Toerisme Veluwe

Chinese toeristen moeten op de Veluwe het geld laten rollen – wat merkt de lokale ondernemer daarvan?

Aziatische toeristen in park de Hoge Veluwe. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Chinese bezoekers besteden in Nederland bijna drie keer zoveel als Duitse toeristen. Geen wonder dat trekpleisters als park de Hoge Veluwe en Giethoorn het Chinezen naar de zin probeert te maken. Maar profiteert de middenstand daar eigenlijk wel van? En hoe krijg je ze eigenlijk deze kant op?

Het asfalt kronkelt zich een weg door het uitgestrekte Gelderse landschap richting Nationaal Park de Hoge Veluwe. De tsjilpende vogels en in bloei rakende loofbomen prikkelen de zintuigen. Maar de drukte bij het bezoekerscentrum verstoort de natuurlijke rust. Daar vangt medewerkster Gerda Chinese gasten op. Het wordt de buitenlandse toeristen zo makkelijk mogelijk gemaakt. Ze kunnen afrekenen met twee Chinese betaalmethoden en website en informatie in het park zijn in het Chinees.

De Chinese belangstelling voor de Hoge Veluwe is iets van de laatste tijd. Toch vindt Gerda dat haar werk nauwelijks is veranderd. ‘Er zijn alleen meer kinderfietsjes in gebruik, want anders komen ze met die korte benen niet bij de grond’, lacht ze.

Gedreven door stijgende bezoekersaantallen stellen ondernemers hun marketingantenne steeds vaker af op de Chinese gast. Dat de initiatieven effect hebben, bevestigen cijfers van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC). In 2007 bezochten zo’n 123 duizend Chinezen Nederland; tien jaar later is dat aantal verdrievoudigd. Na 2017 nam het bezoekersaantal iets af, doordat Chinezen minder in groepsverband gingen reizen.

Werknemers van de Hoge Veluwe merken dat toeristen vaker zelfstandig op pad gaan, maar die reistrend gaat niet ten koste van bezoekersaantallen: in 2008 trok het park zo’n 500 duizend betalende bezoekers, tien jaar later is dat aantal toegenomen tot ruim 618 duizend. Zij lieten de kassa flink rinkelen, want de inkomsten uit entreegelden stegen van 3,8 tot 5,7 miljoen euro. Ook gaven ze meer uit in de horeca en souvenirwinkels. Dat komt mede door de komst van Chinese toeristen, die gemiddeld veel royaler zijn dan Europese gasten.

Strijd om aandacht

En als het in de kajuit regent, dan drupt het in de hut. Vaak profiteren lokale horecaondernemers van toeristische trekpleisters. Maar geldt dat ook voor de Hoge Veluwe? Het aantal toeristen neemt weliswaar toe, maar hun reisgedrag individualiseert en daardoor woedt achter de schermen een strijd om aandacht. Voor de meeste buitenlandse bezoekers is Nederland relatief klein en dus ideaal om in korte tijd veel bestemmingen te bezoeken. Op de Hoge Veluwe springt het Kröller-Müller Museum het meest in het oog, maar de rest van de regio is nog geen magneet voor nieuwe gasten.

Een rondgang langs omliggende hotels en restaurants leidt tot afwisselende reacties. ‘Er is geen enkel verband tussen de drukte in het park en de bezoekersaantallen in het restaurant’, zegt de uitbater van restaurant De Houtzagerij.

De eigenaar bezit ook een vakantiepark in de buurt, daar ziet hij geen parallellen. Waar de Hoge Veluwe een steeds diverser publiek krijgt, vist De Houtzagerij uit een andere vijver. Dat geldt niet voor hotel Kruller in Otterlo. ‘Het bezoek uit Azië is significant toegenomen, van zo’n 2 procent tot ongeveer 75 procent van ons publiek’, zegt een barvrouw. Het hotel heeft een aangepast menu voor de Chinese gasten. ‘Maar evengoed halen we de aantallen van zo’n twaalf jaar geleden niet meer, die topdagen zijn voorbij.’

Jeroen Klijs, toerisme-onderzoeker aan de hogeschool in Breda, denkt dat lokale ondernemers wel profiteren van de naamsbekendheid van de Hoge Veluwe en het Kröller-Müller Museum. In 2015 onderzocht hij in welke mate toerisme doorwerkte in de regionale economie van de gemeente Ede: alleen in de horeca kwam al 34,8 miljoen euro terecht, de detailhandel verdiende 1,5 miljoen aan toeristen. In totaal werden er 1.300 banen ingevuld.

‘Sinds 2015 zijn de bezoekersaantallen toegenomen. Je kunt er met zekerheid van uitgaan dat de daartoe behorende bestedingen ook zijn gestegen. Economische impact hang altijd samen met bezoekersaantallen’, zegt Klijs. De individuele reistrend verandert daar niks aan, volgens de onderzoeker. ‘Uit veel onderzoeken komt zelfs naar voren dat de individualisatietrend ertoe leidt dat bestedingen per persoon toenemen. Hoe kleiner de groep, hoe groter de uitgaven.’

Melkkoe

Marktonderzoeker Gré Beekers plaatst een kanttekening: hoe groter de geografische afbakening, hoe kleiner de rol van het park als inkomstenbron voor de regio. Een kwart van de toeristische bestedingen kwam in 2013 uit omliggende regiogemeenten zoals Ede en Apeldoorn. ‘Het bezoekersaantal is sindsdien fors toegenomen, maar aan deze verhoudingen is naar verwachting weinig veranderd’, zegt Beekers. ‘Buitenlandse gasten blijven vaak kortstondig in de regio.’ Het nationale park en museum geven een impuls aan de regionale economie, maar die impact is niet structureel. Ofwel: de toeristische trekpleister fungeert wel als melkkoe voor de regio, maar is snel uitgemolken.

Kort en snel: voor de ingang van het bezoekerscentrum van park de Hoge Veluwe is te zien wat die tendens betekent. De 33-jarige bezoeker Lee geniet nog na van zijn bliksembezoek, als zijn vrouw hem maant op te schieten. De toerist uit China zegt zijn ogen uit te kijken in Nederland, maar is het meest onder de indruk van de korte reistijden. ‘Ongelofelijk hoe je in zo’n korte tijd een heel land kunt doorkruisen’, zegt hij. Dan moet hij echt gaan: het geduld van zijn partner, die twintig meter verder op haar horloge staat te tikken, nadert een kookpunt. De volgende bestemming wacht.

Giethoorn verleidde de Chinese toerist, Drenthe hoopt op vergelijkbaar succes

De regio aantrekkelijk maken voor toeristen in China zelf – in Giethoorn weten ze er alles van. Dankzij een internationale lobby eindigde het dorp zelfs op het internationale spelbord van Monopoly. Ter gelegenheid van het tachtigjarige bestaan in 2015 bracht het spel een wereldeditie uit. Toen ze daar in Giethoorn lucht van kregen, zetten initiatiefnemers in mum van tijd een campagne op. De campagneleider ontdekte dat per IP-adres onbeperkt gestemd kon worden voor een plek op het bord. Hij moedigde alle inwoners massaal te stemmen, waardoor veel dorpelingen de dag begonnen achter hun laptop. Gemiddeld stemden ze zo’n tien tot vijftig keer per dag.

De inspanningen bleken genoeg: Giethoorn wist een plaats te bemachtigen op het wereldberoemde spelbord tussen metropolen als New York en Hong Kong. De succesvolle campagne leverde het idyllische dorp nog meer internationale faam en dus toeristen op.

Voor Giethoorn het Monopolybord verrijkte, timmerde het dorp al aan de weg in China. Hoteleigenaar Gabriella Esselbrugge bezocht in 2005 een toerismecongres in Beijing en presenteerde haar dorp daar als alternatief voor Amsterdam. Esselbrugge verleidde vervolgens Chinese journalisten een bezoek te brengen, nam een Chinese medewerker in dienst en liet haar hotelpersoneel Chinese taalles volgen. Inmiddels is de aantrekkingskracht van Giethoorn op Chinese gasten enorm: naar schatting komen jaarlijks 350.000 Chinezen naar het Overijsselse dorp.

Aangestoken door de populariteit van Giethoorn probeert ook de provincie Drenthe de aandacht in China te trekken. In maart opende de ‘Drentse ambassade voor toerisme’ in de Chinese stad Jiaxing. Ondernemers deden enkele weken later op een grote toerismebeurs in het land promotie voor de provincie. Ze brachten Drentse arrangementen, toegesneden op de Chinese toerist, aan de man. Eerder bezegelde de provincie Drenthe een vriendschapsverdrag met Jiaxing. Drenthe hoopt hetzelfde pad als Giethoorn te bewandelen.

Toerisme als verdienmodel
Vorig jaar ontving Nederland 19 miljoen buitenlandse bezoekers uit alle werelddelen, twee keer zoveel als tien jaar geleden. Met een gezamenlijke besteding van bijna 14 miljard euro is toerisme een volwassen economische sector. Maar wie verdient er eigenlijk aan die enorme toestroom, en op welke manieren? Deze zomer duikt de Volkskrant in de commerciële kant van toerisme.

Aflevering 1: Het groeiend aantal buitenlandse toeristen zorgt voor extra concurrentie onder ondernemers. De strijd om de bezoeker wordt steeds meer buiten de steden gevoerd. Dat moet ook wel: bekende trekpleisters lopen tegen de capaciteitsgrenzen.

Aflevering 2: De bezoekers van de ruim 1.100 kleine en grotere festivals in Nederland komen meer en meer uit het buitenland, terwijl de bedrijven die hier de podia bouwen en wc’s plaatsen steeds vaker de grens over gaan. En niet alleen bij vrolijke evenementen.

Aflevering 3: De miljoenen toeristen doen Amsterdam uit zijn voegen barsten, maar zijn ook een grote bron van inkomsten. Werven gewiekste ondernemers hun inkomsten op discutabele gronden? Vier verdienmodellen achter het massatoerisme in Amsterdam ontleed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden