NieuwsAccounts

Commissie: geef controleurs de macht binnen accountantskantoren

Accountants mogen een zucht van verlichting slaken. De Commissie Toekomst Accountancysector (CTA) pleit in een dinsdag verschenen rapport voor een paar stevige ingrepen in de sector. Het combineren van de wettelijke controletaak en de winstgevende adviespraktijk binnen hetzelfde accountantskantoor blijft wat de commissie betreft echter mogelijk.

Amsterdamcongres Accountantsdag in de Rai. Beeld Marcel van den Bergh
Amsterdamcongres Accountantsdag in de Rai.Beeld Marcel van den Bergh

De accountants worden al jaren op de huid gezeten om hun gedrag te verbeteren. In de jacht om steeds hogere winsten verwaarlozen zij hun publieke taak, werd meerdere malen vastgesteld. Die publieke taak is een degelijke controle van de cijfers van ondernemingen en overheidsorganen. Een goedkeurend stempel van een accountant zou moeten betekenen dat hun financiële verslaglegging in orde is. Dat vertrouwen is een steunpilaar van een gezonde economie.

De rekenmeesters bleken dat vertrouwen echter vaak zelf niet waard. Twee jaar geleden legde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) nog miljoenenboetes op aan de vier grootste accountantskantoren. In bijna de helft van de onderzochte gevallen bleek de accountantscontrole zo gebrekkig dat ‘ieder van hen in strijd met de wet heeft gehandeld’. De kantoren besteedden meer aandacht aan het binnenhalen van lucratieve adviesopdrachten dan aan het uitvoeren van de als stoffig beschouwde controleklussen.

Vijf jaar geleden beloofden de accountants zelf orde op zaken te stellen. Dat is niet gelukt, stelde minister Wopke Hoekstra van Financiën vast. De CTA kreeg de opdracht om de sector nog eens stevig door te lichten. Een belangrijke vraag: mogen accountantskantoren hun wettelijke taak als controleur combineren met het adviseren van dezelfde bedrijven of instituten? In die combinatie moet het publieke belang immers vaak het onderspit delven.

Van zo’n pijnlijke scheiding hoeft het niet te komen, stelt de CTA. Op voorwaarde dat andere aanbevelingen worden opgevolgd. Zo moeten bijvoorbeeld de controlerende accountants de macht krijgen binnen accountantskantoren. Nu zijn het vaak de adviserende accountants die in de directie de eerste viool spelen – zij draaien immers meestal de hoogste omzet.

Ook moet het bestuur van een gecontroleerde onderneming (‘de primair verantwoordelijke’) ook zelf een verklaring afleggen dat de cijfers juist zijn. Vervolgens moeten de accountants veel meer aandacht schenken aan mogelijke fraude in het gecontroleerde bedrijf. Datzelfde geldt voor omstandigheden die het voortbestaan van de onderneming zouden kunnen bedreigen. De accountants moeten het ook mogelijk maken dat de kwaliteit van de controles kan worden gecontroleerd en vergeleken.

De accountants hebben ‘de eerste stappen gezet naar een cultuurverandering’, ziet de CTA. Maar dat deden zij omdat het moest van de buitenwereld, niet omdat zij er nou zo’n zin in hadden. Het volgende incident ligt op de loer, aldus de commissie. De accountant zal dan wel wat ‘vinken’ hebben gezet in een controledossier, ‘maar heeft gemist wat er werkelijk speelt’.

Lees ook:

Accountantsvereniging NBA begint een charme-offensief. Want alle Nederlanders hebben belang bij het werk van de waakhonden van het kapitalisme.

Accountants gaan gebukt onder schandalen. Helpt het afleggen van een beroepseed?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden