China bleek de redding voor Belgische versnellingsbakken

Nog geen tien jaar geleden bungelde het uit DAF voortgekomen Punch Powertrain in België op de rand van de afgrond. Maar zie: de Chinese markt bood enorme kansen. Nu is de groei niet bij te benen.

Het bedrijf Punch Powertrain op de werkvloerBeeld Raymond Rutting

Op het onderstel van een DAF 33 in de vergaderzaal na, is bij Punch Powertrain niet veel meer te merken van het Nederlandse verleden. Wat wil je? Punch Powertrain, in 1972 begonnen als filiaal van de DAF Transmissiefabriek in het Belgische Sint-Truiden, groeit de laatste jaren zo snel dat het continu moet vernieuwen. Het oude hoofdkantoor is net gesloopt om plaats te maken voor nieuwe productielijnen. Graafmachines zijn bezig de parkeerplaats uit te breiden en aan de overkant van de weg opent binnenkort een nieuwe testafdeling.

En dan te bedenken dat deze producent van automatische versnellingsbakken, gebaseerd op technologie bedacht door DAF-oprichter Hub van Doorne, in 2007 nog op de rand van de afgrond stond. Punch Powertrain had nog één klant, de BMW Mini, die kort daarna zou vertrekken. Na nog maar eens een ontslagronde waren er nog 120 personeelsleden over, van wie amper 17 man op de onderzoeksafdeling. 'Dat was het dieptepunt', zegt Cor van Otterloo, sinds 2007 algemeen directeur van Punch Powertrain. 'We waren een winkel zonder klanten.'

Tegenwoordig heeft het bedrijf 1.300 personeelsleden (van wie 300 op de onderzoeksafdeling), 27 klanten en vestigingen in België, Nederland, Maleisië en China. De omzet is in vijf jaar vervijfvoudigd, naar 326 miljoen euro in 2015. Als klap op de vuurpijl werd Punch Powertrain begin deze maand gekocht door het Chinese privébedrijf Yinyi Group, voor 1 miljard euro.

China

Verklaringen voor het succes: strategie, en een beetje geluk. De Nederlander Cor van Otterloo, die als kaderlid van Philips al jaren in China had gewerkt, trok met Punch Powertrain de Aziatische markt op. En precies op het goede moment.

De automatische versnellingsbak van Punch Powertrain is een zogenoemde Continu Variabele Transmissie (CVT), erfgenaam van DAF's illustere Variomatic. Dat 'pientere pookje', zoals het in DAF-reclames werd aangeprezen, staat auto's niet alleen toe om even snel achteruit als vooruit te rijden - vandaar de 'achteruitrijraces' met oude Dafjes - maar vooral om zonder schokken automatisch te schakelen. De CVT heeft als het ware duizend kleine versnellingen, waardoor de auto niet trapsgewijs naar een andere versnelling springt, maar vloeiend schuift.

Het was precies zo'n CVT - comfortabel, efficiënt en niet al te duur - waar opkomende Chinese autobouwers naar op zoek waren. Dat Punch Powertrain niet verbonden was met grote Europese of Japanse autobouwers, die hun concurrenten slechts met mate willen bevoorraden, was ook een pre. 'Elke Chinese autobouwer is enorm ambitieus en denkt over vijf jaar miljoenen auto's te maken', zegt Van Otterloo. 'Die willen zeker zijn dat ze later niet - om het op zijn Hollands te zeggen - gekloot worden omdat ze te hard groeien. Die onafhankelijkheid is ons unique selling point.'

Cor van Otterloo, sinds 2007 algemeen directeur van Punch PowertrainBeeld Raymond Rutting

De doorbraak kwam toen Punch Powertrain een eigen fabriek in het Chinese Nanjing wist op te zetten, met Chinese verkopers, handelend in renminbi, en in de Chinese tijdzone. Het maakte het makkelijker Chinese klanten binnen te halen. De productieprijs werd gehalveerd. 'Zonder Nanjing waren we hartstikke dood geweest', zegt Van Otterloo. 'Nu is de werkgelegenheid in Sint-Truiden met een factor drie gegroeid. En de centjes, die komen naar België.'

Een beetje geluk kwam er ook bij kijken. 'China was een bewuste strategie', zegt marketingdirecteur Gert-Jan Vogelaar, ook een Nederlander. 'Maar de mate waarin de Chinese markt geëxplodeerd is, dat had geen mens kunnen voorzien.' Ook de fabriek in Nanjing, 100 procent in handen van Punch Powertrain, is uniek. 'De Chinese overheid heeft dat een paar jaar toegelaten', zegt legal director Simone Bald, ook al Nederlands. 'Als we vandaag opnieuw die stap zouden zetten, zouden we dat als joint venture moeten doen.'

Niet alleen zijn vier directieleden Nederlands, ook de bedrijfscultuur blijkt Nederlands geïnspireerd: alle werknemers verantwoordelijkheid geven, teams zelfstandig laten werken, prestatiegebonden beloningen. Maar noem Punch Powertrain zeker geen Nederlands bedrijf. 'Er zit een stukje Holland in, maar alle eer komt toe aan België, dat deze winkel groot heeft gemaakt', zegt Van Otterloo, ook verwijzend naar enkele Belgische investeringsfondsen, die het bedrijf hebben gesteund.

De fabriek van Punch Powertrain in Sint Truiden, BelgiëBeeld Raymond Rutting

Parel

Verdwijnt deze 'Vlaamse parel' nu in Chinese handen, zoals enkele media in België kopten? Zal de Chinese overnemer de knowhow van Punch Powertrain inpikken om de productie naar China te verhuizen? 'Natuurlijk was het leuk geweest als het bedrijf in Belgische handen was gebleven', zegt Van Otterloo. 'Ik had het België van harte gegund. Alleen, er waren geen Belgische partijen die een miljard op tafel legden.

'Eerlijk gezegd vind ik de angst voor Chinezen een beetje raar. We vinden het heel normaal dat Amerika hier volop investeert, maar als het geld uit China komt, raken we overstuur. Waarom? Omdat ze communistisch zijn? Ik ken geen grotere kapitalisten dan de Chinezen, echt. Money, money, money.'

Van Otterloo is ervan overtuigd dat de vestiging in Sint-Truiden blijft voortbestaan, net als die in Eindhoven, waar in 2013 Drivetrain Innovations werd ingelijfd en nu nieuwe producten worden ontwikkeld. In Sint-Truiden en Eindhoven gebeurt niet alleen de R&D-afdeling, maar ook de productie van de technologisch geavanceerdste onderdelen, die uit angst voor copycats nooit naar China is overgeheveld.

Van Otterloo: 'Ook voor onze Chinese eigenaar is het een risico als hij onze knowhow naar China haalt, want dan wordt het voor kopieerders veel makkelijker. Bovendien wil hij een deel van zijn investeringen juist buiten China houden, ook uit zekerheid voor zichzelf. China is ook niet zaligmakend. De economie zakt langzaam in, en die mensen willen hun risico's ook spreiden. Dat is een gezonde insteek, en voor België komt het heel leuk uit.'

Veel banenverlies, toch economisch herstel?

Op de stevige verkoopprijs voor Punch Powertrain na viel er in België deze maand vooral slecht economisch nieuws te rapen. Nog maar net maakte het Amerikaanse graafmachinebedrijf Caterpillar bekend de vestiging in Charleroi te sluiten, waardoor 2.200 werknemers op straat komen te staan, of verzekeringsbedrijf Axa kondigde aan 650 banen te schrappen. Met de toeleveranciers van Caterpillar erbij staan zo'n 5.000 arbeidsplaatsen op de tocht. Toch zien Belgische economen, ondanks deze 'geïsoleerde tegenslagen', nog steeds een traag maar zeker economisch herstel. In Belgisch Limburg, waar Punch Powertrain is gevestigd, daalde de werkloosheid het afgelopen jaar bijvoorbeeld met 5 procent. En de helft van de ex-werknemers van Ford Genk, dat anderhalf jaar geleden de deuren sloot, is intussen weer aan het werk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden