Cacao-boer wacht op kritische sint

Dit jaar ligt er zeker nog geen volledig verantwoorde chocoladeletter in de schoen van Nederlandse kinderen. Cacao, grondstof voor chocolade, wordt onder bedenkelijke omstandigheden geteeld....

'In Ivoorkust werken mogelijk kindslaven uit Mali en Burkina Fasso op de plantages, een schrijnende omstandigheid die de cacao-industrie nu zelf begint aan te pakken', zegt Victor de Lange van CREM.

Het kan anders, laten boeren en de overheid in Costa Rica zien. Daar bestaat mens- en milieuvriendelijke cacaoteelt, zo blijkt uit een andere studie van CREM. De onderzoekers stuitten op een coöperatie van 1067 kleine boeren, meest leden van het inheemse indianenvolk Bribri.

Zij boeren in een ecologische bufferzone direct rond het tropisch regenwoud, waar ze zelf in leven. Het gebied, Amistad, geniet sinds 1983 een beschermde UNESCO-status. 'Doordat Costa Rica een zelfverwerkende industrie voor cacaomassa en boter heeft opgezet, profiteert het land van de toegevoegde waarde', aldus de onderzoekers.

De meerprijs is te overzien, zo lijkt het. 'De Costaricaanse indianen vragen 150 tot 200 euro per ton boven op de huidige wereldmarktprijs van 1100 euro.'

De prijzen op de wereldmarkt fluctueren nogal. Jarenlang zijn de cacaoprijzen laag gebleven, recent stegen ze tot 2000 euro per ton, nu is de prijs weer gedaald tot circa 1100 euro.

'Cacao is momenteel een geliefd speculatieproduct, dat daardoor ook een rol speelt in de politieke crisis in Ivoorkust', aldus mede-onderzoeker Anouk van Heeren.

In het verleden zijn in Nederland verschillende goedbedoelde pogingen ondernomen om door certificering en keurmerken zowel de sociale omstandigheden als de situatie voor het milieu te verbeteren. Het heeft geleid tot verschillende keurmerken als Fair Trade voor sociale aspecten (in Nederland bekend als Max Havelaar). Biologische teelt van cacaobonen wordt gewaarborgd door het Eko-keurmerk.

'Het zou tijd worden om deze single-issues samen te brengen in één keurmerk dat de hele keten van cacao tot duurzaamheid dwingt', aldus CREM. 'Te beginnen bij de afnemers en consumenten in het westen.'

Dat zou volgens de onderzoekers de miljoenen kleine producenten in West-Afrika overtuigen van het nut van hun in beginsel biologische teelt. Met een beter, gegarandeerd inkomen kunnen ze dan verdere voorzieningen treffen.

Om de dubbelslag te maken tussen milieu en sociaal-economische omstandigheden is het belangrijk dat individuele boertjes in Afrika coöperaties vormen, reageert Christine Grit, beleidsmedewerker internationale zaken van de Vereniging van Bakkerij- en Zoetwarenindustrie.

'Alleen door samenwerking zijn verbeteringen op grotere schaal door te voeren. Wij studeren momenteel samen met de cacao-industrie op de mogelijkheid om voorbeeldprojecten te stimuleren. Producenten hebben enerzijds wel belang bij zo goedkoop mogelijke cacao, maar beseffen aan de andere kant dat schrijnende verhalen over schending van de mensenrechten of milieuvervuiling hun imago geen goed doet', meent Grit.

Ligt er dus volgend jaar Sinterklaas een volledige duurzame chocoladeletter in het schap?

'We merken dat een beperkte groep klanten nu onze drie biologische chocoladeproducten ontdekt', zegt een woordvoerder van HEMA voorzichtig. 'Wanneer een brede groep consumenten vraagt naar een allround keurmerkchocolade waarmee de zorg voor milieu en sociaal-economische omstandigheden wordt gewaarborgd, dan doen we zeker mee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden