Consument gelooft blind in fabeltjes over scharrelvlees

'Onze kip is salmonellavrij' Groene Weg-slager G. Takke zou de boodschap dolgraag in reuzenletters op zijn etalage kalken. Want de klanten willen gerust worden gesteld, nu de Consumentenbond beweert dat veel kip is besmet met salmonella en campylobacter....

MARK VAN DRIEL

Van onze verslaggever

Mark van Driel

AMSTERDAM

Niet dat er veel twijfel bestaat over het biologische vlees van Takke. De reputatie van de Groene Weg-slager is smetteloos. Bovendien heeft hij een Eko-keurmerk. Dat garandeert dat de kippen voldoende leefruimte hebben en geen antibiotica krijgen. Ze worden van 'zaadje tot karbonaadje' nauwlettend gecontroleerd.

Het vlees is dus gezond, redeneren de klanten. Takke vaart wel bij die gedachte. De zaken gaan beter als regulier vlees door salmonella of gekke-koeienziekte in een kwaad daglicht komt te staan. Maar Takke zal de etalageruit niet gebruiken voor reclame. 'Er is altijd een kans op besmetting. En dan ben je de klos.'

De voorzichtigheid van Takke is terecht, zegt J. Holthuis. Hij is directeur van Skal, het instituut dat beoordeelt of slagerijen en veehouders in aanmerking komen voor een Eko-keurmerk. 'Biologisch vlees heeft een gezond imago, maar uit wetenschappelijk onderzoek blijkt niet dat het gezonder is dan ander vlees.'

De biologische veeteelt dankt haar 'natuurlijke reputatie' aan de strenge eisen die ze stelt aan het milieu en het welzijn van dieren, meent Holthuis. '60 Procent van de bezoekers van Eko-winkels denkt dat het vlees gezonder is. Maar ons keurmerk zegt niets over salmonella. Daar controleren wij niet eens op.'

Bezorgde vleeseters nemen niet alleen hun toevlucht tot biologische slagers. De tientallen scharrelslagers die Nederland rijk is, wekken ook vertrouwen. De klanten stromen dezer dagen toe, overtuigd als ze zijn van de gedachte dat het vlees van scharrelkippen, -varkens en -runderen gezonder is.

Bij scharrelslager S. van der Gragt is salmonella het gesprek van de week. Maar bezorgd zijn de klanten niet. Een vaste bezoeker wijst op het prikbord. Op een foto ligt een groepje varkens in een zonovergoten weiland tegen een crèmekleurige schuur. 'Een beest dat zo leeft, is toch veel gezonder dan een dier dat in een schuur vet gemest wordt.'

Van der Gragt stuurt nieuwsgierige klanten de boer op, zodat ze met eigen ogen kunnen oordelen over de leefomstandigheden van het vee. Dat wekt vertrouwen, heeft hij gemerkt. 'Ze zien dat we geen fabeltjes vertellen. De herkomst van elk stukje vlees is traceerbaar tot op de boerderij.'

R. Homan, directeur van Deltacon ISC, controleert dagelijks of de honderden scharrelboeren en -slagers de ISC-normen naleven. Dieren moet naar buiten kunnen, op vers stro liggen en niet vastgebonden leven. Voer met groeibevorderende antibiotica is verboden. Maar het ISC-keurmerk zegt niets over gezondheid. Homan: 'Een beest dat gezond leeft, levert niet automatisch gezond vlees op.'

Het geloof van de consument in 'natuurlijk' vlees is echter zo hardnekkig, dat ook de supermarkt zich op de alternatieve vleesmarkt heeft gestort. In het schap verschijnt vlees met namen als Good Farming en Quality Farm. Op de kleurrijke etiketten staan grazende runderen en blakende varkens. 'Groen liegen', noemt Takke deze methode. Het vlees is vaak afkomstig uit de reguliere vleesindustrie.

Klanten laten zich met liefde dingen op de mouw spelden, zegt de Consumentenbond. Uit keurmerken, etiketten en bezoekjes aan de boerderij trekken ze ten onrechte de conclusie dat er aanzienlijke kwaliteitsverschillen bestaan tussen biologisch, scharrel- en industrievlees. Maar een rechtstreeks verband met gezondheid is volgens voedingsonderzoeker L. van Nieuwland nooit aangetoond.

Volgens de Consumentenbond wordt de bezorgheid over salmonellabacteriën en vlees met restanten van antibiotica opgeblazen. Vet is een veel grotere bedreiging voor de volksgezondheid. 'Van vet krijg je hart- en vaatziekten. Maar om die te ontlopen, moet je het hele voedingspatroon veranderen. Dat is moeilijker dan een slager zoeken die je een veilig gevoel geeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden