Coöperatie krijgt tegenwoordig iets modieus

Coöperaties hebben hun slagkracht verbeterd. Ook financieel zijn ze sterk genoeg om aan het grote fusie- en overnamespel mee te doen....

Van onze verslaggevers

Geert Dekker

Peter de Waard

AMSTERDAM

'Als ik vandaag een goede kans zie om een veelbelovend bedrijf over te nemen, kan ik dat vanavond voorleggen aan ons bestuur. Die nemen dan een beslissing. Als ze dat niet goed doen, zullen ze dat merken bij hun herverkiezing.'

J. Wesseldijk, directievoorzitter van Cosun, het vroegere Suiker Unie, kan de verhalen niet meer horen over trage besluitvorming bij coöporaties. 'Wij zijn aan het groeien van een lokale organisatie die een brede range producten aanbiedt, naar een wereldwijd bedrijf dat gespecialiseerde producten voert. En bij die groei gaat het om de ideeën en niet om het geld. Als het idee goed is, staan de investeerders in de rij. En als het om een mega-acquisitie gaat, hebben wij ook geen principiële bezwaren tegen een beursgang.'

Cosun, een van Nederlands grootste coöperaties, kan model staan voor de herrijzenis van de bedrijfsvorm die begin jaren negentig op sterven na dood leek. Stoffig en stroperig: de coöporatie was een verouderd instituut.

Coöperaties als Cebeco Handelsraad - 'anno 1899' -, Friesche Vlag en Campina Melkunie speculeerden openlijk op een beursgang. Er was veel geld nodig voor expansie, veel meer geld dan de leden zouden kunnen ophoesten. Toenmalig beursvoorzitter Van Ittersum wreef zich in de handen. Op korte termijn zou het Damrak een serie grote ondernemingen kunnen verwelkomen. Misschien zelfs de Rabobank 'anno 1898'.

Maar zeven jaar later staat geen enkele coöperatie op de beurs, de meerwaarde daarvan heeft zich niet bewezen. In plaats daarvan zijn ze bij elkaar gekropen. De verzekeraars Avéro en Centraal Beheer gingen op in Achmea en ook de landbouwcoöperaties fuseerden tot landelijke concerns.

De meeste coöperaties klagen niet meer over gebrek aan geld. Evenals in de rest van het bedrijfsleven is de winstgevendheid verbeterd. Geld is er daardoor in overvloed. Het kan desnoods gewoon geleend worden, bij voorkeur bij de eigen Rabobank. Maar er kunnen ook allerlei financiële constructies worden bedacht, waardoor het eigen vermogen kan worden opgekrikt. Zo gaat Campina Melkunie in het najaar aan zijn leden voorstellen de twee cent die nu van elke kilo melk naar de algemene reserves gaat, met een nu nog onbekend bedrag te verhogen. De oorlogskas, waar nu een miljard in zit, kan nog voller. Campina Melkunie heeft een solvabiliteit van 33 procent. Cosun is financieel nog sterker: de solvabiliteit is ongeveer 45 procent en de onderneming staat volgens Wesseldijk bijna te popelen om uit te breiden.

De coöperatieve gedachte is zelfs weer een tikkeltje modieus geworden. Niet alle managers willen iedere dag op het Damrak worden afgerekend. Niet iedere werknemer neemt onmiddellijk ontslag als het bedrijf geen optieplan heeft. Terwijl beursminnend Nederland zich dagelijks zorgen maakt over aandeelhouderswaarde, proberen coöperaties zich te onderscheiden door in plaats van de aandeelhouders de klanten op een voetstuk te zetten.

De Rabobank legt zelfs meer dan vroeger de nadruk op het eigen coöperatieve karakter. Jeen Akkerman van Campina Melkunie omschrijft de coöperatie als 'een prettige manier van zakendoen' en bij Cosun wordt gesignaleerd dat bedrijven in Oost-Europa liever met een coöperatie in zee gaan, dan met, aldus Wesseldijk, 'een harde kapitalist'.

Het zakendoen wordt nòg prettiger als de coöperatie gestroomlijnd wordt. Zo wordt bij de aardappelcoöperatie Avebe in Veendam het aantal bestuurders teruggebracht.

De woordvoerder: 'De materie wordt steeds complexer en de boerenbevolking neemt af. Aan een bestuurslid worden wel steeds hogere eisen gesteld. We kunnen dus moeilijker geschikte mensen vinden. Maar voor het overige is de coöperatie geen beletsel voor welke plannen dan ook.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden