Centrale banken bereiden renteverhogingen voor

November wordt de rentemaand. Wereldwijd zullen minstens zeven belangrijke centrale banken hun tarieven verhogen. De aandelenmarkt reageert nerveus, maar daar is geen reden voor....

De Europese Centrale Bank, de Amerikaanse Federal Reserve, de Bank of England, de Zweedse Riksbank, de Deense Nationalbank, de Zwitserse Nationalbank en de Australische Reserve Bank hebben een opvallende overeenkomst. Ze staan allemaal klaar om spoedig hun rentes te verhogen.

Dat voorspellen toonaangevende zakenbanken als JP Morgan, Merrill Lynch en Goldmann Sachs. Ook ABN Amro en Rabobank International verwachten nog voor het einde van het jaar veel renteverhogingen.

Van de vier belangrijkste centrale banken in de wereld, zal alleen de Bank of Japan niet in actie komen. Van de andere drie grote banken (de Europese ECB, de Amerikaanse Federal Reserve en de Bank of England) verwacht Bernard Walschots, analist van Rabobank International, spoedig actie: 'De Europese Centrale Bank verhoogt de rente waarschijnlijk op 4 november.

'De Bank of England heeft door de sterke Britse economische groei ook alle reden voor een snelle renteverhoging. De Fed zal de rente verhogen als de arbeidsmarktcijfers die over enkele weken gepubliceerd worden, tegenvallen.'

Walschots houdt voor de VS nog een klein slagje om de arm als de aandelenbeurs de komende weken verder mocht dalen. Dan verdampt tegelijkertijd de inflatiedruk, omdat aandelen dan een minder sterk onderpand vormen voor het lenen van geld. 'Maar een sterk stijgende aandelenbeurs maakt het voor Alan Greenspan makkelijker om de rente te verhogen', meldt de analist van Rabobank.

November is voor de centrale banken de laatste mogelijkheid dit jaar om de rente te verhogen. In december durven ze een rentestap waarschijnlijk niet aan. De banken zijn te bang dat ze de millenniumonrust versterken.

De rente op de geldmarkt zal in december bovendien ook zonder centrale bankactiviteiten stijgen. Door de vrees voor uitvallende geldautomaten rond het millennium, zullen consumenten meer contant geld willen hebben en zo de rente opdrijven.

Een hogere rente maakt sparen aantrekkelijker ten opzichte van beleggen en is daarom altijd een voorbode voor dalende aandelenkoersen. Beleggers hoeven echter op korte termijn niet in paniek te raken. Holdger Schmieding, chefeconoom van Merrill Lynch, stelt hen gerust: 'De centrale banken brengen hun rentes slechts terug naar het niveau van voor de Aziëcrisis.'

Van de Europese Centrale Bank (ECB) verwacht Schmieding daarom dat zij op 4 november de rente met 0,5 procent zal verhogen. Hiermee zou de ECB de renteverlaging van dit voorjaar geheel ongedaan maken.

De centrale banken brengen door de renteverhogingen hun beleid weer terug naar 'neutraal'. Door de renteverlagingen in de Aziëcrisis was het monetaire beleid 'ruim' en dus stimulerend voor de wereldeconomie. 'Daar is nu geen reden meer voor', stelt Schmieding.

De grote angst voor beleggers is dat het monetaire beleid van de centrale banken spoedig van neutraal naar 'verkrappend' doorschiet. In dat laatste geval verhogen de centrale banken de rente begin volgend jaar snel verder vanwege dreigend inflatiegevaar.

Een verkrappend monetair beleid betekent het voorlopig einde van de economische voorspoed in de westerse wereld. Een hogere rente maakt geld lenen duurder, waardoor de investeringen afnemen.

Een flink stijgende (hypotheek)-rente vormt daarnaast een gevaar voor de huizenmarkt en het consumentenvertrouwen. Zo ver is het nog niet. Schmieding: 'De inflatie blijft wereldwijd voorlopig laag. De centrale banken hoeven geen dramatische stappen te nemen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden