Bush en het kapitaal

Er werd met spanning naar uitgekeken. Met welke maatregelen zou de Amerikaanse president Bush een einde willen maken aan de reeks schandalen in het bedrijfsleven?...

De financiële wereld is sinds eind vorig jaar opgeschrikt door een ongekende serie onthullingen over fraude en oplichting. Energiereus Enron sjoemelde met de boeken, met goedkeuring van accountantskantoor Andersen. Beide gerenommeerde bedrijven bestaan niet meer. Topmanagers deelden zichzelf soms duizelingwekkende beloningen toe. De Amerikaanse topman verdiende in 2000 531 keer zoveel als de gemiddelde werknemer, tegen 42 keer in 1990. En 'onafhankelijke' analisten lieten hun beleggers aandelen kopen die intern rommel werden genoemd. Niet voor niets wordt inmiddels bezorgd gesproken over een crisis in het kapitalisme.

Bush stond onder grote druk om met maatregelen te komen. Hij profileerde zich als 'pro-business' president en haalde veel zakenlieden naar het Witte Huis. Maar sinds zijn aantreden is de toonangevende S en P 500-index met 29 procent gezakt: de grootste daling sinds president Nixon. En in november wachten de verkiezingen de verkiezingen voor het Congres. De Republikeinen willen voorkomen dat zij de rekening gepresenteerd krijgen van boze kiezers die hun aandelen en pensioenen minder waard zien worden.

Een lastige spagaat voor Bush, en dat is te merken aan zijn voornemens. Los van de scherpe veroordeling van de fraudeurs en de oproep tot een 'nieuw tijdperk van zakelijke integriteit' kwam de president met slechts drie concrete voorstellen: de maximumstraf voor sjoemelende topmanagers gaat van vijf naar tien jaar, beurstoezichthouder SEC krijgt honderd miljoen dollar extra en er komt een nieuw financieel fraudeteam.

Maar maximumstraffen worden in de VS niet vaak uitgesproken en Bush zelf voorkwam vorig jaar dat het Congres de SEC 338 miljoen dollar extra gaf. Bovendien liet hij in het midden hoe hij belangenverstrengeling bij accountants precies wil tegen gaan.

Bush hoopt de crisis vooral te beteugelen door zelfregulering van het bedrijfsleven. De crisis rond bedrijven als Enron, Worldcom en Merck heeft echter duidelijk gemaakt dat een scherp toezicht door de overheid onontbeerlijk is. Omdat het kapitalisme noodzakelijkerwijs wordt gedreven door winstbejag, ligt excessieve hebzucht altijd op de loer. Om het vertrouwen van burgers en beleggers te herstellen zal president Bush daarom zijn verkiezingsbelofte - minder overheidsbemoeienis met het bedrijfsleven - moeten breken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden