochtend voor de opening van de beurs in New York, Rajaratnam. Galleon Tech koopt onmiddellijk duizenden opties en 350.000 aandelen Goldman Sachs. Als de koers van Goldman na de bekendmaking van het fraaie winstcijfer explodeert, verkoopt Rajaratnam de hele handel weer. Gerealiseerde winst: 13,6 miljoen dollar.

Dit kunstje herhaalt Gupta (62) nog een paar keer. Gupta tipt Rajaratnam ook over koersgevoelige informatie over Procter & Gamble. Volgens de aanklager speelde Gupta verradertje omdat hij zelf ook belegde in Galleon Tech en hij ook andere zakelijke belangen met Rajaratnam deelde. Rajaratnam, wiens proces dinsdag begint, kan 20 tot 185 jaar gevangenisstraf krijgen. Ook Gupta draait vermoedelijk meerdere jaren de bak in.

Octopussy
Galleon Tech is geen geïsoleerd geval. Donald Longueuil werkte immers voor een hedgefonds dat zich aan precies dezelfde praktijken bezondigde. Een manager van weer een ander hedgefonds, ene Danielle Chiesi, was een informant van Rajaratnam. Een deel van haar informatie vergaarde de blonde seksbom tussen de lakens. Ze had een verhouding met een hoge manager bij IBM. Een ex-werknemer van Galleon Tech, Zvi Goffer, begon na zijn vertrek in 2008 een eigen handeltje in voorkennis. Goffer weefde een omvangrijk web van corrupte insiders dat hem de bijnaam 'Octopussy' opleverde, naar de gelijknamige James Bond-film.

Bijna alle hedgefondsen die tegen de lamp zijn gelopen, maakten gebruik van de diensten van Primary Global Research (PGR). Deze Californische firma is officieel een adviesbureau voor hedgefondsen. In werkelijkheid, zo stelt het Openbaar Ministerie, fungeerde PGR als intermediair tussen naar insider-informatie hunkerende hedgefondsen en werknemers van beursgenoteerde bedrijven die over die geheimen beschikten. PGR betaalde tipgevers royaal. Vier tipgevers die door justitie zijn opgepakt, zouden samen ongeveer 400.000 dollar tipgeld van PGR hebben ontvangen. Ze werkten bij bedrijven als Dell, Apple en AMD.

Alles bij elkaar wekt dit de indruk dat de SEC slechts het topje van de ijsberg te pakken heeft. De hoofdaanklager in de voorkenniszaak, Preet Bharara, sprak tegen The New York Times hetzelfde vermoeden uit. 'Dit gaat niet meer over afzonderlijke corrupte individuen. Dit gaat over iets dat neigt naar een corrupt businessmodel. De verdachten hebben hun sociale netwerk uitgebouwd tot een criminele onderneming.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden