Buurmeijer grote spin in web sociale zekerheid

DE SOCIALE zekerheid is van ons allemaal, maar een kleine groep regelt de zaak. Een man of dertig en een enkele vrouw trekt aan de touwtjes....

Op het eerste gezicht zijn politici de baas. De minister en een staatssecretaris van Sociale Zaken zijn verantwoordelijk voor de sociale zekerheid. Nu zijn dat Klaas de Vries en Hans Hoogervorst.

Maar de houdbaarheidsdatum van ministers en staatssecretarissen is vier, hooguit acht jaar. Vooral staatsscretarissen is geen lang leven beschoren. De kabinetten Lubbers-Kok en Kok I versleten er op Sociale Zaken liefst vier: Ter Veld, Wallage, Linschoten en De Grave.

Ambtenaren gaan langer mee. Peter van Loo is er zo één. Hij werd in 1989, na dertien jaar trouwe dienst, directeur sociale verzekeringen. Hij heeft vrijwel alle medewerkers op zijn afdeling zien komen en een groot deel ook al weer zien gaan.

Van Loo werkt achter de coulissen. Sporadisch duikt hij publiekelijk op zoals in 1993. Toen trad hij op voor de parlementaire enquete naar de uitvoering van de sociale zekerheid. Die enquete stond onder leiding van PvdA'er Flip Buurmeijer. Dat is nog zo'n diehard.

In de sociale zekerheid kan niemand om Buurmeijer heen. Na de enquete werd hij op 1 januari 1995 de grote roerganger van de uitvoering van de WW en de WAO. Die wordt onder zijn leiding, aan de hand van de richtlijnen van Paars, gereorganiseerd.

Eén richtlijn was het afdwingen van samenwerking tussen arbeidsbureaus, sociale diensten en de uitvoerders van WW en WAO. Buurmeijer leidde die samenwerking tot juli 1997, samen met Ella Vogelaar, toen nog FNV, en Frank Kerckhaert van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

In 1997 nam Vogelaar, na haar plotse vertrek bij de FNV, als ambtenaar van Sociale Zaken de leiding van Buurmeijer over. Zij moet nu zorgdragen voor de oprichting van Centra voor Werk en Inkomen. Dat levert mooie lobbies op.

Kerckhaert eist de CWI's op als speeltje voor de gemeenten. De uitvoerders van WW en WAO zien de CWI's als kostenpost. Bert de Jong van het GAK, Joep Schouten van SFB, Simon van Driel van de Uszo en Kick van der Pol van Guo-Cadans plaatsen afwisselend kanttekeningen bij deze dwang. Ook vakbeweging en werkgevers zien weinig in de CWI's. Zij geven de voorkeur aan werkgelegenheidsafspraken per sector terwijl een CWI voor iedereen zo snel mogelijk werk wil, om het even welk.

Vakbeweging en werkgevers voeren in de besturen van arbeidsbureaus en van WW en WAO een lobby voor hun visie. Hier wisselen de mensen, maar de boodschap blijft hetzelfde. In het bestuur van de arbeidsbureaus is Sip Nieuwsma voor VNO-NCW de boodschapper, in het Landelijk Instituut Sociale Verzekeringen (Lisv) van Flip Buurmeijer brengt Trees Snelders het verhaal. Bij de FNV vervult Kitty Roozemond die rol bij de arbeidsbureaus en Agnes Jongerius bij het Lisv. Als het echt spannend is, verkondigen de voorzitters Hans Blankert en Lodewijk de Waal het woord.

Echt succesvol is de lobby van sociale partners niet. Het fabuleuze netwerk van Buurmeijer speelt hen parten. In de Tweede Kamer waren de leden van de vroegere enquetecommissie tot zomer 1998 woordvoerder sociale zekerheid. Via deze band torpedeerde Buurmeijer in juni 1998 volgens betrokkenen een spraakmakend alternatief plan van sociale partners voor de uitvoering van WW en WAO. 'De inkt was nog niet droog of Buurmeijer had iedereen ingeseind dat het een villein plan van sociale partners was. We kregen geen faire kans', zegt een betrokkene.

De verkiezingen van vorig jaar sloegen een bres in het Buurmeijer-web. Van de enquetecommissie zit alleen Arthie Schimmel (D66) nog in de Kamer. Nu zijn er andere banden tussen Kamer en sociale zekerheid. Femke Halsema (GroenLinks) is de dochter van Olga Fles, lid van het College van Toezicht Sociale Verzekeringen.

Het netwerk van Buurmeijer concentreert zich nu op een ander niveau. Hij kent minister Bram Peper van Binnenlandse Zaken, verantwoordelijk voor de sociale zekerheid van de ambtenaren, uit een vroeger PvdA-bestuur. Met minister De Vries van Sociale Zaken zat hij in de Tweede Kamer.

Ook put Buurmeijer uit de kring oud-politici in de sociale zekerheid. Louw de Graaf, CDA-staatsecretaris van Sociale Zaken in Lubbers II, is nu commissaris bij het GAK. Bert de Vries, minister van Sociale Zaken tijdens Lubbers-Kok, is president-commissaris bij het ABP en daarmee de Uszo, de WW en WAO-uitvoerder voor de ambtenaren.

De Vries is ook de baas bij de Sociale Verzekeringsbank die de kinderbijslag en AOW regelt. In de kring van commissarissen speelt ook Lenze Koopmans - ooit Financiënambtenaar, baas bij Ogem en TBI - een rol bij de Rabo, ABP en SFB.

Om deze kring van politici, sociale partners en uitvoerders cirkelen bedrijven die een graantje willen meepikken van de sociale zekerheid. Adviesbureaus, zoals Moret Ernst & Young met oud-GAK-directeur Martin van der Krogt en Andersson Elffers Felix met het ex-lid van het College van Toezicht Sociale Verzekeringen, Walter Etty.

En ook de banken en verzekeraars: Maarten Dijkshoorn voor Nationale Nederlanden, Robin Linschoten voor Interpolis, Johan van der Werf voor Aegon, Jan Berent Heukensfeldt Jansen voor ABN Amro en Henk Schildkamp voor RZG.

En dat is nog maar een kleine greep. Zij zijn de hunkerende schil rond de kleine kring van echt invloedrijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden