Consument ziet zon, de beurs onweer

De consument laat het steeds breder hangen. En geen wonder: 2015 was een prachtjaar voor de Nederlandse economie, rapporteerden statistici donderdag. Maar beleggers kijken vooruit.

Lekker consumeren en kijken naar meubels op de meubelboulevard, midden 2015. De consument ziet de financiële toekomst rooskleurig in.Beeld Marcel van den Bergh

Als Jacob van Ruisdael vandaag de opdracht zou krijgen de Nederlandse economie in een landschap te vangen, zou hij een zonnige weide onder dreigende wolkenluchten schilderen. Een oogsttafereel misschien, met tevreden boeren die het goudglanzende hooi hoog hebben opgetast en zich na gedane arbeid nog eens laten inschenken door hun rondborstige vrouwen. Terwijl de vrolijke mensen op de voorgrond hun zegeningen tellen, ziet niemand hoe zich aan de einder donderwolken samenpakken.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), nationaal verzamelaar van harde feiten, bestempelde 2015 donderdag als het 'sterkste jaar sinds het uitbreken van de economische crisis'. Het Nederlandse bruto binnenlands product nam vorig jaar met 1,9 procent toe en als de gaskraan in Groningen niet deels was dichtgedraaid was dat zelfs 2,3 procent geweest. De banengroei was vorig jaar de hoogste in vierenhalf jaar. Voor het eerst in de geschiedenis telt Nederland meer dan 10 miljoen banen, zei hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS.

De investeringen zaten in 2015 in de lift (vooral dankzij de sterke opleving van de bouwnijverheid, die weer samenhangt met die van de woningmarkt), het consumentenvertrouwen steeg en de export groeide voor het zesde jaar op rij. Nederlandse consumenten gaven vorig jaar meer uit, vooral aan meubels en elektronica.

Minister Henk Kamp van Economische Zaken stond te glunderen boven de positieve persberichten van het CBS en prees de innovatieve kracht van het bedrijfsleven. 'Het is fijn dat we weer in de voorhoede van Europa zitten', sprak de minister opgewekt in de foyer van het statistiekbureau in de Haagse wijk Leidschenveen.

Zenuwen op de Duitse beurs, dionderdag.Beeld AP

Aandelen in het slop

Terwijl Kamp een en al positiviteit uitstraalde, zonk ruim 50 kilometer naar het noordoosten de Nederlandse aandelenbeurs in het rood. De AEX-index sloot gisteren op de laagste stand in circa anderhalf jaar, ver onder de 400 punten. 2016 is tot nu toe een zeer slecht beursjaar. Wereldwijd zitten de aandelen in het slop. De FTSE All-World Index, een graadmeter voor de mondiale koersontwikkeling, staat nu al 20 procent lager dan de piek van vorig jaar.

Waar het CBS uitsluitend in de achteruitkijkspiegel kijkt en alleen ontwikkelingen uit het nabije verleden rapporteert, blikken de beleggers die de beurskoersen bepalen vooruit. Zij zien die dreigende onweersbui wél naderen. De economische groei in China, de op een na grootste economie ter wereld, blijft maar vertragen. De Verenigde Staten, de nummer één, vertonen steeds meer tekenen van een naderende recessie. Rusland is als olie- en gasproducent sterk afhankelijk van de olieprijs en die blijft ontzettend laag. De industriële productie in Duitsland, de economische motor van de eurozone, is in november en december onverwacht gedaald.

Centrale banken zitten met de handen in het haar: de werkloosheid blijft relatief en de inflatie extreem laag. De offday op de beurzen werd gisteren veroorzaakt door een paniekmaatregel van de Zweedse centrale bank, die haar belangrijkste rentetarief tot ver onder nul verlaagde.

Zelfs rasoptimist Henk Kamp trok gisteren voren in zijn voorhoofd vanwege de economische kosten van de hoge asielinstroom en de economische terugval in Duitsland. De lage gasprijs slaat bovendien een deukje in de rijksbegroting. Uit de Voorjaarsnota zal pas duidelijk worden hoe groot die tegenvaller is.

De angst die de financiële markten in zijn greep heeft komt niet uit de lucht vallen. Over de economische groei van na 2008 heeft steeds een sluier van twijfel gelegen: zijn de problemen die de kredietcrisis veroorzaakten wel opgelost? Aan de zeer hoge schulden van consumenten en overheden en aan de wrakke kredietportefeuilles van met name Zuid-Europese banken is immers weinig tot niets gedaan. Het economisch herstel was deels kunstmatig, want deels te danken aan het beleid van de centrale banken. Die hebben met hun renteverlagingen kredietzeepbellen gecreëerd die op den duur onhoudbaar zijn. Ook hebben westerse economieën minder groeikracht dan vroeger, onder meer door de vergrijzing.

Doemdenkers die daarover aan de bel trokken werden de afgelopen jaren overschreeuwd door optimisten die bij de geringste groeiverbetering alweer duizend bloemen zagen bloeien. Langzamerhand vinden hun waarschuwingen meer gehoor. Beleggers op de financiële markten voelen de eerste druppels vallen en zetten zich schrap voor de naderende storm. Het CBS registreert vooralsnog alleen wat schapenwolkjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden