NIEUWSNS

Corona vergt bij NS vijf jaar herstel: pas in 2025 weer op het niveau van 2019

De coronacrisis eist een zware tol van de Nederlandse Spoorwegen. Tot 2025 vreest het bedrijf ruim 4,7 miljard aan inkomsten mis te lopen. Er verdwijnen banen en de vernieuwing van het treinenpark wordt geschrapt of opgeschort.

Reizigers op Utrecht Centraal. Vanaf 1 juni rijden de treinen wel weer volgens een volledige dienstregeling, maar met een veel lagere bezetting.Beeld ANP

‘De oude scenario’s waarbij we uitgingen van groei, groei, groei kunnen de prullenbak in’, zegt financieel directeur Bert Groenewegen. Nog vorig jaar augustus zei de NS dat er mogelijk al in 2025 niet genoeg treinen, stations en sporen zijn om de toename van het aantal reizigers aan te kunnen. In de nieuwe prognoses is 2025 nu het jaar waarin weer het niveau van 2019 wordt bereikt.

Het spoor krijgt een dubbele dreun te verwerken. Tot ver in 2021, is de verwachting, is door de houd-anderhalvemeter-afstandregel maar 40 procent van de capaciteit beschikbaar. ‘Dat kunnen we met extra maatregelen misschien tot 50 procent oprekken, maar meer niet’, aldus Groenewegen. Verder zal het woon-werkverkeer de komende jaren veranderen, denkt de NS. Meer werknemers zullen thuis blijven werken, ook als het virus is uitgewoed, terwijl anderen door de verwachte recessie geen baan meer zullen hebben waarvoor ze moeten forensen.

De NS gaat in zijn voorspellingen uit van het donkerste scenario van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), waarin de economie met bijna 10 procent krimpt. ‘En dat is alweer van eind maart’, aldus Groenewegen. Hij noemt de prognoses van zijn bedrijf ‘somber, maar realistisch’. Als het reizigersverkeer zich toch sneller herstelt, kan de NS daar beter op inspelen dan wanneer de situatie slechter wordt.

Voor dit jaar verwacht de NS een verlies van ruim 1 miljard euro. Niet alleen worden er minder treinkaartjes verkocht, ook de meeste stationswinkels zijn dicht en van de OV-fietsen blijft 80 procent in de stalling staan. Veel reizigers ‘pauzeren’ hun abonnementen. Nadat het kabinet in maart tot een ‘intelligente lockdown’ had besloten, ging het aantal treinreizen van ruim 1,3 miljoen treinreizen per dag naar amper 110 duizend.

Betaalbaar kaartje

Halflege treinen blijven de NS wel evenveel kosten als volle. Om de uitgaven omlaag te krijgen werkt het bedrijf aan een besparingsplan. Dat moet uitgesmeerd over vijf jaar 1,4 miljard euro opleveren, zo kregen de 20 duizend Nederlandse werknemers deze week in een videomeeting te horen. Gedwongen ontslagen wil het bedrijf zoveel mogelijk voorkomen. Investeringen in treinen worden grotendeels beperkt tot de geplande vervanging van oud materieel.

‘We willen laten zien dat we er alles aan doen om in 2024 weer een redelijk resultaat te boeken’, aldus Groenewegen. Toch kan zijn bedrijf zeker in 2020 en 2021 niet zonder steun van de overheid, zijn enige aandeelhouder en tegelijkertijd de verstrekker van de concessie voor het grootste deel van het nationale spoor. Er zijn allerlei vormen van steun mogelijk. ‘We kunnen nieuwe aandelen uitgeven, die de overheid koopt, of leningen afsluiten waarvoor de staat zich garant stelt.’ De NS betaalt elk jaar 450 miljoen euro om over het hoofdnet te kunnen rijden. ‘Dat is ook een knop waaraan je kunt draaien.’

Een knop waar de Spoorwegen in elk geval zoveel mogelijk van willen blijven, zijn de tarieven. ‘We willen dat een treinkaartje betaalbaar blijft’, aldus Groenewegen. ‘In deze crisistijd is dat misschien wel belangrijker, omdat meer reizigers minder te besteden hebben.’

Het zijn overigens vooral de Nederlandse activiteiten die onder druk staan. De NS haalt weliswaar meer dan de helft van zijn omzet uit het buitenland, maar de financiële nood speelt over de grens niet of voorlopig nog niet. In Groot-Brittannië is een noodregeling opgezet en compenseert de overheid de spoorwegmaatschappijen in elk geval tot oktober voor wegvallende inkomsten. Duitsland werkt met brutocontracten, waardoor tegenvallers in de kaartverkoop voor rekening van de overheid komen, zoals met de lockdown nu het geval is.

Lees ook:

Hoe voorkomen ov-bedrijven dat treinen veranderen in rijdende besmettingshaarden als ze weer drukker worden? Een tripje met een van de ‘anderhalvemeter-intercity’s’ waarmee de NS nu experimenteert.

Het openbaar vervoer blijft alleen voor noodzakelijke reizen. Toch zal het de komende maanden onherroepelijk drukker worden. Het in goede banen leiden van de reizigersstroom is een ‘gigantisch vraagstuk’ dat bij lange na niet wordt opgelost met het zoveel mogelijk thuiswerken en een mondkapjesplicht, benadrukt vervoerseconoom Erik Verhoef (53) van de Vrije Universiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden