INTERVIEWCORONACRISIS TREFT FLEXWERKERS

Corona treft vooral de zwakke broeders van de arbeidsmarkt: zzp’ers, oproep- en uitzendkrachten

De verregaande maatregelen tegen het coronavirus die het kabinet donderdag aankondigde, treffen vooral een groep die het toch al moeilijk had: de flexwerkers. Waar het werk stilvalt, dreigen zij als eerste hun baan te verliezen.

Operazangers Maartje Rammeloo en Jan Willem Schaafsma met hun dochtertje Kiki. Ze zitten thuis omdat alle concerten zijn afgezegd. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De afgelopen maanden stond de positie van de ruim twee miljoen flexwerkers en miljoen zzp’ers al veelvuldig ter discussie. Nu het coronavirus de economie verlamt, blijkt nog eens hoe kwetsbaar zij zijn. Want waar het werk stilvalt, vliegen de zzp’ers, tijdelijke werknemers, uitzend- en oproepkrachten er als eersten uit. Geen werk betekent voor hen veelal geen inkomen.

De coronamaatregelen die het kabinet donderdag- en zondagmiddag afkondigde, raken bitter genoeg vooral de sectoren waar de arbeid bij uitstek onzeker is: de horeca- en vrijetijdssector. Volgens cijfers van ABN Amro werken in de horeca 260 duizend tijdelijke en zelfstandige werknemers, tegenover ruim 120 duizend vaste krachten. In de cultuursector is 60 procent van de werknemers zzp’er.

‘We lopen het risico dat bedrijfsrisico’s van werkgevers nu worden afgewenteld op werknemers’, stelt hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp van de Universiteit van Amsterdam. ‘Dat is ook de reden dat werkgevers met zo’n flexibele schil werken.’ Vrijdag maakte KLM al bekend dat het de contracten van 1.500 tot 2.000 tijdelijke werknemers niet verlengt.

Ook de Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU) ziet dat uitzendkrachten in onder meer de horeca als eerste de wacht wordt aangezegd. Sommigen komen daardoor zonder inkomen thuis te zitten, voor anderen kan worden uitgekeken naar een nieuwe werkplek. Er is bijvoorbeeld juist weer een enorme behoefte aan helpdeskmedewerkers, bezorgers en schoonmakers.

Voor zzp’ers betekent geen opdrachten simpelweg geen geld. Zij zullen niet altijd in staat zijn om die klap op te vangen, omdat ze vaak geen vangnet hebben, zegt Verhulp. Ook Dorine Schoon van het Platform voor Freelance Musici verwacht grote problemen. ‘In de kunst- en cultuursector wordt al jaren structureel onderbetaald, het gemiddelde inkomen is 17 duizend euro per jaar. Als je dan drie weken geen inkomen hebt, hang je.’

In het programma WNL op Zondag zei minister Wiebes gisteren dat zzp’ers zelf voor dergelijke risico's hebben gekozen. Wel kunnen zij in sommige gevallen terugvallen op een WW-uitkering of bijzondere bijstand. Het kabinet beloofde donderdag al een steunpakket om zelfstandigen in de cultuursector te ondersteunen. 

Mojdeh Feili (31) heeft een nulurencontract in een boekwinkel

‘Ik zie op social media iedereen hamsteren, dan denk ik: mensen zoals ik kunnen helemaal niet zo ver van tevoren zoveel boodschappen kopen. Ik heb een nulurencontract. Als ik niet werk, word ik niet uitbetaald. Dat is al een constante onzekerheid, maar nu helemaal. We hebben een mailtje gehad dat we de komende paar weken minder werk hebben. De mensen met een vast contract krijgen meer uren. Ik neem het mijn werkgever zeker niet kwalijk, maar als ik een week niet werk, dan red ik het niet. Ik heb mijn buffer opgemaakt toen ik klaar was met mijn master en probeerde te solliciteren. Ik heb nu een beetje last van stemverlies, mijn eerste gedachte is niet: ‘straks heb ik corona’, maar ‘straks heb ik geen geld om de huur te betalen’.’

Maartje Rammeloo (37) werkt als freelance-sopraan, haar man (43) is tenor

‘Dit is een enorme aanslag op ons inkomen. Deze weken voor Pasen zijn de drukste van het jaar, want dan hebben we naast onze operaproducties veel uitvoeringen van de Matthäus Passion. We hebben nu al 9.500 euro inkomstenderving, ons spaarpotje voor de rustige zomermaanden. We hebben alle contracten doorgelezen om te kijken of we toch nog dingen kunnen factureren bij opdrachtgevers, maar van een kale kip kun je niet plukken. Toch verbaas ik me erover hoe kalm ik blijf. Het is misschien naïef, maar ik heb vertrouwen dat mensen inzien dat ze kunst en cultuur missen nu het er niet is. De afgelopen jaren is er zo’n race to the bottom geweest. Zo’n kaalslag. We werden subsidieslurpers genoemd, er werd gezegd dat we beter achter de kassa konden zitten. Nu merk ik dat er solidariteit is. We snakken naar die erkenning, misschien nog wel meer dan naar geld.’

Nick Timmer (20) is oproepkracht in de horeca

‘Direct na de persconferentie kreeg ik een berichtje van mijn baas dat ik tot 6 april niet meer hoef te komen. Daar schrok ik wel van. Ik werk als kok voor een groot café. Normaal verdien ik ongeveer duizend euro per maand voor 88 uur. Dat is überhaupt al niet veel, maar deze maand hadden we veel annuleringen en ben ik acht keer eerder naar huis gestuurd, waardoor ik mijn uren niet maakte. Ik heb me zojuist maar aangemeld bij het uitzendbureau, als vakkenvuller. Die kunnen ze met de lege schappen wel gebruiken.’

Het verbod op evenementen met meer dan honderd aanwezigen legt het Nederlandse culturele leven voor de rest van de maand grotendeels plat, met grote financiële gevolgen. 

Nederlandse horeca luidt noodklok: ‘Onze branche staat in brand’. 

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. De laatste ontwikkelingen worden bijgehouden in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden