'Chloorkip komt Europa niet in, ook niet onder het TTIP-verdrag'

De eurocommissaris van handel is in Amsterdam, de stad die zich TTIP-vrij noemt. Ze bezweert dat Europese normen niet hoeven te wijken voor Amerikaanse.

Cecilia Malmström.Beeld EPA

Cecilia Malmström is in Amsterdam om te praten met burgemeester Eberhard van der Laan en met een delegatie uit de gemeenteraad, die de stad onlangs TTIP-vrij verklaarde. En TTIP, het Europees-Amerikaanse handelsverdrag in de maak, dat is nou juist haar belangrijkste besogne als Europees Commissaris voor de handel.

'Daar gaat 80 procent van mijn tijd in zitten', zegt ze in een gesprek met een groep Nederlandse journalisten in een paviljoen in het Vondelpark. 'We hebben ook handelsbesprekingen met twintig andere landen. Maar nooit vraagt iemand me iets over het verloop van de onderhandelingen met Japan.'

De kritiek op TTIP wordt steeds groter. Heeft u daar last van?

'Er is inderdaad veel debat, in het ene land meer dan in het andere. Maar uit peilingen blijkt dat de steun voor TTIP groot is. Ik was onlangs in Roemenië, daar was meer dan 80 procent van de bevolking voorstander van TTIP.'

De Europeanen zijn bang dat hun normen moeten wijken voor de Amerikaanse normen.

'Dat gaat niet gebeuren. Als dat het idee is in het publieke debat, dan is er voor u van de media nog een mooie taak weggelegd. Daar is geen sprake van. Als een product op de Europese markt komt, moet het voldoen aan de Europese wetten en de Europese normen. Die gaan we niet veranderen. Dus als de Amerikanen kip bewerkt met chloor goed vinden, dan komt dat er bij ons toch niet in. De Amerikanen vinden rundvlees met hormonen oké, maar wij zullen het niet binnenlaten.'

Maar TTIP gaat toch juist om het gemeenschappelijk maken van normen?

'Alleen als we het erover eens kunnen worden. Het gaat vooral om allerlei technische normen. We noemen altijd al het voorbeeld van de botsproeven voor auto's. Die hebben we in Europa en van ongeveer hetzelfde niveau hebben ze die ook in Amerika. Maar ze zijn net iets anders. Normen voor de brandwerendheid van vezels. Voorschriften hoe je kabeltjes voor de verlichting in auto's moet bevestigen. Het zijn dat soort industriële voorschriften en eisen die we gelijk willen maken.

'Al die andere dingen, die staan gewoon niet op de agenda. Dierenrechten niet. Milieunormen niet. We kunnen toch niet de Amerikaanse wetten veranderen of omgekeerd. We proberen wel gezamenlijk de normen voor arbeidsverhoudingen te verhogen. We proberen de Amerikanen zover te krijgen dat ze de normen van de ILO (Internationale Arbeids Organisatie) naleven. Verder praten we alleen over technische normen.

'Je moet trouwens niet denken dat de normen in Amerika altijd minder streng zijn. Wat denk je van listeria in voedingsmiddelen? En de eisen die worden gesteld aan speelgoed? En wie legde ook weer het diesel-schandaal bij Volkswagen bloot? Juist, Amerika.'

Een van de grote knelpunten in het TTIP-verdrag is het ISDS-mechanisme: een vorm van conflictbeslechting buiten de gewone rechtbanken om. In de 'klassieke' ISDS-rechtspraak kiest een investeerder die zich benadeeld voelt een arbiter, het aangeklaagde land kiest er ook een en samen kiezen die een derde. Tegenstanders hebben bezwaren tegen dit systeem. Malmström probeert die kritiek te dempen door de ISDS-rechtspraak in een soort staand hof onder te brengen, compleet met eisen over openbaarheid en hoger beroep.

Protest tegen TTIP bij München in 2014.Beeld reuters

Wat vinden de Amerikanen van die voorstellen?

'Ze hebben er nog niet op gereageerd, maar ik denk dat ze ermee kunnen leven. Heel veel andere landen hebben wel gezegd dat ze dit een goed idee vinden. Dat is belangrijk, want er zijn een paar duizend verdragen met een ISDS-clausule erin. Ik denk dat we met ons voorstel de angel uit die discussie hebben gehaald.'

Wat zijn de grootste barrières in de onderhandeling?

'Publieke aanbestedingen zijn een moeilijk punt. Europa is daar erg open in; Amerikaanse bedrijven kunnen bijna altijd meebieden op aanbestedingsprocedures in Europa. De Amerikanen zijn juist erg gesloten. Als we op dit punt vooruitgang boeken, is dat voor Nederlandse bedrijven, zoals in de baggersector, belangrijk.

'Een ander belangrijk punt is de kwestie van de geografische aanduidingen (zoals Edammer en Parmezaanse kaas, red.) op dat vlak hebben ze in de Verenigde Staten andere tradities.'

Wie besluiten straks over TTIP? De nationale parlementen?

'Dat is te vroeg om te zeggen. In ieder geval moeten de lidstaten er ja tegen zeggen, en het Europees Parlement. Handel en investeringen vallen onder de bevoegdheid van Europa. Maar dit verdrag wordt zo breed, dat er bijna zeker ook andere zaken in komen te staan, zaken die onder de bevoegdheid vallen van de lidstaten. In dat geval zullen ook de nationale parlementen het verdrag moeten ondertekenen. We zien dat pas als we de teksten hebben, maar het is zeer waarschijnlijk dat het zo zal gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden