China probeert India's argwaan te sussen

In de hoop dat een akkoord over grenstroepen de verhouding met India aanzienlijk heeft verbeterd, is president Jiang Zemin van China zondag doorgereisd naar Pakistan voor de tweede etappe van zijn reis door Zuid-Azië....

TOINE BERBERS

Van onze correspondent

HONGKONG

Bij aankomst in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad prees Jiang Zemin zijn gastheren. De goede onderlinge betrekkingen hebben volgens hem 'in belangrijke mate bijgedragen tot regionale stabiliteit' en zijn bezoek zou 'het wederzijdse begrip verdiepen'. India, dat China ervan beschuldigt nucleaire technologie aan aartsrivaal Pakistan te leveren, zal de gangen van de Chinese president tijdens zijn bezoek aan het buurland met enige argwaan volgen.

India en China zoeken de laatste jaren voorzichtig toenadering, maar het onderlinge wantrouwen blijft groot. Dit keer spraken beide landen af elkaar niet aan te vallen over de betwiste grens in het westelijk Himalaya-gebergte en hun troepensterkte in het gebied te verminderen. Maar de details zijn in het vage gelaten en er zijn geen afspraken gemaakt over tijdstippen.

Een vergelijkbaar akkoord over troepenvermindering uit 1993 heeft weinig resultaat opgeleverd. Soldaten kregen een andere taak, maar verdwenen niet uit het grensgebied. Beide landen vonden elkaar in de wollige formulering dat het nieuwe verdrag 'consultaties en overeenkomsten bevordert', maar ze bleven opvallend ontwijkend over toekomstige concrete stappen.

Het Indiase leger was in 1962 geheel niet voorbereid op de Chinese invasie; het leed een zware nederlaag en verloor een woest berggebied in de regio Aksai Chin. New Delhi heeft sindsdien China's optreden in Zuid-Azië met grote achterdocht gevolgd. Pas in 1976 werden de betrekkingen hersteld en het duurde tot 1988 voordat premier Rajiv Gandhi bij een bezoek aan Peking toenadering zocht.

India is steeds bang geweest te worden omsingeld door China, dat over militaire faciliteiten in het buurland Birma beschikt, militair materieel levert aan Sri Lanka, veel invloed heeft in Nepal en al vijftig jaar lang een innige band met Pakistan onderhoudt. Tijdens de drie oorlogen tussen India en Pakistan leefde New Delhi in de vrees dat China zou interveniëren. Daarom koos India in het conflict tussen de communistische supermogendheden de kant van de Sovjet-Unie.

India bood ook de Dalai Lama onderdak na de mislukte Tibetaanse opstand van 1959. China ergert zich aan de bewegingsvrijheid van de Tibetaanse gemeenschap in India. President Jiang Zemin werd afgelopen dagen in New Delhi geconfronteerd met luidruchtige Tibetaanse demonstranten, die door honderden politie-agenten op een afstand werden gehouden.

Het belangrijkste wrijvingspunt tussen de grootste landen van Azië is de levering van nucleaire technologie aan Pakistan. China ontkent, maar de Verenigde Staten houden vol dat Peking zich daarmee wel degelijk bezighoudt. India ontwikkelde tijdens de jaren zeventig zelf een atoomwapen. China was bang dat zijn bondgenoot in het zuiden onder de voet gelopen zou worden door het veel grotere India en leverde Pakistan ook ander militair materieel. Het heeft ook veel bijgedragen aan de ontwikkeling van het militair gevoelige uiterste noorden van Pakistan.

Door het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is Pakistan voor Peking van minder eminent belang geworden. Maar er ligt voor Islamabad wel een rol in de roerige nieuwe Centraal-Aziatische republieken, die de rust in China's dunbevolkte westelijke provincies dreigen te verstoren.

Peking heeft Pakistan van tevoren al laten weten dat zich geen zorgen hoefde te maken over een verbetering van de band tussen India en China. Vermindering van de spanning tussen beide grote landen zal de hele regio ten goede komen.

Het meeste perspectief op een betere verhouding met India biedt de economische ontwikkeling. De onderlinge handel groeit jaarlijks met 20 procent en is al sinds 1994 groter dan de Pakistaans-Chinese.

President Jiang had de Chinese minister van Handel, Wu Yi, en vijftig captains of industry bij zich. Bij hen ligt de taak om de transportmogelijkheden te verbeteren. Tot nu toe zijn er slechts twee afgelegen handelsposten aan de grens. Geen van beide landen onderhoudt een luchtvaartverbinding tussen New Delhi en Peking. De enige directe vlucht is die van Ethiopian Airlines.

Chinese zakenlieden zien enorme mogelijkheden in het verschiet. 'India en China zijn alle twee grote landen met grote bevolkingen. Het is alleen maar natuurlijk dat de handel steeds sneller groeit', schreef Wang Hongwei van de Chinese academie van sociale wetenschappen.

India gebruikt momenteel Chinese technologie bij de staalproductie. Het levert al agrarische en chemische producten. Maar ook op economisch gebied blijven de twee landen rivalen. Ze ontwikkelen zich snel, concurreren met elkaar op exportmarkten en jagen op dezelfde buitenlandse investeerders.

Toine Berbers

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden