‘Bush is schuldig aan kredietcrisis’

In een reclamespotje van Centraal Beheer (‘even Apeldoorn bellen’) zou Eliot Spitzer niet misstaan. De portee van zo’n spotje: als het Witte Huis hem een paar jaar geleden zijn gang had laten gaan, dan was er nu geen sprake geweest van een kredietcrisis....

Hier is het script: Spitzer, indertijd de openbaar aanklager van New York, valt het in 2004 op dat banken steeds agressiever hypotheken aan de man proberen te brengen. Ze verkopen hypotheken aan mensen die daarvoor eigenlijk te arm zijn, en verleiden hen met lage hypotheekrentes. Helaas hebben de nieuwe klanten niet door dat de rente na een jaar of twee drastisch oploopt.

Ook vermoedt Spitzer dat zwarte Amerikanen met een zelfde kredietverleden als blanken, door banken andere hypotheekcontracten kregen voorgeschoten, met een hoger rentepercentage. Met andere woorden.

Spitzer, die het als zijn levenswerk ziet om consumenten te beschermen, kan dat niet over zijn kant laten gaan. In april 2005 stuurt hij een brief naar een aantal banken met de vraag of die eens tekst, uitleg, en vooral een heleboel cijfers willen geven over de hypotheken die zij verstrekken.

De meeste banken hebben daar absoluut geen trek in. Spitzer heeft op dat moment toch al weinig vrienden in de financiële wereld. Na het uiteenbarsten van de internetzeepbel kreeg hij de grote investeringsbanken van Wall Street op de knieën. Hun analisten zouden de koersen omhoog hebben gepraat van internetbedrijven die tevens zakelijke klant bij hen waren. Belangenverstrengeling, met andere woorden. Spitzer dwingt de banken hun analisten op afstand te zetten.

Wall Street moet hebben gedacht: we gaan niet nóg een keer door het stof voor Spitzer. De banken stappen daarom collectief naar de rechter. In juni 2005 krijgen ze steun van een machtige partij: de Office of the Comptroller of the Currency (OCC), een afdeling van het Witte Huis die op de nationale banken toezicht houdt. Ook de OCC wil Spitzer via de rechter terugsturen.

Spitzer reageert furieus. ‘Van de banken had zo’n actie verwacht kunnen worden, maar het is schaamteloos dat de nationale toezichthouder de banken in bescherming neemt.’ Even later fulmineert hij in een persverklaring: ‘Dit is gewetenloos van de OCC’. Spitzer ziet het als ‘een aanwijzing dat de regering-Bush de kant kiest van het bedrijfsleven en niet die van de consument.’

De OCC verdedigt zich met het argument dat Spitzer niets te zeggen heeft over nationale banken. Alleen banken die in de staat New York staan geregistreerd, vallen onder zijn toezicht. Het Witte Huis beweert bovendien dat de zogeheten subprime-hypotheken de enige mogelijkheid van armen is om een eigen huis te kopen. Als Spitzer zijn zin krijgt, kunnen zij daarnaar fluiten.

De rechter zwicht in het najaar van 2005 voor de argumenten van de OCC en de commerciële banken. Spitzer moet zijn plaats weten. Om de aanklager te slim af te zijn, schrapt een enkele bank zijn registratie in de staat New York.

Hoe het spotje eindigt is bekend: in het voorjaar van 2007 – Spitzer is inmiddels gouverneur van de staat New York – blijken de hypotheken inderdaad veel te agressief aan de man te zijn gebracht. Zo agressief, dat ze als een boemerang terugkomen. De armen moeten hun huis uit, hun leningen kunnen ze niet terugbetalen, de banken lijden samen 150 miljard dollar verlies. En dat bedrag kan nog fors oplopen. Allemaal, als we Spitzer mogen geloven, met dank aan George W. Bush.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden