Claimfirma zet beursfonds in om rechtszaken tegen Staatsloterij te financieren

Vandaag kondigt het bedrijf dat claims behandelt tegen de Staatsloterij een gewaagde stap aan: het gaat geld ophalen op de beurs. Met deze 'oorlogskas' kunnen rechtszaken worden gevoerd namens mensen die over hun kansen werden misleid.

De Staatsloterij hoopte er vanaf te zijn: de miljoenenclaim van gedupeerde deelnemers die de loterij al sinds 2015 boven het hoofd hangt. Beeld anp

De Staatsloterij hoopte er vanaf te zijn: de miljoenenclaim van gedupeerde deelnemers die de loterij al sinds 2015 boven het hoofd hangt. Maar als het aan het bedrijf Litigation Investments ligt, blijkt die hoop ijdel. Het bedrijf kondigt vandaag een gewaagde stap aan: het wil de claimzaak onderbrengen in een beursfonds.

Zo wil de claimfinancier een oorlogskas creëren waarmee rechtszaken voor alle gedupeerde deelnemers tegen de loterij kunnen worden bekostigd.

Vier miljoen Nederlanders maken volgens berekeningen van het bedrijf nog aanspraak op een schadevergoeding van de loterij. Ze speelden tussen 2000 en 2008 mee, vaak met een abonnement, en werden door de loterij misleid over het aantal uit te keren hoofdprijzen, oordeelde de Hoge Raad in 2015. Als die vier miljoen mensen allemaal hun inleggeld zouden terugkrijgen, kost dat de Staatsloterij vier miljard euro, becijferde Litigation Investments.

Sinds april vorig jaar, toen Litigation Investments aankondigde zich te mengen in de claimzaak rond de Staatsloterij, hebben zich volgens het bedrijf veertienduizend mensen gemeld. Daarvan zouden er achtduizend zaken bruikbaar zijn voor de gang naar de rechter. Tot op heden heeft de rechter zich niet gebogen over de vraag hoeveel van hun inleggeld de gedupeerde deelnemers moeten terugkrijgen.

Om voldoende geld te hebben om mogelijk honderdduizenden schadeclaims voor de rechter te brengen, wil Litigation Investments de claimzaak onderbrengen in een beursfonds. Dat moet gebeuren via een zogenoemde reverse listing, waarbij een inactief beursgenoteerd bedrijf wordt overgenomen. Later dit jaar wil Litigation Investments ook andere claimzaken in dat fonds onderbrengen. Een deel van de eventuele uitbetaling van de claims wordt vervolgens uitgekeerd aan de aandeelhouders.

Het is nog de vraag of de ambitieuze plannen slagen. Maar volgens hoogleraar ondernemingsfinanciering Arnoud Boot hoeft het geen kansloze missie te zijn, zeker niet als de reverse listing slaagt en er meerdere claimzaken in het fonds worden ondergebracht. 'Het is een beetje als bij de VOC, waar de aandelen zijn begonnen. Pas toen men het systeem bedacht waarbij investeerders een claim hadden op meerdere schepen in plaats van één schip, werd het een succes.'

Volgens Boot staat of valt het slagen van de beursgang en claimzaak wel met het opzetten van een goede bedrijfsstructuur, waardoor beleggers weten waar ze in stappen. 'Zeker in de claimwereld, waarin nogal wat cowboys rondlopen, is dat belangrijk.'

Frederick Matthaei, oprichter van Litigation Investments, hoopt dat vele honderdduizenden gedupeerde deelnemers zich nog zullen melden bij het bedrijf. 'Dat kan gratis, op no cure no pay-basis.' Matthaei zegt volledig transparant te willen zijn over de bedrijfsvoering. 'Wij willen elke associatie met cowboys voorkomen. Alleen als de rechtszaak wordt gewonnen, krijgen wij 20 procent van de toegewezen schadevergoeding.'

Proefproces

Matthaei probeerde eerder zonder succes miljoenen van de staat te claimen namens horecaondernemingen die zich de dupe voelden van het rookverbod. Om nu wel succes te hebben, is het slagen van het proefproces belangrijk voor Litigation Investments. 'Tot nu toe zijn alle onderhandelingen van andere partijen met de Staatsloterij achter gesloten deuren geweest', aldus Matthaei. 'Wij willen dat een onafhankelijke rechter de schade bepaalt. En we denken dat de schade bestaat uit het bedrag dat consumenten in de bewuste periode aan loten hebben besteed.'

Het proefproces wordt dit voorjaar aangespannen in Den Haag, zegt Matthaei. Volgens hoogleraar aansprakelijkheidsrecht Eddy Bauw is de kans groot dat de rechter een schadevergoeding toewijst. 'Er is een redelijke basis voor een claim. Het arrest van de Hoge Raad is stevig.'

In 2015 concludeerde de Hoge Raad dat de Staatsloterij de schade voor consumenten verkeerd beoordeelt. 'De Staatsloterij ziet over het hoofd dat de schade als gevolg van de misleidende mededelingen van Staatsloterij niet bestaat uit het verlies van de kans op winst, maar uit de kosten van aankoop van een staatslot waarvan een aanzienlijk deel van de consumenten zou hebben afgezien, althans tegen dezelfde voorwaarden, wanneer Staatsloterij juiste en volledige mededelingen had gedaan.'

Ondanks die uitspraak wees de loterij de afgelopen jaren de suggestie van de hand dat gedupeerde deelnemers aanspraak zouden maken op teruggave van hun inleg. Er werden wel schikkingsonderhandelingen gevoerd met Loterijverlies van Ferdy Roet, maar vraag en aanbod lagen mijlenver uiteen. Met de stichting Staatsloterijschadeclaim werd wel een akkoord bereikt - 40 euro per gedupeerde deelnemer plus een gratis trekking - maar dat was volgens critici vooral symbolisch.

Procesfinanciering in opkomst

'Als de Staatsloterij niet zelf over de brug komt, worden gedupeerden in de handen gedreven van clubs als Litigation Investments', zegt hoogleraar Bauw daarover. Volgens hem is procesfinanciering enorm in opkomst in Nederland.

Bauw: 'Het creëert toegang tot het recht voor mensen die dat anders niet hebben en verkleint de machtsongelijkheid tussen kleine claimanten en een grote partij als de Staatsloterij. Maar eigenlijk zou de Staatsloterij zelf een fatsoenlijke vergoedingsregeling moeten bieden, zodat gedupeerden geen deel van hun claim kwijt zijn aan een derde partij.'

De Staatsloterij wil geen vragen over een vergoedingsregeling beantwoorden. Een woordvoerder laat weten dat 'de Staatsloterij in 2017 al een formele schikking heeft getroffen voor álle (oud-)spelers'.

collectieve procedures

In het Nederlands recht is het (nog) niet mogelijk om via collectieve procedures schadevergoeding te vorderen, zoals bijvoorbeeld in de Verenigde Staten. Een wetsvoorstel om dit mogelijk te maken ligt bij de Tweede Kamer. Als er geen collectieve schikking wordt bereikt, moet daarom iedere gedupeerde deelnemer afzonderlijk naar de rechter - een procedure die voor individuen meer kost dan oplevert. Via een cessie, waarbij een deelnemer zijn vordering overdraagt aan bijvoorbeeld een procesfinancier, wordt zo'n procedure wel voor iedereen toegankelijk.

Collectieve procedures

In het Nederlands recht is het (nog) niet mogelijk om via collectieve procedures schadevergoeding te vorderen, zoals bijvoorbeeld in de Verenigde Staten. Een wetsvoorstel om dit mogelijk te maken ligt bij de Tweede Kamer. Als er geen collectieve schikking wordt bereikt, moet daarom iedere gedupeerde deelnemer afzonderlijk naar de rechter - een procedure die voor individuen meer kost dan oplevert. Via een cessie, waarbij een deelnemer zijn vordering overdraagt aan bijvoorbeeld een procesfinancier, wordt zo'n procedure wel voor iedereen toegankelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.