Nieuwsstakingen metaalsector

Compromis van tafel geveegd, vanaf donderdag dreigen stakingen in metaalsector

Werknemers in de metaalsector willen vanaf donderdag estafettestakingen houden voor betere arbeidsvoorwaarden. De acties beginnen bij chipfabrikant ASML en DAF Trucks. Onder de cao voor de zogenoemde ‘metalektro’ (onder meer hightech, engineering, machinebouw, scheepsbouw, elektrotechniek en transportmiddelen) vallen 160 duizend werknemers.

Medewerkers van vrachtwagenfabrikant DAF in Eindhoven bezig met de assemblagelijn. Beeld Marcel van den Bergh
Medewerkers van vrachtwagenfabrikant DAF in Eindhoven bezig met de assemblagelijn.Beeld Marcel van den Bergh

De ondernemersorganisatie FME wees in december de oorspronkelijke eis af van de vakbonden voor 5 procent meer salaris. De FME stelde er 1 procent salarisverhoging per 1 januari 2021 tegenover en nog eens 1,25 procent vanaf juli 2022, gemiddeld 1,125 procent.

Dat was onbespreekbaar voor de vakbonden FNV en CNV, die met een eindbod kwamen van 60 euro per maand extra en nog eens 1 procent loonsverhoging later dit jaar. ‘Het aanbod van de werkgevers weegt niet op tegen de goede resultaten in de sector’, zegt Petra Bolster, FNV-bestuurslid en onderhandelaar voor deze cao. Voorgenomen stakingen in december werden uitgesteld vanwege de verlengde lockdown. ‘Voor bedrijven die wel hard geraakt zijn door de coronacrisis bieden we maatwerk', aldus Bolster. ‘Maar ook die voorwaarde bleek onhaalbaar. Ons compromis is van tafel geveegd en bij ons ultimatum vallen we nu terug op de oorspronkelijke looneis van 5 procent.’

Symbolisch karakter

Volgens Bolster zijn voor de vierde keer op rij stakingen nodig om een cao af te sluiten in de metalektro. De acties bij DAF Trucks en ASML, dat woensdag zijn jaarcijfers presenteert, hebben ook een symbolisch karakter. Bolster: ‘ASML heeft juist goed gedraaid en DAF wist de verloren productie vanwege het coronavirus weer in te halen. Daarvan mogen de werknemers ook profiteren.’

De vakbonden schetsen volgens FME een te rooskleurig beeld. Uit een enquête blijkt dat 40 procent van de FME-ondernemers ook dit jaar omzetverlies zal lijden vanwege het coronavirus. Eenderde kondigde drastische reorganisaties aan, iets meer dan de helft van de bedrijven investeert minder om geldnood te voorkomen. ‘Het illustreert de kwetsbaarheid van onze bedrijven’, zegt Maurice Rojer, hoofdonderhandelaar van FME voor de cao in de metalektro.

Daarom is de looneis van FNV voor de werkgevers onaanvaardbaar, aldus Rojer. ‘Die komt uit rond de 2,5 procent, het past niet in de huidige coronacrisis. Ook dit jaar zullen bedrijven omzetverliezen lijden. Daarom is een pas op de plaats noodzakelijk. Het is de omgekeerde wereld dat de FNV bedrijven in nood tegemoet wil komen. Eerst moeten die bedrijven een hoge loonstijging accepteren om er vervolgens onderuit zien te komen.’

Rojer stelt dat de werkgevers de verhoogde pensioenpremie (1,18 procent in 2021 en nog eens 0,39 procent in 2022) voor hun rekening nemen. ‘Daar treedt dus geen negatief effect voor de werknemers op, terwijl ze in andere sectoren wel meebetalen. Tel daarbij de belastingvoordelen op en ons aanbod is realistisch.’

Starre houding

De vakbonden hekelen de starre houding van de werkgevers bij afspraken over betere arbeidsvoorwaarden. ‘Bij moderne arbeidsverhoudingen heeft de werknemer zeggenschap over zijn vrije tijd’, stelt FNV-onderhandelaar Bolster. ‘Maar de werkgevers denken nog altijd traditioneel als het gaat om de balans werk en privé. Het opnemen van vrije dagen of arbeidstijdverkorting bleek voor de FME onbespreekbaar.’

Het strookt niet met de huidige tijdsgeest, aldus Bolster. ‘Je ziet een grote uitstroom van jongeren die flexibel willen werken. Bovendien verrichten veel mensen zwaar werk in onze sector. Zij moeten gebruik kunnen maken van de regeling voor vervroegde uittreding (RVU), zoals die onlangs in het parlement is aangenomen. Wij willen dat ook de medewerkers in ploegendiensten onder die regeling gaan vallen, de werkgevers wijzen dat af.’

Volgens Rojer biedt FME wel degelijk een uitgebalanceerd pakket, dat geen staking rechtvaardigt. ‘De vervroegde uittredingsregeling is ook niet gratis. Ik betreur het dat de vakbonden juist in deze tijd teruggrijpen op het stakingswapen. We moeten nu samenwerken aan het herstel van deze sector. We zijn onder alle omstandigheden bereid om te kijken hoe we de onderhandelingen kunnen hervatten.’

De vakbonden willen coronaproof stakingen houden. Bolster: ‘We gaan stakingsstraten installeren als de teststraten bij een coronatest, mensen kunnen in colonnes door die straten rijden en hun stakingsformulier inleveren.’

DAF Trucks roept de bonden en werkgevers op de onderhandelingen te hervatten. ASML is niet onder de indruk van de stakingsdreiging. Monique Mols, manager communicatie: ‘Bij de laatste staking hebben vijftien tot vijftig personeelsleden zich laten registreren, slechts 5 procent van onze 15 duizend werknemers is lid van een vakbond. De animo om te staken is laag bij ASML.’

De chipfabrikant wil zich bovendien losmaken van de cao metalektro. ‘We passen als bedrijf niet meer in die sector en willen onze eigen koers varen’, zegt Mols. ‘Onze salarissen en arbeidsvoorwaarden liggen ruim boven het niveau van bedrijven die bij FME Metalektro zijn aangesloten. Dat is de voornaamste reden, waarom we uit de cao willen stappen. We hebben weinig gemeenschappelijks.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden