Corporatie zit op goede weg

Woningbouwcorporaties negeren hun sociale taak. Nee, sociale prestaties zijn moeilijk te meten, betoogt David Kronblicher...

‘Corporaties negeren bewust hun sociale taak’, kopte de Volkskrant onlangs op de voorpagina (26 juli). Het artikel stelt dat woningcorporaties te veel goedkope huurwoningen afstoten omdat het toezicht zich richt op hun financiën en niet op hun maatschappelijke prestaties. Aanleiding voor de berichtgeving was het rapport van de commissie-Schilder, opgesteld in opdracht van de minister van VROM.

De Volkskrant neemt het verkopen als voorbeeld van ‘asociaal’ gedrag. Maar is het goedkoop aanbieden van woningen aan de doelgroep dan geen sociale taak? Voor mensen die het niet breed hebben, ligt een koopwoning dan binnen handbereik. En wordt er niet veel meer geïnvesteerd in leefbaarheid door woningcorporaties dan voorheen? Wijkverloedering en het tekort aan betaalbare woonruimte vormen een maatschappelijk probleem dat een serieuze oplossing verdient.

Afgelopen jaren hebben gemeenten en corporaties elkaar hierover vaak de bal toegespeeld. Maar beiden hebben hierin een taak en zouden constructief moeten samenwerken.

Ik signaleer in de praktijk dat woningcorporaties wel degelijk bereid zijn te investeren in maatschappelijke taken, maar over onvoldoende kennis beschikken om het effect van hun inspanningen te meten, waarna ze hun beleid (zonodig) kunnen aanpassen. Daarnaast biedt de overheid te weinig kaders om precies te weten welke prestaties worden verwacht.

De oplossing voor het probleem ligt dan ook niet in het aanscherpen van het toezicht, maar in de maatschappelijke prestatie-eisen. De woningcorporaties moeten zelf hun maatschappelijke prestaties meetbaar maken en de buitenwereld laten zien wat ze presteren.

Hoe komt het toch dat de financiële doelstellingen dominant zijn in de strategische besluitvorming bij corporaties en bij het toezicht op corporaties? De verklaring hiervoor is simpel. Financiële doelstellingen zijn eenvoudig te kwantificeren, ze worden uitgedrukt in een en dezelfde eenheid: de euro.

Het meetbaar maken van maatschappelijke doelstellingen is veel ingewikkelder. Hoe maak je immers de afweging tussen óf investeren in een zorgcomplex óf in een grotere leefbaarheid? Als er voldoende zorgcomplexen zijn, ligt de keuze voor de hand. Maar als beide doelstellingen nog lang niet zijn bereikt, moet je als corporatie een afweging maken.

Een corporatie die de afgelopen jaren veel energie heeft gestoken in het meetbaar maken van maatschappelijke prestaties, is Portaal. Zij weten hun maatschappelijke doelen actief in hun besluitvormingsproces te integreren en beschouwen hun maatschappelijke prestaties als het belangrijkste. De financiële doelstellingen staan niet meer voorop, maar zijn een randvoorwaarde geworden.

In de praktijk zien we dat steeds meer corporaties deze weg kiezen.

De vraag is of er wel voldoende instrumenten zijn voor de corporaties om de doelstellingen objectief te kunnen meten. De onlangs gepubliceerde kanskaart van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) is een goed voorbeeld. Op deze kaart wordt van postcodegebieden aangegeven in welke mate ze zijn verloederd. De gegevens hiervoor zijn gebaseerd op de Politiemonitor. Ook de Leefbaarheidsmonitor, ontwikkeld op initiatief van brancheorganisatie Aedes, is een goed voorbeeld van het preciseren van de behoeften, en van de daaruit voortvloeiende doelstellingen.

De sector is dus duidelijk in beweging en de richting is goed.

Pas als blijkt dat toch een groot deel van de woningcorporaties achterblijft, dient het middel van verscherpt extern toezicht ingezet te worden. Vooralsnog is het van belang dat corporaties deze kennis zelf in huis halen en dat het interne toezicht door de Raad van Commissarissen of Raad van Toezicht op het gebied van maatschappelijk presteren wordt verbeterd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden