PROFIEL

Chipsfabrikant lijft tweelingbroer in

Het Eindhovense chipbedrijf NXP leek zieltogend, maar nu heeft het een Amerikaanse concurrent overgenomen. Daarmee verstevigt het zijn greep op de wispelturige chipsmarkt.

NXP: chips voor onder meer auto's en mobieltjes. Beeld Bert Beelen / HH

Jarenlang was NXP het bedrijf waaruit niet alleen computerchips kwamen, maar vooral slechte tijdingen. Zoals een snoeiharde sanering die duizenden banen kostte. Een miljardenschuld die zwaar op de omzet drukte. Aanhoudende verliezen die in de honderden miljoenen liepen. Een proces wegens vermeende ideeëndiefstal. Rechtszaken om hackers het zwijgen op te leggen die de ov-chipkaart kraakten. Een topman die werd weggestuurd, net nadat hij had laten weten aan te blijven tot de boel op orde was.

Maar ziet: het lelijke eendje groeit uit tot een prachtige zwaan. Een maand nadat de Eindhovense chipmaker klinkende omzet- en winstcijfers presenteerde, neemt het voor 10,6 miljard euro een kleinere Amerikaanse branchegenoot over. Met Freescale Semiconductor uit Austin (Texas) hoopt NXP zijn greep op de onstabiele chipmarkt te verstevigen.

NXP en Freescale lijken zo op elkaar dat ze de helften van een tweeling kunnen zijn, gescheiden bij de geboorte. Ze ontstonden ieder als onderdeel van een grotere onderneming. Freescale werd in 1948 opgezet door de Amerikaanse telecommunicatiespecialist Motorola. NXP ontstond rond 1960 als de halfgeleiderleverancier van elektronicagigant Philips. Freescale kwam in 2003 op eigen benen te staan, NXP werd in 2006 verzelfstandigd. De Eindhovenaren werden dat jaar verkocht aan een groep private investeerders, een ander beleggersconsortium kocht de Texanen op. NXP ging in 2010 naar de beurs, Freescale een jaar later.

NXP sloot 2014 af met een omzet van 5,7 miljard dollar (5,08 miljard euro), Freescale met 4,6 miljard dollar. NXP telt bijna 24 duizend werknemers, zevenduizend meer dan zijn aanwinst. Door de overname ontstaat een bedrijf met een waarde van 40 miljard dollar.

Nog onduidelijk is wat de gevolgen zijn van het huwelijk tussen de chipmakers, die elkaar op een aantal terreinen overlappen. NXP verwacht door synergievoordelen voor 200 miljoen dollar in het eerste jaar aan kosten te besparen. Dat moet structureel een half miljard in de jaren daarna worden.

4.500 verdwenen banen

Dat er banen verdwijnen, lijkt onvermijdelijk. In Nederland zal dat oude wonden openhalen. In 2008 zette NXP, zwaar getroffen door de economische crisis en de teruglopende vraag, het mes in zijn organisatie. Ruim een op de zes banen verdween, 4.500 in totaal en 1.300 op het thuishonk. Van de vier fabrieken in Nederland bleef er een open.

De man die de bijl hanteerde, was Frans van Houten, al vier jaar de bestuursvoorzitter. Toen vijf opkoopfondsen aan boord kwamen van NXP, schroomde Van Houten niet de directie te vervangen. Hij verkocht het aandeel in een joint venture die chips produceerde voor mobiele telefoons, een groeimarkt met grote beloften. De vakbonden morden dat de NXP het tafelzilver verkwanselde, maar Van Houten wuifde de bezwaren weg. 'NXP moet nummer één of twee zijn in alle divisies om een gezond bedrijf te worden', stelde hij in 2008.

Ferme taal, maar kennelijk niet ferm genoeg voor de nieuwe eigenaren. Vlak voor de jaarwisseling zei Van Houten in Het Financieele Dagblad dat hij wilde doorgaan tot NXP weer winstgevend was. Twee dagen later kondigde het bedrijf het vertrek van zijn topman aan. Opgestapt, luidde de officiële lezing. Geduwd, klonk het elders. In Van Houtens plaats kwam Rick Clemmer, een Texaan met ruime ervaring in de chipindustrie. Hij was bij de overname in 2006 door de opkopers in de raad van bestuur van NXP geparachuteerd. Clemmer bleek een koekoeksjong.

Mobiele apparaten

Onder diens aanvoering maakt de grootste divisie producten die de link leggen tussen de analoge en de digitale wereld, zoals de chips in auto's en kaarten die toegangshekjes openen. Harder groeit de omzet in de tak die de halfgeleiders levert voor mobiele apparaten. Zo levert NXP de NFC-chip (Near Field Communication) die bezitters van de nieuwste iPhones contactloos laat betalen met hun telefoon.

De inlijving van Freescale past in een ontwikkeling die de chipindustrie doormaakt. 'Door groter te zijn, beperk je de impact van productcycli en een wispelturige markt', constateert analist Doug Freedman van beleggingsbank RBC. Op dit moment kunnen zowel NXP als Freescale de vraag naar chips amper aan.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden